بایگانی مطالب: تغییر اقلیم
نساجـی تشنـــــه آب
نام زایندهرود سالهاست با خشکسالی و کمآبی گره خورده است. اما در فاصلهای نهچندان دور از این رودخانه، کارخانههای نساجی همچنان بخشی از نخ، پارچه و محصولات پوشاک کشور را تولید میکنند؛ صنعتی که شاید کمتر از کشاورزی با بحران آب شناخته شود، اما وابستگی آن به این منبع حیاتی کمتر نیست. آب در صنعت پوشاک حضوری پنهان اما تعیینکننده دارد. از مزارع پنبه و تولید الیاف گرفته تا فرایندهای رنگرزی، چاپ و تکمیل پارچه، تقریباً هیچ حلقهای از زنجیره تولید نساجی بدون آب معنا پیدا نمیکند. به همین دلیل، کمبود آب میتواند بر هزینه تولید، سرمایهگذاری، اشتغال و حتی آینده رقابتپذیری این صنعت اثر بگذارد. البته این نگرانی محدود به ایران نیست. در سالهای اخیر، بحران آب به یکی از موضوعات اصلی در گزارشها و نشستهای بینالمللی صنعت مد تبدیل شده است. کارشناسان هشدار میدهند که کمبود آب در آینده میتواند بهاندازه انرژی و مواد اولیه، سرنوشت صنعت پوشاک را تحتتأثیر قرار دهد.
غولهای مالی در میدان اقتصاد سبز
| پیام ما | در شرایطی که تنشهای ژئوپلیتیکی و نااطمینانی بازار انرژی در چند ماه اخیر اقتصاد جهان را تحتتأثیر قرار داده، سرمایهگذاری در انرژیهای پاک و زیرساختهای پایدار بیش از گذشته اهمیت پیدا کرده است. حالا دیگر توسعه پایدار فقط یک شعار محیطزیستی نیست؛ بلکه به بخشی از رقابت اقتصادی، امنیت انرژی و آینده قدرتهای جهانی تبدیل شده است. همین تغییر نگاه باعث شده بزرگترین شرکتهای سرمایهگذاری دنیا میلیاردها دلار را به سمت خورشید، باد، باتری، شبکه برق و فناوریهای کمکربن ببرند؛ بازاری که بسیاری آن را اقتصاد آینده جهان میدانند.
بـــــــدلِ آتش به ارزش
دهههاست که منظره مشعلهای گاز، همان شعلههای نارنجیرنگی که از بالای برجهای فلزی تا میان ابرها زبانه میکشد نمادی از قدرت و درعینحال هدررفت و آلودگی در صنعت جهانی نفت و گاز است. در میدانهای نفتی اقصینقاط جهان، این مشعلها شبانهروز میسوختند و همچنان نیز میسوزند و حجم عظیمی از گاز طبیعی را به دود، گرما و گازهای گلخانهای تبدیل کرده و میکنند. اما خبر خوب اینجاست که آنچه زمانی یک پیامد اجتنابناپذیر استخراج نفت به نظر میرسید امروزه به یکی از موارد رفع پذیر در راستای اقدامات اقلیمی بدل شده و به یاری نوآوریهای تکنولوژیک، موجی تازه از سرمایهگذاریهای همسو با پایداری را جذب نموده است. مسئله فلرینگ دیگر تنها مقابله با اتلاف انرژی و آلودگیهای تبعی نیست، بلکه اکنون میتوان دربارهٔ فرصتها، پاسخگوییهای مرتبط و معماری در حال تحول بازارهای جهانی کربن سخن گفت.
راه ۱۷ساله، از کشتــــار تا حفاظت
روز جهانی لاکپشتها، در ۲۳ می از سال ۲۰۰۰ با هدف آگاهسازی درباره اهمیت این جانوران و ضرورت حفاظت از آنها نامگذاری شده است. لاکپشتها در تعادل اکوسیستمها نقش حیاتی دارند؛ هم بهعنوان پخشکننده دانه گیاهان و کنترلکننده جمعیت سایر موجودات و هم بهعنوان منبع غذایی برای سایر گونهها. در ایران ۱۰ گونه لاکپشت بومی وجود دارد؛ پنج گونه دریایی در خلیجفارس و دریای عمان، سه گونه برکهای در آبهای داخلی و دو گونه خشکیزی در زیستگاههای خشکی؛ مانند مراتع و مناطق کوهستانی. طبق فهرست سرخ اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت (IUCN)، تمام لاکپشتهای دریایی ایران در ردههای «در معرض خطر انقراض» قرار دارند. در میان لاکپشتهای برکهای، «لاکپشت فراتی» بهعنوان تنها لاکپشت لاکنرم ایران، با محدوده پراکنش استان خوزستان، در همین رده حفاظتی قرار گرفته است. این گونه با تهدیدهای متعددی از جمله خشکسالی، انواع آلودگیها آتشسوزی و تخریب و تکهتکهشدن زیستگاه روبهرو است. با وجود اهمیت این گونهها، در ایران خزندگان و دوزیستان کمتر موردتوجه حفاظتی قرار گرفتهاند و سازمان محیطزیست بیشتر تمرکز خود را بر پستانداران بزرگجثه قرار میدهد و به قول حفاظتگران محیطزیست اگر بودجهای باقی بماند هم به پرندگان اختصاص میدهد. بااینحال، تشکلهای محیطزیستی در سالهای اخیر طرحهای حفاظتی مشارکتی را برای حفاظت از دوزیستان و خزندگان اجرایی کردهاند. یکی از این طرحها که مربوط به حفاظت از لاکپشت فراتی میشود، نزدیک به دو دهه است که توسط «هانیه غفاری»، عضو هیئتعلمی گروه محیطزیست دانشگاه کردستان و عضو «گروه تخصصی لاکپشتهای آبشیرین اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت» (IUCN) و همکاران وی در حال اجرا است. در همین باره «پیام ما» گفتوگویی با هانیه غفاری انجام داده که در ادامه میخوانید.
پایش مداوم آلودگی هوا در روزهای جنگ تحمیلی سوم
رئیس مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم سازمان حفاظت محیطزیست گفت: در فرایند جنگ تحمیلی سوم به علت انفجارهای پیاپی گازهای آلاینده زیادی وارد جو شد که سازمان محیطزیست بر اساس وظیفه خود، در این مدت به طور مداوم وضعیت هوا را رصد میکرد تا آلایندگی از حد معمول بالاتر نرود و در صورت افزایش آلودگی اطلاعیههای هشداری به موقع صادر شود.
بحران در روایت بحـــــــران آب
وعدههای سبز، سودهای سیاه
| پیام ما | در سالهایی که بحران اقلیمی از سطح هشدارهای علمی فراتر رفته و به واقعیتی ملموس در زندگی روزمره جهان تبدیل شده، شرکتهای بزرگ نفت و گاز بیش از هر زمان دیگری از «پایداری»، «انتقال انرژی» و «کربن خنثی» سخن میگویند. اما همزمان، سودهای کلان ناشی از جنگها و تنشهای ژئوپلیتیک، افزایش تولید سوختهای فسیلی و عقبنشینی از تعهدات اقلیمی، تصویر دیگری از واقعیت صنعت انرژی ترسیم میکند. روزنامه «گاردین» در مجموعه گزارشهای تحلیلی اخیر خود، این تناقض را در عملکرد غولهایی چون «BP»، «Shell» و «Total Energies» زیر ذرهبین برده و نشان داده چگونه «شستوشوی سبز» به بخشی ساختاری از اقتصاد جهانی انرژی تبدیل شده است. پدیدهای که نهتنها اعتماد عمومی به ESG (گزارش پایداری شرکتی) را تضعیف میکند، بلکه آینده توسعه پایدار را نیز با تهدید روبهرو ساخته است.
این «اکوسایـــــــد» است
هفتمین روز جنگ انبارهای نفت تهران مورد حمله قرار گرفت، انبارهایی که هرکدام هزاران لیتر سوخت در خود داشتند. حالا پس از گذشت دو ماه رئیس سازمان حفاظت محیطزیست این حمله را مصداق «اکوساید» یا «بومکشی» خوانده است؛ مفهومی که به اقدامات غیرقانونی یا بیپروایانه با آگاهی از احتمال وقوع خسارت شدید، گسترده یا درازمدت به محیطزیست اشاره دارد. به گفته «شینا انصاری» در طول جنگ اخیر که اکنون به آتشبسی شکننده گره خورده، ۳۶۸ هزار مترمکعب سوخت مایع و نزدیک به ۱۹۹ میلیون مترمکعب گاز طبیعی از بین رفته و آلودگی ناشی از آن وارد آسمان کشور شده است. همچنین گزارش رئیس سازمان محیطزیست نشان میدهد که آلودگی نفتی فعلی در خلیجفارس ناشی از رهاسازی آب توازن کشتی اروپایی بوده است. این موارد همراه با آسیبهای دیگر به طور مستند برای سازمانهای جهانی فرستاده شده؛ اما هنوز پاسخی درخور به این گزارش و گزارش پیشین (جنگ ۱۲روزه) داده نشده است.
نهادهای بینالمللی در برابر جنگ تجاوزکارانه ناکارآمد هستند
رئیس مرکز امور بینالملل و کنوانسیونهای سازمان حفاظت محیطزیست با انتقاد از عملکرد نهادهای بینالمللی در مواجهه با جنگها گفت: این نهادها حتی توان محکوم کردن جنگ تجاوزکارانه را ندارند و در صورت تداوم این روند، اعتماد کشورها به آنها با چالش جدی مواجه خواهد شد.
بازگشت سفیدبالکها و حشرات ریز به تهران همزمان با گرمتر شدن هوا
مدیرکل محیط زیست شهرداری تهران با تأیید مشاهده مجدد سفیدبالکها در پایتخت اعلام کرد که همزمان با افزایش دما، شتهها، مگسهای ریز سفیدرنگ و حشرات آبزی نیز در بخشهایی از شمال و غرب تهران و دریاچه چیتگر مشاهده شدهاند؛ پدیدهای که به گفته او با تغییرات اقلیمی، گرمتر شدن فصول سرد و نیز کیفیت مناسب آب در این زیستبومها ارتباط دارد.
