بایگانی مطالب : منابع طبیعی
ارتقای ساختار منابع طبیعی
|پیام ما| ساختار فعلی سازمان منابعطبیعی کشور چالش و تعارض گستردهای با ساختار وزارت جهادکشاورزی که زیرمجموعهٔ آن قرار گرفته، دارد. برایناساس، بین حفاظت که وظیفهٔ منابعطبیعی است و نگاه جهاد که تأکید بر زمین دارد، تعارض گستردهای حاکم است. اگر این نگاه تغییر نیابد، مدام برای توسعه و خودکفایی به منابعطبیعی دستاندازی صورت خواهد گرفت و همین دلیلی است که تعداد بسیاری از فعالان، اعضا و اساتید سازمان منابعطبیعی بخواهند این سازمان خارج از مجموعهٔ جهادکشاورزی قرار گیرد و بهاینترتیب، یا وزارتخانهٔ منابعطبیعی شکل گیرد و یا زیرمجموعهٔ نهاد ریاستجمهوری باشد. صحبت دربارهٔ چندوچون این اتفاق در نشستی با عنوان «وضعیت حقوقی، ساختاری و مدیریتی سازمان منابعطبیعی و آبخیزداری کشور» با حضور چندین تن از فعالان و اساتید این حوزه و توسط شبکهٔ تشکلهای منابعطبیعی کشور شکل گرفت. در این نشست ارتقای سازمان منابعطبیعی نکتهای بود که تمام فعالان این عرصه بر آن توافق داشتند.
از چالۀ «بیسندی» به چاه «سنددار»شدن
موضوع اجرای طرح سنددارشدن اراضی کشاورزی، بهویژه اراضی خرد، با سرعتگرفتن، از سوی کارشناسان با هشدارهایی همراه شد. گرچه عموم کارشناسان معتقدند که این طرح مزایایی نیز در بر دارد، اما در مغایرت با اهداف قانون یکپارچهسازی اراضی کشاورزی است که میتواند سهم قابلتوجهی در حفظ اراضی و منابع حیاتی کشور داشته باشد. از سوی دیگر برخی کارشناسان میگویند، این طرح مانند عقبگردی در مدیریت کشاورزی است که زمینۀ تغییر کاربری گسترده را فراهم میکند، حال آنکه قوانین مالکیت و ارث نیز، بهنفع حفظ اراضی مرغوب کشاورزی ایران باید معطف شوند. هشدار کارشناسان در مورد نحوۀ اجرای طرح صدور سند مالکیت برای اراضی کشاورزی، در حالی شدت پیدا کرده است که دولت قصد دارد تا پایان سال ۱۴۰۴، صدور سند این زمینها را به پایان برساند.
«حفظ و احیاء» به جای «بهرهبرداری»
نتایج نظرسنجی «پیام ما» از ۹۰ کارشناس حوزۀ منابع طبیعی، نشان داد که میان رسالتهای تعریفشده برای سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، تعارض وجود دارد و کارشناسان ترجیح میدهند که این سازمان بهجای عمل به رسالت «بهرهبرداری و توسعۀ عرصههای طبیعی کشور»، به رسالت «حفظ و احیاء» این عرصهها اهتمام ورزد. نظرسنجی همچنین نشان داد، کارشناسان بر این باورند که سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، اختیارات لازم برای محققکردن وظایفی که به آن محول شده را ندارد و فردی باید ریاست آن را برعهده بگیرد که توانایی بازنگری در نقش، جایگاه و رسالتهای این سازمان در نقشۀ حکمرانی کشور را داشته باشد.
انتصابها در اتاق شیشهای، با درهای گشوده انجام شود
رئیس سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری، بهزودی توسط وزیر جهاد کشاورزی تعیین میشود. در این میانه اسامی گروهی از کارشناسان و مدیران این سازمان بهعنوان گزینههای احتمالی مطرح شده است. چرا جامعۀ مدنی برای گزینش بهترین و کارآمدترین گزینه برای ریاست سازمان حفاظت محیطزیست، آنچنان پرسشگر و کنشگر است، ولی چگونگی گزینش رئیسان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور و سازمان امور اراضی کشور را چندان پیگیر نیست؟ آنهم در شرایطی که ۸۴ درصد پهنههای سرزمینی کشور، به دست سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور است.
سازمان محیطزیست از اعیان و سازمان منابع طبیعی از عرصۀ تالاب شادگان محافظت کند
«زمان بذلوبخشش از منابع طبیعی کشور سپری شدهاست.» این را «شینا انصاری» رئیس جدید سازمان حفاظت محیطزیست در روز معارفهاش اعلام کرد. یک هفته بعد از اینکه «پیام ما» خبر کاهش ۱۴ هزار هکتاری نقشۀ تالاب بینالمللی شادگان در خوزستان را برای ساخت پتروشیمی منتشر کرد، همزمان تخریب جنگل الیمالات مازندران برای اجرای طرح گردشگری، واکنش کنشگران محیطزیست را به دنبال داشت و قبلتر واگذاری بخشی از تالاب میانکاله برای ساخت پتروشیمی بود که با اعتراض مواجه شد. «میرشکار» مدیرکل حفاظت محیطزیست خوزستان، در گفتوگویی با «ایرنا»، اگرچه کاهش نقشۀ ثبتشدۀ تالاب شادگان در رامسر سایت را رد کرده، اما تأیید کرد که «حد بستر و حریم این تالاب، اخیراً توسط سازمان آب و برق خوزستان بازنگری و اصلاح شده است.»
نحوۀ رفع تصرف از اراضی ملی
نظر به اینکه حسب تبصرۀ ۱ ماده ۵۵ قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع مصوب ۱۳۴۶,۰۵,۲۵ با اصلاحات و الحاقات بعدی (اصلاحی ۲۹/۰۴/۱۳۵۴)، وزارت كشاورزی و منابع طبيعی مكلف است بهوسيلۀ گارد جنگل و مأموران خود، بهمحض اطلاع، رفع تجاوز کند و این رفع تجاوز، با درخواست و دستور دادستان صورت میگیرد.
پسماندهای معدنی نفس «ارس»ها را بریدند
«هفتم تیرماه امسال، منابع طبیعی ده و نیم هکتار از منابع جنگلی در منطقۀ ارزوییه را که بیشتر آن در محدودۀ ذخیرهگاه درخت ارس قرار داشته را برای فعالیت معدنی شرکت معادن اسفندقه واگذار کرده است.» جمله که تمام میشود، مرد آه بلندی میکشد و میگوید، چند سال است برای حفاظت از جنگلهای «باغبرج»، «برجوئیه»، «مرزینی» و «آشین» در بخش صوغان شهرستان ارزوئیه در استان کرمان، پلههای ادارات مختلف را بالا و پایین رفتهاند و به سازمانهای مختلف شکایت بردهاند، اما نتیجهای در بر نداشته است. این منطقۀ جنگلی تحت مدیریت «شرکت معادن اسفندقه» قرار دارند؛ چندین و چند معدن که در سالهای گذشته بخش عمدۀ آنها استعلامی از منابع طبیعی نگرفته و باطلههایشان را در هم در دل خاک جای دادهاند. اهالی این منطقه که عمدتاً عشایرند، میانۀ مردادماه زنجیرهای انسانی برای حفاظت از جنگل تشکیل دادند و بااینوجود، فعالیت معادن همچنان در این منطقه بدون استعلام و نظارت منابع طبیعی در جریان است.
روند صعودی تغییر کاربری زمینهای کشاورزی
تدوین پیشنویس «قانون جامع حفاظت از اراضی کشاورزی؛ مبتنیبر آسیبشناسی قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها و ارزیابی تجارب جهانی»، بیان میکند در خرداد سال ۱۳۷۴ بهمنظور حفظ و تداوم کاربری اراضی زراعی و باغها، قانونی تحت همین عنوان با ۸ ماده و ۷ تبصره به تصویب رسید که آبان ۱۳۸۵ اصلاح و به ۱۵ ماده و ۱۴ تبصره افزایش یافت. اکنون با گذشت حدود ۱۷ سال، میزان تغییر کاربریهای غیرمجاز و غیرضرور، نهتنها کاهش پیدا نکرده، چهبسا روندی تقریباً صعودی را طی کرده است. طبق بررسیها، در دورۀ زمانی ۱۴۰۱-۱۳۷۴، روزانه نزدیک به ۷.۶ هکتار زمین کشاورزی بهصورت غیرمجاز مورد تغییر کاربری قرار گرفته است، ولی آمار واقعی بیش از این است. این آمار، نشانهای از عدم کارآمدی مناسب قوانین و مقررات بهویژه قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها، در حفاظت از اراضی کشاورزی و جلوگیری از تغییر کاربریهای غیرمجاز و غیرضرور این اراضی است.
«الیمالات» زیر تیغ
|پیام ما| از فروردینماه امسال و روزهای تعطیل نوروز که ماجرای قطع بیش از چهار هزار اصله درخت در الیمالات نور توسط پیمانکار «مجموعۀ گردشگری سد الیمالات» خبری شد، تاکنون این منطقه روی خوش به خود ندیده. در روزهای اخیر باز هم خبر انتقال سازههای سنگین توسط پیمانکار به این نقطۀ جنگلی آمد و بعد هم نیروی یگان حفاظت شهرستان نور و سرپرست ادارۀ کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مازندران - ساری از توقف فعالیت آنها خبر دادند؛ هرچند این مداخله و توقف فعالیت بهموقع نبود و این ادارات بعد از جنجالیشدن ماجرا در فضای مجازی، وارد عمل شدند. درعینحال گزارشهایی از برخورد با فعالان محیطزیست منطقه در روزهای اخیر نیز به گوش میرسد. فعالان میگویند حالا که «محمد کریمی» دادستان مرکز مازندران که از افراد خوشنام و حامی محیطزیست بود از این سمت کنار رفته، راه برای تخریب هم بیش از پیش باز است. کریمی در فروردینماه امسال، ضمن بازدید از منطقه، در حکمی بخش پارکینگ و باجۀ غیرقانونی دریافت وجه در مجتمع گردشگری الیمالات را پلمپ و با مسببان قطع درختان برخورد کرده و از آنها خسارت گرفته بود.
عملیات تخریب عرصه منابع طبیعی الیمالات متوقف شد
سرپرست اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری مازندران - ساری گفت: اقدام مجدد سرمایهگذار منطقه گردشگری سد الیمالات به تخریب بخشی از عرصههای منابع طبیعی برای استقرار سازههای پیشساخته که روز ۱۰ شهریور انجام شد و در فضای مجازی موردتوجه قرار گرفت، با ورود به هنگام نیروهای یگان حفاظت منابع طبیعی متوقف شد.
