بایگانی مطالب: تغییر اقلیم
معماری اقلیمی؛ خرد ازدسترفته در خانههای ایرانی
نزدیکترین تصویر به زندگی، دورنمایی از شهرهای تاریخی ایران در غروبی با رنگهای گرم و صمیمی است؛ تصویری از خانههای دستبهدستهمداده که در گذشته، تنها سقفی بیجان بر بلندای جریان زیستن نبود، بلکه تندیسی از جنس طبیعت بود که روح عواطف انسانی در آن دمیده شده باشد؛ تبلوری از دنیای درونی انسان. هماهنگی خانهها با مواهب طبیعت و نیازهای انسان، ضربآهنگ زندگی را در رگهای زندۀ شهر جاری میکرد و ازاینرو، نزدیکترین تصویر به انسان، دورنمایی از شهرهای تاریخی ایران در غروبی با رنگهای گرم و صمیمی است. عقل و خردورزی موجود در معماری سنتی ایران، نشریۀ آمریکایی «تایم» را بر آن داشت که سال گذشته در یکی از گزارشهای خود، بنویسد: «ایالات متحده برای مقابله با گرما باید در شهرهای خود از تکنیکهای خاورمیانه و ایران استفاده کند، زیرا این راهکار از هر لحاظ بهصرفهتر است.» دلیل این توصیۀ نشریۀ تایم، سازگاری و هماهنگی معماری سنتی ایران با اقلیم و آبوهوا، برای برطرفکردن معضلات آبوهوایی هر منطقه و بیشترین بهرهوری از مواهب طبیعت است. برای مثال، خانههای سنتی ایران بهنحوی ساخته میشد که گرمای هوای مناطق کویری، سرمای مناطق کوهستانی یا شرجی کرانههای خلیجفارس، کمترین آزار را برای ساکنان در پی داشته باشد. این گزارش حسرتبرانگیز، ما را بر آن میدارد که از خود بپرسیم چگونه از این میزان خرد و اندیشه فاصله گرفتیم و چه مسیری معماری ما را به امروز رساند که خانهها، نه روح و احساسی در جریان دارند و نه احترامی برای ساکنان خود قائل هستند؟ چگونه ممکن است با گذر زمان و پیشرفت علم و فناوری، در رویکرد معماری پسرفت داشته باشیم و فلسفۀ معماری را فدای اقتصاد و درآمد بیشتر کنیم؟ ازاینرو روزنامۀ «پیام ما»، در گفتوگو با «علی عطریان» معمار و مدرس دانشگاه، به بررسی اهمیت معماری اقلیمی و سازگاری و هماهنگی معماری سنتی ایران با اقلیم و آبوهوا پرداخته است که مشروح این گفتوگو را در ذیل از نظر میگذرانید.
حفظ محیط زیست با زبان هنر
تغییر اقلیم، ازدسترفتن تنوعزیستی و آلودگی پسماند؛ اینها بخشی از بحرانهای محیطزیستی است که کرۀ زمین با آن درگیر است. تنفس ساکنان این سیاره در غبار و آلودگی هوا و ازبینرفتن گونههای جانوری هم، گوشۀ دیگری از درگیری محیطِزیست ما با فعالیتهای انسانی است. در میان بیانیهها و راهحلهای کشورها و سازمانهای مختلف، اما گاهی هنر و رسانه با ایدههای بصری میتواند فراخوانی شود تا اقدامات بیشتری برای حرکت بهسوی راهحلهای پایدار صورت گیرد. نمایشگاه «فراتر از بوم: چشم به کار طبیعت» بههمین منظور بهطور مشترک توسط برنامۀ توسعۀ سازمان ملل متحد (UNDP)، مرکز اطلاعرسانی سازمان ملل متحد در تهران (UNIC) با همکاری «آرتیونیتی» و گالری «اچ» برگزار شد. این نمایشگاه که از نوزدهم مردادماه آغاز به کار کرد و تا بیستوهفتم این ماه ادامه داشت، ۳۶ اثر هنری از ۱۸ هنرمند ایرانی را گرد هم آورد تا به چالشهای جهانی محیطزیست از دریچۀ سه بحران بههمپیوستهای که سیارۀ ما امروزه با آن روبهرو است، بپردازد. در بیانیۀ «فراتر از بوم» هم آمده، این نمایشگاه دعوتی بود تا مخاطب در دل موضوعات حیاتی تغییر اقلیم، شکنندگی طبیعت و تنوعزیستی ما و تأثیر بسیار مخرب آلودگی و پسماند سفر کند. همانطور که «استفان پریزنر»، هماهنگکنندۀ مقیم سازمان ملل متحد در ایران، دربارۀ این نمایشگاه به «پیام ما» میگوید: «هنر و فرهنگ، رسانهای فوقالعادهای برای جلبتوجه و ترویج حمایت از سیارهمان است.»
توی دادگاه اقلیمی میبینمت!
|پیام ما| بارها و بارها گفته شده: علم مؤاخذه نمیشود. غلظت بالای گازهای گلخانهای در جو باعث گرمشدن سیاره میشود. حقوق بینالملل نیز واضح است: براساس توافقنامۀ اقلیمی پاریس، کشورها متعهد شدهاند که میانگین دما را در سطح ۱.۵ درجۀ سانتیگراد نسبت به میزان پیش از انقلاب صنعتی نگه دارند و بااینحال، با ادامهٔ افزایش انتشار گازهای گلخانهای، افزایش دمای جهانی تقریباً بهطور قطع از این حد فراتر خواهد رفت.
نقطهٔ بیبازگشت اقلیمی در انتظار زمین
|پیام ما| دانشمندان میگویند که اقلیم زمین در آستانهٔ فروپاشی است و هیچکس نمیداند به کدام سمت میرود. یک مدل جدید از سامانهٔ اقلیمی زمین، نشان میدهد که روند گرمشدن زمین فراتر از آنچه در توافق اقلیمی پاریس آمده، یعنی ۱.۵ درجهٔ سانتیگراد گرمتر از دوران پیش از انقلاب صنعتی، میتواند باعث ایجاد نقاط اوجی شود که بازگشت از آنها بسیار دشوار یا حتی غیرممکن است. آنها میگویند، در روند تغییر اقلیم فعلی، خطر اوجگرفتن یکی از چهار نقطهٔ اقلیمی مهم زمین تا سال ۲۳۰۰، احتمالی ۴۵ درصدی دارد.
مانع توسعه یا حافظ سرزمین
وزارت جهاد کشاورزی بهعنوان یک دستگاه اجرایی «مصرفکنندۀ منابع طبیعی» و متولی تأمین «امنیت غذایی»، نمیتواند در زمینۀ حفظ منابع طبیعی نقش جدی و مؤثری داشته باشد و بهتر است که بخش منابع طبیعی مستقل شده و از بدنۀ وزارت جهاد کشاورزی جدا شود.
سهم ۹درصدی صنعت گردشگری در گرمایش جهانی
سومین دورۀ جشنوارۀ جایزۀ ملی وجدان محیطزیست در کسبوکار، با مشارکت معاونت گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و حمایت دستگاههای فرابخشی حوزۀ محیطزیست و انتخاب برترینهای محیطزیست، یکشنبه هشتم مهرماه ۱۴۰۳ برگزار خواهد شد. دبیر کمیتۀ ملی طبیعتگردی کشور در گفت و گو با «پیام ما» با اشاره به محوریت گردشگری سبز در این دوره از نشان ملی وجدان محیطزیست از سهم ۹درصدی صنعت گردشگری در گرمایش جهانی، گفت.
نقش دولت در تابآوری تغییر اقلیم
افزایش حدود ۳ درجهای دمای هوای کشور طی ۳۰ سال اخیر
رئیس پژوهشگاه هواشناسی و علوم جو گفت: بر اساس بررسیهای انجام شده طی ۳۰ سال اخیر دمای هوای کشور حدود ۲.۷ درجه سلسیوس افزایش یافته است.
ضعف نظام سلامت در برابر تغییر اقلیم
تغییر اقلیم و گرمایش زمین، تنها محیطزیست و منابع طبیعی را درگیر نمیکند، بلکه بر بیماریهای نوپدید و تسریع آنها در کشورهای مختلف هم تأثیر میگذارد. تجربۀ کرونا به ما نشان داد، در دنیای امروز یک بیماری و اپیدمی مختص یک کشور نیست و افزایش ارتباطات در زمان حاضر، به شیوع آنها در کشورهای مختلف منجر میشود. اما درحالحاضر، محققان با بررسی تغییر اوضاع اقلیمی یافتهاند، این تغییرات در بروز بیماریها مؤثرند. بیش از نیمی از بیماریهای انسانی مانند تب دنگی، هپاتیت، ذاتالریه، مالاریا و زیکا، میتواند در اثر تغییر اوضاع اقلیمی، تشدید شود. گروهی از محققان دانشگاه هاوایی در مانوا آمریکا، در نشریۀ «نیچر کلایمت چنج» تحقیقی را منتشر کردهاند که به نمونههای تجربی دربارۀ ۱۰ مخاطرۀ اقلیمی حساس به انتشار گازهای گلخانهای در بروز بیماریهای عفونی شناختهشدۀ انسانی، پرداختند. این مخاطرات شامل گرمایش زمین، خشکسالی، موج گرما، حریق جنگلی، بارش شدید، سیل، توفان، بالاآمدن سطح آب دریاها، تغییرات بیوشیمیایی اقیانوسها و تغییر پوشش خشکی است. این تحقیق نشان داد، گرمایش زمین، بارش، سیل، خشکسالی، توفان، تغییر پوشش خشکی، تغییر اقلیم اقیانوسی، آتشسوزی جنگلها، موج گرما و تغییر سطح آب دریاها، بر بیماری های عفونی ناشی از ویروسها، باکتریها، حیوانات، قارچها، تکیاختهها، گیاهان و کرومیستها تأثیر گذاشته است. انتقال بیماریهای عفونی، عمدتاً از طریق ناقلها بوده است، اگرچه نمونههای موردی نیز از موارد انتقال آبی، هوازی، تماس مستقیم و از طریق غذا یافت شد. در نهایت این مطالعه نشان داد، بیش از ۵۸ درصد یا ۲۱۸ مورد از ۳۷۵ مورد بیماری انسانی، دستکم تحتتأثیر یک مخاطرۀ اقلیمی از طریق ۱ هزار و ۶ مسیر منحصربهفرد بوده است.
در معماری، دو هزار سال از ایران قدیم عقبتریم
گردشگری امروزه یکی از مهمترین مقولههای جذب سرمایه و افزایش نقدینگی در هر کشوری است. ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. ولی مسئلهای که در کشور ما در کنار گردشگری به آن بیتوجهی شده، معماری بومی و اصولی در سازههای گردشگری است. درباره اهمیت معماری بومی در سازههای تفریحی و گردشگری با «ساسان حیدری» طراح و معمار، گفتوگویی داشتیم که در ادامه میخوانید.
