بایگانی مطالب: تغییر اقلیم
بخار دماوند و سیلاب؛ مخاطرات تغییر اقلیم
پانزدهم تیرماه ۱۴۰۳، سیلاب تابستانی در هوای آفتابی در روستای «گزنه» در نزدیکی دماوند، موجب خساراتی در این دره شد. در سالهای اخیر، همین محل در ۱۰ شهریور ۱۳۹۷ در نتیجۀ ذوبشدن یخچالهای دماوند در درۀ گزنه و شهر گزنک با سیلاب، متحمل خسارات زیادی شد و در ۱۷ مرداد ۱۴۰۱ نیز سیل دیگری از ذوبشدن بخشی از یخچالهای دماوند، موجب خسارت شد. جریان سیل و سرازیرشدن حجم زیاد رسوب با شیب تند منطقه، سیلابهای یخچالی و جریانهای لاهار یا جریان واریزهای را پدید میآورد.
آیا تغییر اقلیم در منطقۀ خلیجفارس با تحریک وقوع زلزلهها همراه میشود؟
حدود ۱۸ میلیون نفر بر اساس برآوردهای سال ۲۰۲۳، در سواحل پیرامون خلیجفارس در کشورهای این منطقه زندگی میکنند. خلیجفارس تغییرات زیادی را در آبهای خود تجربه میکند؛ ازجمله افزایش دما، شوری و سطح دریاها و کاهش سطح اکسیژن. خلیجفارس با کاهش سطح دریا از بهمن تا اردیبهشت و بالاتربودن سطح دریا از شهریور تا آذر، مشخص میشود که بیشینۀ آن در آبان و کمینۀ آن در فروردین است.
بیاعتنایی سیاستگذار به تغییر اقلیم
|پیام ما| با وجود پیامدهای گستردۀ تغییر اقلیم بر بخشهای مختلف کشور نظیر انرژی، امنیت غذایی و مهاجرت طی سالهای اخیر و آتی و ضرورت اقدام ملی در این حوزه، تغییر اقلیم در کشور عمدتاً از زاویۀ محیطزیستی موردتوجه قرار گرفته است؛ درحالیکه این تغییرات در سالهای اخیر بهعنوان یکی از روندهای دگرگونکنندۀ اقتصاد و تجارت جهانی، موردتوجه نهادهای بینالمللی و طیف فزایندهای از کشورها قرار گرفته است. بررسی تجربیات جهانی نشان میدهد که سازگاری با تغییر اقلیم، در حال تبدیلشدن به بخش معمول و ضروری در همۀ سطوح برنامهریزی است؛ درحالیکه بر اساس گزارش برنامۀ محیطزیست ملل متحد در سال ۲۰۲۲، ایران ازجمله معدود کشورهایی است که در سطوح راهبردی، سیاستی و برنامهریزی، اقدام چندانی برای سازگاری با تغییر اقلیم انجام نداده است.
تغییر اقلیم و تغییر بافت جمعیت
مسئلۀ تمرکز جمعیت در یک منطقه و بافت جمعیتی و گسیل جمعیت از یک منطقۀ جغرافیایی به منطقهای دیگر، نهتنها از تغییر اقلیم تأثیر میپذیرد، بلکه میتواند به وخامت اوضاع ناشی از تغییر اقلیم در برخی مناطق بیفزاید
احیاء کنوانسیون خزر کورسوی امید
خزر هر روز در حال کوچکترشدن است و همزمان گزارشها حاکی از آن است که سرریز فاضلاب و آلودگیها به آن نیز در حال افزایش است. کنوانسیون خزر تنها در حد تصویب مانده است. مقامات ارشد کشورهای حاشیۀ خزر، هرکدام در مورد این دریاچه ابزار نگرانی میکنند، اما خبری از اقدام مشترک برای آن به گوش نمیرسد. اینبار هشدار از سوی بنادر شمال کشور به گوش رسیده است که تجارت دریایی نه فقط برای ایران، بلکه برای همۀ بنادر خزر در خطر است. کارشناسان اما میگویند، هشداردادن کافی است و خزر اکنون نیاز به احیاء دوبارۀ کنوانسیون خزر و اقدامهای جامع مشترک بهنفع حفظ اکوسیستم و البته اقتصاد این منطقه دارد؛ شاید احیاء این کنوانسیون، کورسوی امید دریاچه برای بازگشت دوران گذشته و رونق باشد. شاید اجماع کشورهای ساحلنشین، بتواند با تغییر اقلیم و روند سریع پسرفت و کاهش تراز سطح آب این حوض کوچک مقابله کند.
همدستی خشکی و تصرف غیرقانونی میانکاله
|پیام ما| در دهۀ ۹۰ سطح آب دریای خزر با کاهش حدود ۵۰ سانتیمتری مواجهه شد و عقبنشینی دریا از ۱۰ متر تا ۱۰۰ متر در سواحل مختلف رخ داد. نتیجۀ این فرآیند، خشکی بخشی از میانکاله بود که تبعاتی چون کشتوکار در اراضی خشکشده را به دنبال داشت. تصرف زمین این منطقه توسط افراد حقیقی و حقوقی در سالهای گذشته بهسرعت ادامه یافته و این وضعیت با وجود طرح دعواهای حقوقی گسترده، همچنان در جریان است. در این میان مدیرکل محیطزیست استان مازندران، در روزهای اخیر اعلام کرد: «تاکنون ۹ هکتار از اراضی که تصرف غیرقانونی شد، به منابع ملی بازگشته است.» این خبر اما نتوانسته نگرانیهای موجود دربارۀ تصرفات گسترده در این منطقه را مرتفع کند؛ منطقهای که بر اثر فعالیت انسانی و تغییر اقلیم، هرساله بر میزان خشکیاش افزوده میشود و تصرف زمین هم با قوت خود باقی است.
زنگ خطر اقلیمی برای جهان
هشدار دربارهٔ پیامدهای تغییراقلیم به یکی از مهمترین خبرهای منتشر شده در سالهای اخیر تبدیل شده است. گزارشهای علمی منتشر شده از سوی مراکز پژوهشی در جهان نگرانیها بابت پیامدهای تغییر اقلیم را تایید میکند. گزارش اخیر «سازمان ملی اقیانوس و اتمسفر آمریکا» یکی از این گزارشهاست.
بیم ناممکن شدن سکونت در مرکز ایران
|پیام ما| فرونشست زمین در بسیاری از شهرهای کشور زنگ خطر را به صدا درآورده و بسیاری از کارشناسان نگران عواقب آن هستند. در تازهترین هشدار، رئیس گروه «آبزمینشناسی» سازمان زمینشناسی کشور با بیان اینکه ایران مرکزی با خطر شدید فرونشست روبهرو است گفت: با ادامهٔ این روند موجی از مهاجرتهای سرزمینی از ایران مرکزی را شاهد خواهیم بود.
فعالیتهای میدانی مجازی در اکوسیستمهای شش قاره
از هوش مصنوعی برای ایجاد شبیهسازیها و مدلهای سیستمهای محیطزیستی پیچیده استفاده میشود تا دانشآموزان تأثیر رفتارهای انسانی بر محیطزیست را درک کرده و راهحلهای پایدار را بررسی کنند. بهعنوان مثال، سیستمهای هوش مصنوعی میتوانند اثرات تغییر اقلیم را بر روی اکوسیستمهای مختلف شبیهسازی کنند و به دانشآموزان نشان دهند که چگونه فعالیتهای انسانی میتواند به تخریب یا حفاظت از محیطزیست کمک کند.
تخریب سالانه یک میلیون هکتار از سرزمین
|پیام ما| مطالعات نشان میدهند که درحالحاضر ۲۲ استان از ۳۱ استان کشور، تحتتأثیر فرسایش بادی هستند و در این ۲۲ استان، ۲۳۳ منطقه بهصورت کانونهای بحرانی درآمدهاند؛ این کانونهای بحران، منشأ تولید گردوغبار هستند که خسارات فراوانی به مناطق اطراف خود خصوصاً در حوزهٔ سلامت انسان و کشاورزی وارد میکنند. مدیرکل اسبق دفتر امور بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، گفته است که مساحت کانونهای بحران در کشور، هماکنون ۱۴ میلیون هکتار است، اما تخمین زده شده که سالانه یک میلیون هکتار به تخریب سرزمینی ناشی از فرسایش بادی اضافه میشود.
