بایگانی مطالب: میراث و فرهنگ
سند اینجا به نــــام کیست؟
چندی است که اخبار صدور سند ابنیه تاریخی در رسانههای مختلف منتشر میشود؛ خبری امیدوارکننده و مسرتبخش که بیتردید میتوان آن را گامی مهم در جهت ساماندهی وضعیت حقوقی این آثار به شمار آورد. اما پیش از هر داوری شتابزدهای درباره این اقدام، بهتر است این موضوع از جوانب مختلف مورد بررسی قرار گیرد. اولین سؤال این است که نبودن چنین سندی برای یک اثر تاریخی، چه مشکلاتی میتواند ایجاد کند؟ و حفاظت از این آثار تا پیشازاین، بر چه مبنایی و با چه سرانجامی صورت میگرفته است؟ آنچه به نظر میرسد این است که صدور سند، فراتر از یک کارکرد نمادین و تشریفاتی عمل میکند و این تصمیم احتمالاً در پاسخ به دشواریهای عینی و ملموسی که در گذشته گریبانگیر این آثار بوده، اتخاذ شده است. بههرحال، در میانه این بحث، مفهوم «مالکیت» بیشتر از هر چیز دیگری خودنمایی میکند؛ مفهومی که پیچیده و بسیار مهم است. با روشنشدن این نکته که مسئله در نهایت به درک درستی از مالکیت بازمیگردد، این پرسشها مطرح میشوند: حق مالکیت چیست؟ در جوامع مختلف چگونه شکل گرفته است؟ و با چه چیز بازشناخته میشود، و سرانجام اینکه انواع مالکیت در نظام حقوقی ایران کداماند و هر یک چه اقتضائات و دشواریهایی پیش روی حفاظت از آثار تاریخی قرار میدهند.
احیای «اشتروکو»؛ شترِ گِلی میناب در مسیر بازگشت
(اشتروکو) یا شتر کَلی میناب، فراتر از یک اثر هنری، میراثی است که از دل اقلیم گرم جنوب و با دستان هنرمندان بومی پدید آمده تا یادآور پیوند عمیق میان انسان، حیوان و طبیعت در فرهنگ هرمزگان باشد.
تلِ ضحاک آب میرود!
یک کنشگر میراثفرهنگی خبر داد: تلِ باستانی ضحاک در شهرستان فسا (استان فارس) در حال آب رفتن است؛ زمینهای کشاورزی تا بیخ تپه شخم زده شدهاند، زمینداران از خاک محوطه این تپه برداشت کرده و به زمینهای خود میافزایند، و ردپای گنجیابها دیده میشود.
این میراث، نسخه پشتیبان ندارد
شبی که لهیب آتش کلیسای قرونوسطایی پاریس را تسخیر کرده بود، بسیاری از مردم دنیا آن بنای پرخاطره را ازدسترفته میدانستند و با آن خداحافظی کردند. اما «نوتردام» چند سال بعد، از خاکستر خود برخاست و باز هم یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری پاریس شد. هرچند نقش متخصصان و مرمتگران در این اتفاق غیرقابلانکار است؛ اما پیش از مرمتگران، «دادهها» بودند که نوتردام را نجات دادند. اسکنهای دقیقی که «اندرو تالون» تاریخنگار بلژیکی از نوتردام تهیه کرده بود، به داد کلیسای پیر رسید. تالون چند سال پیش از آتشسوزی، در قالب یک پروژه پژوهشی با استفاده از اسکنرهای لیزری، نسخهای سهبعدی از نوتردام تهیه کرده بود؛ مدل او با دقت پنج میلیمتر، پس از آتشسوزی تبدیل به دقیقترین نقشه راه مرمتگران شد. تجربهای که نشان داد مستندنگاری دقیق آثار تاریخی چقدر در بحرانها نجاتبخش است. ایران که حالا از دو جنگ تمامعیار بیرونآمده؛ بیش از همیشه نیازمند توجه و تأکید بر مستندنگاری استاندارد میراثفرهنگی است. آثار ملی و جهانی ایران در حالی در جنگ آسیبدیده که هیچ تصویر روشنی از وضعیت مستندنگاری آنها وجود ندارد و نمیدانیم چه تعداد از این آثار دارای مستندات دقیق، نسخههای پشتیبان یا آرشیوهای دیجیتال استاندارد و قابلاتکایند. در گفتوگو با «منیژه هادیان دهکردی» معاون پژوهشی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، ابعاد این خلأ و الزامات و چالشهای مستندنگاری آثار تاریخی در ایران را بررسی کردیم.
تأکید وزیر میراث بر پیگیری جنایت میناب در مجامع بینالمللی
آیین گرامیداشت روز جهانی موزهها و هفته میراثفرهنگی با حضور وزیر میراثفرهنگی، رئیس شورای شهر تهران و جمعی از مدیران در باغموزه قصر برگزار شد.
«آخشیگان» در بومگردی
برای درک مسیری که بومگردیها در سه دهه اخیر طی کردهاند نیاز به مطالعه عمیق مفهوم «آخشیگان» است. تئوری مطرح شده توسط «کیارش اقتصادی» اگرچه هیچوقت جایگاهی در نظام ارزشگذاری وزارت میراثفرهنگی پیدا نکرد؛ اما یک راهحل درخور است که میتوانست منجر به رشد این حوزه شود. این نوشته نتیجه گفتگوهای نگارنده با کیارش اقتصادی و مطالعه پایاننامه «سنجش اقامتگاههای بومگردی در کویر مرکزی ایران مبتنی بر علوم رفتاری» نوشته «مرتضی سیف اصفهانی» است و با دغدغه مطالعه بومگردیها و آسیبشناسی سه دهه فعالیت آنها به معرفی سیستم مدیریت یا نظام دستهبندی آخشیگان و تبیین این نظریه میپردازد.
جشن آب در سرزمین تشنـــــــه
ناشران، بازنده نمایشگاه کتاب
| پیام ما | جنگ، صنعت نشر را هم بینصیب نگذاشت. بازاری که پیشازاین نیز زیر فشار تورم، گرانی کاغذ و فرسایش قدرت خرید، رمقش را از دست داده بود، حالا با جهش هزینههای تولید و افت محسوس فروش، روزهای دشوارتری را پشت سر میگذارد؛ بحرانی که بخش مهمی از آن به آشفتگی بازار کاغذ و دشواری تأمین بازمیگردد. در چنین وضعیتی، نمایشگاه مجازی کتاب میتوانست فرصتی باشد برای جان گرفتن دوباره بازار کمرمق نشر؛ فرصتی برای ناشرانی که بخش قابلتوجهی از درآمد سالانهشان را از فروش نمایشگاه به دست میآورند و برای مخاطبانی که شاید هنوز بخواهند در میان موج گرانیها، سهم کوچکی هم برای کتاب کنار بگذارند. اما نمایشگاه کتاب تهران که امسال فقط به شکل مجازی برگزار شد، از همان روزهای نخست، بیش از آنکه نشانی از رونق و تحرک داشته باشد، تصویری از آشفتگی و سردرگمی آن را پیش چشم گذاشت؛ بازاری که کتاب در آن، هر روز بیشتر از قبل از سبد خرید خانوادهها کنار میرود.
کمبود ۳۰ هزار واحدی «مسکن» در کهگیلویه و بویراحمـــــــد
| پیام ما | استاندار کهگیلویه و بویراحمد میگوید در این استان ۴۶ هزار نفر متقاضی مسکن وجود دارد، اما فقط ۱۷ هزار واحد در دست احداث است. معضلی که حتی در یاسوج، مرکز این استان هم به یکی از مشکلات مهم شهروندان تبدیل شده است. حالا «بازآفرینی و بهسازی شهری» بهعنوان راهحل تأمین مسکن از سوی استاندار بیان شده و موردتأیید معاون وزیر راه و شهرسازی نیز قرار گرفته است. کارشناسان اما میگویند در استانی با ۶۷۶ هکتار بافت فرسوده، ضرورت ایمنسازی و بازآفرینی غیرقابلانکار است؛ اما خرج اعتبارات محدود این بخش تنها بهمنظور افزایش واحدهای مسکونی، به معنای افزایش قابلتوجه تراکم است و افزایش تراکم، بدون توسعه سایر زیرساختها فقط منجر به کاهش کیفیت زندگی شهروندان میشود. توسعه زیرساخت هم پول و بودجه میخواهد که تأمین آن در شرایط اقتصادی کشور دشوار است. کارشناسان هشدار میدهند که انجام یک راهحل یکطرفه هم شهروندان ساکن در این مناطق را دچار چالش میکند، هم میتواند منجر به گسترش مناطق مسکونی غیررسمی و حاشیهای شود.
بحران خامـــــــوش موزهها
ایران تنها ۷ مخزن امن برای موزههایش دارد. درحالی که به گفته مدیرکل امور موزه ها، نیاز کشور بالغ بر ۸۲ مخزن برای ۸۸۷ موزه فعال است. جنگ اخیر به بیش از ۵۴ موزه در شهرهای مختلف آسیب زد و بار دیگر بحران ضعف در زیـرساخت های حفاظت از آثار تاریخی را آشکار کرد. سال هاست که کارشناسان درباره ضرورت ایجاد مخازن امن هشدار میدهند، اما هرگز اقدام عملی جدی در بدنه اجرایی کشور در این زمینه انجام نشد.
