بایگانی مطالب: میراث فرهنگی
پرونده پرحاشیه بازنگری حریم باغ فین کاشان
ماجرای حریم باغ تاریخی فین کاشان، یکی از شناختهشدهترین باغهای ایرانی در فهرست میراث جهانی یونسکو، بار دیگر به صدر خبرها بازگشته است. پس از افشای نامهای از سوی شهرداری کاشان خطاب به وزیر میراثفرهنگی با درخواست بازنگری در حریم این باغ تاریخی، فعالان میراثفرهنگی نسبت به خطر کوچکشدن حریم ملی هشدار دادهاند. در مقابل، مقام مسئول وزارت میراثفرهنگی صراحتاً هرگونه تغییر را رد کرده و تأکید دارد هیچ اصلاحی در محدوده قانونی این باغ انجام نشده است. این وضعیت، تصویری پیچیده از یکی از حساسترین پروندههای میراثی کشور را پیش چشم کارشناسان قرار داده است؛ پروندهای که در قلب آن، مفهومی بنیادین از حفاظت و توسعه شهری نهفته است و سؤالی که باز هم مطرح میشود: آیا میتوان حریم آثار تاریخی را برای اجرای پروژههای شهری تغییر داد؟
یکدهه حصر «کوروش»
در همچنان بر همان پاشنهای که بود، میچرخد. بیش از ۹ سال گذشته و هنوز هم ۷ آبان که میرسد، حصر «کوروش» آغاز میشود؛ درست در روزی که مشهور است «این پادشاه ایرانی به بابل اندر آمد و مردم زیر پای او شاخههای سبز ریختند.» امسال هم شنیدهها حاکی از آن است که تمام راههای ورودی به پاسارگاد بسته شدهاند. بومگردیها اجازه فعالیت و پذیرش مسافر ندارند. درهای مجموعه پاسارگاد که موسوم به مقبره کوروش است، از چند هفته پیش بسته شدهاند. کارگاههای مرمت مجموعه تعطیل شدهاند. کارمندان، پژوهشگران و مرمتگران پایگاه جهانی پاسارگاد به خانههایشان رفتهاند و ترجیح میدهند به تلفنهایشان پاسخ ندهند. افرادی که پیشازاین در بزرگداشتهای کوروش شرکت کردهاند، با دردسرهای بسیاری مواجه شدهاند. پاسارگاد در روز کوروش سوتوکور است، گویی که گرد مرگ و نیستی بر آن پاشیدهاند. خبری از شادی و حضور گسترده مردم نیست.
از مقبره مادر سلیمان تا آرامگاه کوروش
چندصدایی در قلمرو کوروش
پاسارگاد باغ شاهی که فرو مینشیند
|پیام ما| «آرامگاه بنیانگذار دودمان شاهان پارس در وسط یکی از باغهای شاهی واقع است که آب فراوانی در آن جاری است. درختان زیاد و سبزه و چمن آن را احاطه کرده است.» این توصیفی است که «اریستوبولوس» مورخ یونانی که همراه اسکندر بود، از پاسارگاد ثبت کرده. مطالعات باستانشناسان نیز نشان میدهد این منطقه سرزمینی آباد و حاصلخیز و مشجر بوده است. شاید امروز که بیم فرونشست تا عمق جان آثار بازمانده از عصر هخامنشی نفوذ کرده، باور این تصویر سخت باشد؛ اما پاسارگاد که در حال تبدیل شدن به دشتی غیرقابل کشت و سکونت است، روزگاری باغی بود مصفا که محبوبترین شاه هخامنشی در آن مقبرهای داشت. حالا همان مقبره در معرض تهدید فرونشستی به عمق ۲۰ سانتیمتر است و در تمام این سالها گوش شنوایی برای هشدار کارشناسان درباره تغییر الگوی کشت و توقف برداشتهای بیرویه از منابع آب زیرزمینی، وجود نداشته است.
کوروش؛ چهرهای میان تاریخ و سیاست
کوروش؛ آزادیخواه یا جهانگشا
کوروش؛ حاکمی که عدالت و صلح را معنا کرد
|پیام ما| «منم کوروش، شاه جهان، شاه بزرگ، شاه نیرومند، شاه بابل، شاه سومر و اکد، شاه چهار گوشه جهان. سپاهیان گستردهام با آرامش درون بابل گام برمیداشتند. نگذاشتم کسی در همه [سومر و] اکد هراسآفرین باشد.» تقویم بابلی میگوید روزی مصادف هفتم آبانماه، کوروش فاتحانه وارد بابل شد و روز فتحش را اینطور توصیف کرد و به دستورش بر استوانهای گلی ثبت کردند تا بماند برای تاریخ. فاتحی که حتی بهزعم دشمنانش نیز حاکمی عادل و صلحطلب بود. منابع یونانی که از شاهان هخامنشی چندان به نیکی یاد نکردهاند، کوروش را با جملاتی همراه با تحسین معرفی کردهاند. شاهی که در سرزمین پارس تا یک قرن پیش کمتر شناخته شده بود و امروز نظرات متناقضی درباره او مطرح میشود که دو سر یک طیف گسترده است، در سویی او را ستایشگرانه یاد میکنند و در سوی دیگر طیف، وجودش در تاریخ ایران را بهکلی انکار میکنند. این مطلب تلاش میکند، نگاهی تحلیلی داشته باشد به روندی که در شناخت کوروش در تاریخ معاصر ایران طی و در نشست «کوروش بزرگ، در پرتو پژوهشهای نوین» که با تلاش پژوهشکده مردمشناسی پژوهشگاه میراثفرهنگی برگزار شده بود، مطرح شد.
مساجد تاریخی سمنان؛ حلقه گمشده در پرونده جهانی
زنان باستانشناس، راویان تازه آمازون
|پیام ما| «استفن روستین»، باستانشناس فرانسوی، بیش از چهار دهه در جنگلهای بارانی آمازون فعالیت داشته و با مطالعات خود، تصویر ما از گذشته این منطقه را متحول کرده است. او در گفتوگو با «پیتر اسپیتینس» در مجله «مونگابی» درباره نقش زنان در باستانشناسی و چالشهای حفاظت از آمازون میگوید و نشان میدهد اسطورهها و داستانهای مردم محلی میتوانند راهنمایی برای فهم تاریخ و آینده این سرزمین باشند. روستِین بیش از ۴۰ سال است که در آمازون، عمدتاً در اکوادور و گویان فرانسه، به کاوشهای باستانشناسی مشغول است و بیش از ۴۵۰ مقاله و کتاب در این حوزه منتشر کرده و درک نوینی از تاریخ آمازون ارائه میدهد. آخرین کتاب روستِین «آمازون، باستانشناسی از نگاه زنان» به فعالیتهای ۲۳ باستانشناس زن میپردازد و نقش زنان در توسعه این رشته را برجسته میکند. او درباره انگیزه خود از تألیف این کتاب میگوید: «مطالعهای نشان میداد در آمازون تقریباً باستانشناسان زن دو برابر مردان هستند، اما نتایج پژوهشها بیشتر با نام مردان منتشر میشود. این موضوع نشاندهنده جامعه پدرسالار ما بود و دلیل خوبی برای نوشتن کتاب شد.»
