بایگانی مطالب: روستا
۲۳ هزار روستا بلاتکلیف
«۲۳ هزار آبادی با حدود ۸۰۰ هزار نفر جمعیت»، این عددی است که معاون امور دهیاریهای سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور در مورد روستاهای فاقد «کد روستایی» به «پیام ما» اعلام میکند و میگوید امکان تجمیع این روستاها یا تعیینتکلیف همه آنها بهدلیل محدودیتهای قانونی وجود ندارد. بااینحال، او محرومیت در این مناطق را که بسیاری جزو مناطق مرزی هستند، میپذیرد و میگوید قرار است دانشگاه تهران در مورد بهبود شرایط اقتصادی این روستاها مطالعهای انجام دهد. ساکنان این مناطق با وجود اینکه شهروند رسمی کشور هستند، فقط بهدلیل نداشتن یک شماره چندرقمی، حتی امکان واریز اعتباری برای رسیدن به حیاتیترین نیازهای روستا هم برایشان وجود ندارد.
کوچ پاییزه، دام تشنه
با رسیدن آخرین ماه تابستان، کوچ پاییزه عشایر آغاز شده و حالا ایلبهایل و طایفهبهطایفه براساس زمانبندی اعلامی از سوی دولت روانه قشلاق خواهند شد. با اینهمه تابستان خشک ۱۴۰۴ مشکل بزرگی پیش روی عشایر گذاشته است: کمبود علوفه. اهالی ایل میگویند دولت باید در تخصیص علوفه یارانهای حمایت بیشتری داشته باشد، وگرنه عشایر ناگزیر از فروش دامهای خود هستند. مسئلهای که درصورت فراگیری، تولید و توزیع گوشت قرمز در کشور را با مشکل روبهرو میکند. مسئولان امور عشایری در استانها کمبود علوفه و آب برای احشام ایلات را تأیید میکنند، اما دولت هنوز برنامهای برای تأمین این اقلام اعلام نکرده است.
۳۴ خانواده، ۴ سال آوارگی
اهالی روستای «خِرِشت پایین» در رودبار بعد از گذشت چهار سال هنوز صدای رانش کوه را به یاد دارند. هنوز در گوشهایشان غرش سنگهایی که بهدلیل برداشت بیرویه معدن شن و ماسه راهی پایین دست شده، تلخترین صدایی است که شنیدهاند و آن روز خردادماه سال ۱۴۰۰ را که باعث شد ۳۴ خانوار مجبور به ترک خانههایشان شوند، فراموش نکردهاند. هرچند فعالیت معدن بعد از این رانش متوقف شد، اما از یک سال قبل تلاشهایی برای راهاندازی دوباره به راه افتاده، آنهم در شرایطی که نه خسارتی به ۳۴ خانواده آواره پرداخت شده و نه زمینی که قرار بود بنیاد مسکن روبهروی روستای خالیشده برای ساختوساز مجدد اختصاص دهد، به آنها داده شده است. آنها هنوز بعد از چهار سال با همان خشم و استیصال روزهای نخست به معدن و کوه مینگرند، به روستای آبا و اجدادیشان که حالا خالی از سکنه شده است.
توسعه در دل غذا صنایعدستی و قصههای محلی
چهارده سال از عمرش را پشت میزهایی گذراند که پر بودند از نقشههای توسعه. اما در میان اینهمه خطکشی و محاسبه، چیزی کم بود: «همه این خطها و نقشهها اگر به درد زندگی واقعی آدمها نخورد، چه ارزشی دارد؟» عضویت در موسسهای که برای حفاظت از محیطزیست و توسعه معیشت پایدار در مناطق روستایی فعال بود، باعث شد تا دوازده سال پیش، جادهای خاکی او را به روستاهای حاشیه پارک ملی توران (رضاآباد و احمدآباد) و پناهگاه حیاتوحش خوش ییلاق (کلاته خیج و جیلان) برساند؛ جایی که زندگی با صنایعدستی، معماری بومی و نبرد برای تأمین معاش گره خورده بود. زن جوان که اقتصاد نظری و شهرسازی خوانده و روزگاری پشت میزها نقشه توسعه میکشید، حالا با زنان و مردانی کار میکرد که باید محصولاتشان را استاندارد و بهروز میکردند تا کاربران امروز، قصههایشان را بشنوند. رفتوآمد به روستا، او را با تورهای گردشگری و دنیای تازهای از ارتباط میان مردم شهر و جوامع محلی پیوند داد؛ از چشیدن طعم غذاهای محلی، دیدن صنایعدستی تا شنیدن داستانهای بومی. این مسیر تنها ماجرای سفر و دیدن نبود؛ تلاشی شد برای راهنمای تور بودن در حوزه جامعه محلی و ساختن اقتصادی مکمل از راه گردشگری که هم سفره روستاییان را پر کند و هم باری از دوش طبیعت و مناطق حفاظتشده بردارد. تجربهای که امروز، در آستانه ۴۶سالگی، برای «مریم لاوی» معنایی فراتر از شغل یافته است؛ مأموریتی برای تغییر و امید.
میزبانی نخستین جشنواره بومگردیها به کرمان رسید
استان کرمان میزبان نخستین جشنواره ملی بومگردی ایران شد؛ رویدادی که به گفته مسئولان، گامی مهم در مسیر توسعه پایدار گردشگری روستایی و تقویت اقتصاد محلی است. در نشست خبری این جشنواره، معاون گردشگری وزارت میراثفرهنگی و استاندار کرمان از این میزبانی بهعنوان نقطه آغازی برای تحولات جدی در صنعت گردشگری استان یاد کردند.
پینگپنگ «فرونشست» میان دولت و مجلس
فرونشست در ایران در حال گسترش است و پیامدهای آن نیز روبهفزونی. بااینحال، از سال ۱۴۰۱ تا کنون لایحههای میان دولت و مجلس با عنوان «کنترل فرونشست زمین و اثرات آن در کشور» در رفتوآمد است که نه ایرادهای آن رفع میشود، نه لغو و نه تصویب. بسیاری از کارشناسان اما این لایحه را بیدلیل میدانند و موضوعات مندرج در آن را یا تکراری ارزیابی میکنند یا در تضاد با سایر قوانین و مقرراتی که بهنوعی با کنترل فرونشست و این مسئله. موضوع « چیستی» این لایحه از همان ابتدای تدوین حتی از سوی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی زیر سؤال رفت. با اینهمه وزارت کشور باز هم این لایحه را که به پیشنهاد شورای اسلامی شهر تهران و از سوی شورایعالی استانها تدوین شد، به مجلس شورای اسلامی فرستاد. مشخص نیست این بار تکلیف لایحه چگونه خواهد شد؛ آنهم در سالی که هشدارهای افزایش فرونشست تکرار میشود. رئیس بخش زلزلهشناسی مهندسی و خطرپذیری مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی اما معتقد است از همان ابتدا بارها و بارها کارشناسان بیان کردهاند کنترل فرونشست در کشور نه لایحه و طرح جدید میخواهد، نه قانون و مقررات تازه. بلکه آنچه به آن نیاز است، عمل به آنچه مفاد قانونی موجود است که بهواسطه تأمین اعتبار میسر خواهد شد.
۹ ظرفیت قانونی گردشگری در مناطق تحت مدیریت سازمان محیطزیست
در سالهای اخیر توجه به ظرفیتهای طبیعی مناطق چهارگانه و تالابهای تحت مدیریت سازمان حفاظت محیطزیست افزایش یافته است. در این راستا واژههای متعددی نظیر «تفرج»، «گردشگری»، «گردشگری پایدار»، «طبیعتگردی پایدار»، «طبیعتگردی مسئولانه»، «اکوتوریسم» و ... درباره بهرهبرداری از ظرفیتهای طبیعی مناطق چهارگانه و تالابهای تحت مدیریت استفاده میشود. همچنین، در مواردی این واژهها با یکدیگر تعویض و جایگزین و منجر به سیاستگذاریهای نادرست میشوند، بهعنوان مثال در نشریه شماره ۲۵۷ سازمان مدیریت و برنامهریزی تحت عنوان دستورالعمل تهیه طرح مدیریت مناطق تحت حفاظت، بر تفرج متمرکز و گسترده در مناطق چهارگانه تحت مدیریت تأکید شده است و یا در آییننامه طبیعتگردی، اجرای طرحهای طبیعتگردی در مناطق چهارگانه مدنظر است. در این نوشتار سعی شده است بهشکل دقیقتر به تفاوتهای این مفاهیم پرداخته و درنهایت مشخص شود چارچوب درست در مناطق چهارگانه و تالابها کدام است.
انقراض تدریجی مناطق روستایی
|پیامما| براساس بررسیها، میزان اعتبارات قابل احصای پیشرفت روستایی و عشایری از طرحها و برنامههای مندرج در طرحهای تملک دارایی سرمایهای، جداول کلان، جدول تکمیلی و لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور به ۲۲.۱۱۵ میلیارد تومان میرسد که نسبت به اعتبارات متناظر قانون بودجه سال ۱۴۰۳ کل کشور (۳۲.۲۷۳ میلیارد تومان) با افزایش ۳۴.۶۹ درصدی مواجه شده است. درحالیکه منابع عمومی دولت در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۱۴۰۳، نزدیک به دوبرابر شده است. بنابراین، حدود ۳۰ درصد کاهش در بودجه پیشرفت روستایی و عشایری سال ۱۴۰۴ نسبت به بودجه سال ۱۴۰۳ رخ داده است. مرکز پژوهشهای مجلس همچنین در گزارشی که بررسی سهم روستا و عشایر در لایحه بودجه ۱۴۰۴ اختصاص داده است، میگوید: «با وجود سهم حدوداً ۲۳ درصدی مناطق روستایی و عشایری از جمعیت کشور و سهم ۲۶ درصدی این مناطق از تولید ناخالص داخلی و همچنین تأمین ۸۰ درصد نیازهای غذایی کشور در مناطق مذکور، فقط ۰.۹ درصد، بدون احتساب اعتبارات تبصرهها و اعتبارات کشاورزی و منابع طبیعی، از مصارف عمومی لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور برای توسعه مناطق مذکور در نظر گرفته شده است. این سهم در قانون بودجه سال ۱۴۰۳ حدود ۱.۲۸ درصد بوده که نشاندهنده کاهش ۳۰.۳۸ درصدی است.»
مسئولیت درکِ «مسئولیت اجتماعی شرکتی»
درختخواندگی
