بایگانی مطالب: محیط زیست
در سایه جین گودال
نگهبان امید
مترجمی میان انسان و طبیعت
گشاینده دریچه امیدی که هیچگاه بسته نشد
امید یک زن جهان را دگرگون کرد
«بزرگترین میراث جین گودال گسترش امیدواری در جامعه است». این گفته «عبدالحسین وهابزاده»، اکولوژیست ۷۸ساله، است. وهابزاده از برجستهترین صاحبنظران ایرانی در حوزه محیطزیست است که با پایهگذاری مدارس طبیعت در ایران، توجه به کودکان در امر حفاظت را برجسته کرد. با تلاش و پیگیریهای او و شاگردانش این مدارس در شهرهای مختلف کشورمان شکل گرفتند؛ هرچند در ادامه، کارشان با مشکلات متعددی مواجه شد. او همچنین عضو کمیته آموزشی اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN) است و کتابهای متعددی در حوزه محیطزیست، بومشناسی، تکامل و… ترجمه کرده؛ «حق مادرزاد، انسان و طبیعت در دنیای امروز» نوشته «رابرت کلرت»، استاد بومشناسی اجتماعی در دانشگاه ییل، یکی از این کتابهاست. در این اثر، ارتباط ما با طبیعت به عنوان بخشی از میراث زیستشناختیمان معرفی شده؛ نکتهای که وهابزاده بارها آن را مطرح و در طول دههها پیگیری کرده است و جین گودال همواره بر آن تأکید داشت. وهابزاده با سه واژه «شادمان»، «فعال» و «موفق» زندگی «جین گودال» را توصیف میکند و منشأ آن را چند عامل میداند؛ تجربه کودکی در طبیعت، مادر حمایتگر بهجای کنترلگر، داشتن رؤیای کودکی و ارتباطش با «لوئیس لیکی»، دیرینهشناسی که به او و کارش اعتماد کرد. هرچند وهابزاده ماهیت باشگاههای «ریشهها و جوانهها» را که گودال بنیانگذار آن بود، با «مدارس طبیعت» در ایران متفاوت میداند. در اولی برگزاری رویداد و برنامه در اولویت است و در مدارس طبیعت، ارتباط کودکان با طبیعت بدون پرداختن به مقوله آموزش رسمی! «من هر روز از روز قبل امیدوارترم»؛ پاسخ محوری این اکولوژیست است به پرسشهای چالشی همچون «آیا انجام فعالیتهای کوچک میتواند در برابر سیلهای ویرانگر اثرگذار باشد؟» و حتی این سؤال کلی که «در شرایط امروز جامعه ایران چقدر به آینده امیدوار است؟» در این گفتوگو او مفصل پاسخ این سؤال را میدهد: «آیا ایده مدارس طبیعت را از باشگاههای «ریشهها و جوانهها» گرفته و در آن تغییری داده؟»
حراست از گونها در منطقه حفاظتشده قیصری
برداشت گونها آنسوی مرزهای حفاظتشده است
|پیام ما| برداشت گون از مناطقی در استان چهارمحالوبختیاری به مناقشهای جدی در این منطقه بدل شده است. این برداشتها که با قراردادهای کلان انجام میگیرد، آسیب جبرانناپذیری به این مناطق وارد کرده است. «پیام ما» در گزارشی به این موضوع پرداخت و حالا «محسن کریمی»، مدیرکل حفاظت محیطزیست چهارمحالوبختیاری، به «پیام ما» میگوید این برداشتها از منطقه حفاظتشده قیصری انجام نمیگیرد و در مناطق زیرمجموعه حفاظتی سازمان منابعطبیعی است. بهگفته او، فرایند بهرهبرداری از گون و محصولات اصلی (کتیرا و...) و جانبی (گزانگبین و...) نیازمند داشتن مجوز طرح مرتعداری است که متقاضیان باید از سازمان منابعطبیعی دریافت کنند و درصورتیکه بهرهبرداران بدون اخذ مجوز اقدام به برداشت محصولات اصلی و فرعی از گونههای گیاهی کنند، بهعنوان متخلف به مراجع قضائی معرفی میشوند.
شنا خلاف جریان
|پیام ما| ۲۷ سپتامبر مصادف با پنجم مهرماه، روز جهانی گردشگری است. روزی که از سال ۱۹۸۰ تا امروز در کشورهای مختلف مورد پاسداشت قرار میگیرد و هر سال با توجه به سیاستهای کلان و شرایط جهانی، یک شعار، محور این رویداد قرار میگیرد. امسال نیز «گردشگری و تحول پایدار» از طرف سازمان گردشگری ملل، انتخاب شد تا سیاستها و برنامههای کشورها را در این جهت، راهبری کند. روز گردشگری در کشور تحتتأثیر شرایط خاص از جمله همزمان شدن با اجرای مکانیزم ماشه، چندان مورد توجه قرار نگرفت. دقیقاً مثل چند سال گذشته که با برخی اتفاقها همزمان شد؛ از جمله سال پیش که همزمان شد با ترور حسن نصرالله. امسال اما در خلال این شرایط، شاهد اتفاق تازهای در گردشگری کشور بودیم. نشان هتل سبز ایران، در گردشگری کشور رخداد تازهای است که در مراسم روز جهانی گردشگری در هتل همای تهران با حضور وزیر میراثفرهنگی، رئیس کمیسیون گردشگری مجلس، تعدادی از سفرا از جمله عربستان و جمعی از فعالان گردشگری کشور رونمایی و اعطا شد. در همین رابطه «پیام ما» گفتوگویی داشت با «محمد جهانشاهی» که ایده و اجرای این طرح را به انجام رساند. جهانشاهی دبیر کمیته ملی طبیعتگردی و گردشگری سبز کشور است و دبیر اجرایی اولین دوره نشان سبز هتلها را هم برعهده داشت.
مبارزه برای بقا در حفاظتگری
«من هرگز حذف نشدم، بلکه بقا پیدا کردم. در این حوزه ماندن و ادامه دادن خودش شکلی از بقاست.» اینها گفته «پانتهآ اردانی» است. فعالیت میدانی این حفاظتگر با وجود داشتن مسئولیتهای خانواده سؤال بزرگی بود که بایست هر روز در مواجهه با دیگران به آن پاسخ میداد. پس از گذشتن از این «خوان»، تازه نوبت به دولت و سازمان حفاظت محیطزیست میرسید؛ آنها هم موانعی پیش روی حضور زنان در مناطق میگذاشتند و گاه امروز هم میگذارند. زنان حفاظتگر مانند اردانی برای بقا جنگیدند و در این راه همکاران حفاظتگر مردشان هم کنارشان قرار گرفتند. آنها در ادارات کل چانهزنی میکردند و نمیپذیرفتند همکارشان صرفاً بهواسطه جنسیت حذف شود. امروز اندکی راه هموارتر شده، بااینحال تا رسیدن به وضعیت ایدئال هنوز فاصله است. پانتهآ اردانی متولد سال ۱۳۵۲ است. او در دانشگاه امیرکبیر در رشته فیزیک کاربردی لیسانس گرفت. سال ۹۱ مدرک کارشناسی ارشد خود را در رشته زیستگاهها و تنوعزیستی از دانشگاه علوم تحقیقات تهران دریافت کرد. سال ۱۴۰۰ در کارشناسی ارشد اکولوژی کاربردی شروع به تحصیل و در یک برنامه مشترک بین دانشگاه کیل آلمان، دانشگاه کویمبرای پرتغال و گراند دو سول برزیل شرکت کرد. او در حال حاضر دانشجوی دکترای اکولوژی در دانشگاه کویمبرای پرتغال است. از او درباره شروع فعالیتش در حوزه محیطزیست، چالشهای پیش روی زنان و آینده حفاظت پرسیدیم.
لالهزار زیر تیغ جویندگان طلا و مس
۲۰ روز پس از کوچ عشایر، بیلهای مکانیکی و تجهیزات معدنی از دهنه راهبری وارد کوههای لالهزار شدند؛ بزرگترین چمنزار پیوسته جنوبشرق کشور که سالها محلیها و مسئولان منطقهای از معرفی آن خودداری میکردند تا بکر باقی بماند. حالا آن چمنهای سرسبز و بکر زیر ماشینآلات اکتشافی رفتهاند و بخشی از منبع آب لالهزار، بردسیر و کرمان و زیباترین محدوده گردشگری استان، برای یافتن رگههای مس و طلا کاوش میشود. چرا در چنین محدوده بکر گردشگری پروانه اکتشاف صادر شده است؟ این گزارش برای پاسخ به این سؤال، مراتب را از محیطزیست، شرکت آبمنطقهای و سازمان صمت جویا شده است. سازمان صمت یک هفته است که پاسخگو نبوده، اما یک منبع آگاه فاش کرده که مجوز بدون استعلام منابعطبیعی و آبمنطقهای صادر شده است. مردم محلی و طبیعتگردان کارزاری علیه تخریب به راه انداختهاند تا شاید صدای اعتراضها بتواند جلوی نابودی این میراث طبیعی و گردشگری استان کرمان را بگیرد.
