بایگانی مطالب: میراث فرهنگی
هشدار پیش از فاجعه
مسجدجامع عتیق اصفهان، کهنترین سند زنده معماری اسلامی در ایران و یکی از شاخصترین آثار ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو، این روزها با بحرانی چندوجهی روبهروست؛ بحرانی که دیگر صرفاً در حد «نمزدگی موضعی» یا «نشتی محدود تأسیسات» باقی نمانده و بهگفته کارشناسان، به مرحله هشدار جدی رسیده است. شکستگیهای مکرر لولههای آب و فاضلاب در حریم و جوار مسجد، افزایش محسوس رطوبت در بدنه و پی بنا و همزمانی این رخدادها با عبور خط ۲ متروی اصفهان از نزدیکی این مجموعه تاریخی، مجموعهای از نگرانیهای فنی، حقوقی و مدیریتی را ایجاد کرده که نمیتوان آن را با توضیحات مقطعی یا اقدامات کوتاهمدت فروکاست.
لزوم هوشیاری بینالمللی در مواجهه با میراث ایران
|پیام ما| گروهی از متخصصان موزه در (IMPD) و فعالان میراثفرهنگی در روزهای اخیر نامهای هشدارآمیز منتشر کرده و از موزهها، خانههای حراج، دلالان و مجموعهداران خصوصی در سراسر جهان خواستهاند در قبال هر شیء با منشأ فارسی/ایرانی یا با پیشینه محتمل ایرانی، دقت و بررسی حرفهای مضاعف را به کار گیرند. این نامه در ظاهر یک هشدار حرفهای خطاب به موزهها و بازارهای جهانی هنر است؛ اما در روزهایی که این نامه منتشر میشود، میتوان گفت مخاطب اصلی آن ایران است. در شرایطی که بیثباتی سیاسی و فشارهای ساختاری، خطر قاچاق و خروج غیرقانونی اشیای تاریخی را بهطور معناداری افزایش میدهد، این هشدار تنها یک توصیه نیست، بلکه بازتاب نگرانی عمیقتری است. این نگرانی که میراثفرهنگی در دورههای بحران بیش از هر زمان دیگری در معرض غارت، انتقالهای شتابزده و مشروعسازی در بازارهای رسمی جهانی قرار میگیرد.
«قلات» زیر آوار توسعه بیضابطه
|پیام ما| گردشگری روستایی در سخنان مسئولان بهعنوان موتور توسعه پایدار و راه نجات اقتصاد روستاها معرفی میشود؛ مدلی که قرار است هم اشتغال ایجاد کند و هم از میراث و طبیعت محافظت کند. با همین رویکرد تلاشهایی برای ثبت روستاها در فهرست دهکدههای جهانی در سالهای اخیر شکل گرفته که البته اقدام مهمی است، اما واقعیت جاری در روستاهای شاخص ایران گاهی با این اظهارات و سیاستها در تناقض است. یکی از بارزترین این تناقضات را میتوان در روستای قلات در شیراز مشاهده کرد. روستایی که بافت تاریخی ارزشمند آن به ثبت ملی رسیده، اما ساختوسازهای غیرقانونی و تخریب محیط طبیعی آن و بدتر از تمام اینها، سکوت نهادهای متولی نهتنها منجر به آسیب جدی به چشمانداز و طبیعت روستا شده که هویت تاریخی و معماری آن را هم بهشکل جدی تهدید میکند.
گردشگری ایران در محاصره انکار و بحران
|پیام ما| برای درک اینکه گردشگری صنعتی آسیبپذیر در تمام دنیاست، نیازی به داشتن تخصص این حوزه نیست. آنها که کمترین آگاهی را در مورد گردشگری دارند، میدانند کمترین میزان تهدید امنیت در مقصد، گردشگران را از سفر به آن منصرف میکند. کمترین نشانه از بحران اقتصادی در یک کشور بر میزان سفرهای داخلی آن کشور اثر مستقیم دارد. با علم به این قواعد جهانی میشود خوشبینی را کنار گذاشت و از پشت عینک واقعبینی به شرایط کشوری که تقریباً تمام بازارهای هدف آن نامش را در لیست قرمز سفر شهروندانشان قرار دادهاند و جنگ بیش از همیشه به مرزهایش نزدیک شده و مردمش هم شرایط معیشتی خوبی ندارند، نگاه کرد. آیا میتوان نشانی از رونق و امیدواری در گردشگری این کشور دید؟
جشنوارهای برای مردم یا دورهمی مسئولان؟
|پیام ما| در روزهایی که کشور زیر فشار همزمان بحرانهای اقتصادی، نارضایتیهای اجتماعی و اعتراضات گسترده و سایه جنگ قرار دارد، برگزارکنندگان جشنواره چندرسانهای میراثفرهنگی -که حتی در شرایط مطلوب و آرام منتقدان بسیار داشت- نهتنها راضی به لغو این برنامه نشدهاند که اصرار به برگزاری جشنوارهای دارند که تنها نام میراثفرهنگی را یدک میکشد. جشنوارهای که قرار است در چنین شرایط ملتهبی برگزار شود، چه پیامی برای جامعه و چه تأثیری بر حوزه میراثفرهنگی کشور که این روزها در معرض بحران قرار دارد، خواهد داشت؟
راز پنهان پناهگاههای جنوب
«شوادانها»، شهر پنهان زیر خانههای دزفول و شوشتر، سالهاست که از حافظه جمعی این شهرها کنار رفتهاند. فضاهایی دستکند که زمانی هم پناه مردم از گرمای سوزان جنوب بودند و هم در روزهای جنگ، جان هزاران نفر را نجات دادند. بسیاری از این سازهها امروز پر از خاک و متروکهاند، اما حالا میراثفرهنگی دوباره به آنها توجهی نشان داده است. بهگفته سرپرست میراثفرهنگی دزفول، برنامههایی برای تعریف کاربریهای فرهنگی و گردشگری در شوادانهای قابلبازدید در دست اجراست. این کار تلاشی است برای حفظ بخشی از معماری منحصربهفرد و فراموششده این شهرها.
انزوای خاموش موزهها
|پیام ما | سالهاست که موزهها و میراثفرهنگی ایران زیر فشار سیاستگذاریهای اشتباه و نگاه مقطعی، کمجان و کماثر شدهاند؛ آنقدر که تعطیلیهای پیاپی و طولانی و حتی حذف تدریجیشان از عرصه عمومی، دیگر به چشم کسی نمیآید. قطعی اینترنت در این میان نه یک بحران تازه برای موزهها که حلقهای دیگر از زنجیره تصمیمهایی است که موزهها را به حاشیه رانده، انفعال و انزوا را در آنها تبدیل به امری عادی میکند؛ وضعیتی که اگرچه امروز چندان ملموس نیست، اما در بلندمدت میتواند به محو نقش موزهها در حیات فرهنگی کشور بینجامد.
احیای بازار سوخته رشت با بولدوزرها؟!
بیش از ۱۰ روز قبل و در جریان ناآرامیها حدود ۵۰۰ مغازه یعنی ۴۰ درصد از بافت بازار تاریخی رشت در آتش سوخت. بازاری که از سوی سازمان بینالمللی یونسکو، قلب تپنده رشت، شهر خلاق غذا است. حالا بعد از گرفتن آخرین نفسهای این بازار سرزنده، حرف و حدیثها برای چگونه ساماندهی بالا گرفته است. برخی شنیدهها حاکی از آن است که استانداری تصمیم گرفته که این بازار را با بلدوزر جمع کند. برخی دیگر میگویند ممکن است بخواهند این بازار را چندطبقه بسازند!
چرا بازار رشت منحصربهفرد است؟
زمهریر گردشگری جنوب
|پیام ما| قشم، هنگام، بوشهر، هرمز، چابهار و بسیاری از شهرها و جزایر جنوبی ایران این روزها برخلاف زمستان هر سال، خلوت و آراماند. این آرامی اما نگرانکننده و ناخواسته است. یک ماهی میشود که تنگناهای معیشتی و بعدازآن، اعتراضات سراسری و درنهایت قطع شدن اینترنت، مسافران جنوب را مجبور به صرفنظر از سفرشان کرد. تورها لغو شد، همانطورکه پروازها. اقامتگاهها خالیترین روزهای زمستانشان را سپری میکنند. آنها که به امید بهرهمندی از رونق نیمبند گردشگری در جنوب، هر سال برای مشاغل فصلی از شهرهای دیگر راهی مناطق گردشگرپذیر جنوب میشدند هم مستأصل و درماندهاند و نمیدانند چطور حسابوکتاب زندگی را در این وضعیت مدیریت کنند. با هر کسی حرف بزنی، از نابسامانی اوضاع میگوید و ضرر و زیانی که اصلاً نمیداند جبران میشود یا نه. روایت جنوب این روزها شبیه روایت بسیاری از مناطق ایران است، روایت تلخ رکودی زمستانی.
