بایگانی مطالب: میراث
ثبت جهانی برای نجات هویت تاریخی ریاب
روستای تاریخی ریاب با بافت خشتی منسجم، قنوات کهن و معماری بومی، در آستانه ثبت جهانی قرار دارد؛ رخدادی که میتواند به حفظ هویت تاریخی آن کمک کند.
سند اینجا به نــــام کیست؟
چندی است که اخبار صدور سند ابنیه تاریخی در رسانههای مختلف منتشر میشود؛ خبری امیدوارکننده و مسرتبخش که بیتردید میتوان آن را گامی مهم در جهت ساماندهی وضعیت حقوقی این آثار به شمار آورد. اما پیش از هر داوری شتابزدهای درباره این اقدام، بهتر است این موضوع از جوانب مختلف مورد بررسی قرار گیرد. اولین سؤال این است که نبودن چنین سندی برای یک اثر تاریخی، چه مشکلاتی میتواند ایجاد کند؟ و حفاظت از این آثار تا پیشازاین، بر چه مبنایی و با چه سرانجامی صورت میگرفته است؟ آنچه به نظر میرسد این است که صدور سند، فراتر از یک کارکرد نمادین و تشریفاتی عمل میکند و این تصمیم احتمالاً در پاسخ به دشواریهای عینی و ملموسی که در گذشته گریبانگیر این آثار بوده، اتخاذ شده است. بههرحال، در میانه این بحث، مفهوم «مالکیت» بیشتر از هر چیز دیگری خودنمایی میکند؛ مفهومی که پیچیده و بسیار مهم است. با روشنشدن این نکته که مسئله در نهایت به درک درستی از مالکیت بازمیگردد، این پرسشها مطرح میشوند: حق مالکیت چیست؟ در جوامع مختلف چگونه شکل گرفته است؟ و با چه چیز بازشناخته میشود، و سرانجام اینکه انواع مالکیت در نظام حقوقی ایران کداماند و هر یک چه اقتضائات و دشواریهایی پیش روی حفاظت از آثار تاریخی قرار میدهند.
احیای «اشتروکو»؛ شترِ گِلی میناب در مسیر بازگشت
(اشتروکو) یا شتر کَلی میناب، فراتر از یک اثر هنری، میراثی است که از دل اقلیم گرم جنوب و با دستان هنرمندان بومی پدید آمده تا یادآور پیوند عمیق میان انسان، حیوان و طبیعت در فرهنگ هرمزگان باشد.
تلِ ضحاک آب میرود!
یک کنشگر میراثفرهنگی خبر داد: تلِ باستانی ضحاک در شهرستان فسا (استان فارس) در حال آب رفتن است؛ زمینهای کشاورزی تا بیخ تپه شخم زده شدهاند، زمینداران از خاک محوطه این تپه برداشت کرده و به زمینهای خود میافزایند، و ردپای گنجیابها دیده میشود.
تابآوری گردشگری با ارائه کارتهای سفر و تسهیلات بانکی
مدیرکل توسعه گردشگری داخلی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی از ارائه پیشنهادهایی به دولت برای افزایش تابآوری صنعت گردشگری پس از جنگ رمضان خبر داد و گفت: در این جنگ، بسیاری از مجموعههای گردشگری از جمله آژانسها، مجتمعهای گردشگری و مراکز اقامتی به دلیل نبود امنیت تعطیل شدند.
این میراث، نسخه پشتیبان ندارد
شبی که لهیب آتش کلیسای قرونوسطایی پاریس را تسخیر کرده بود، بسیاری از مردم دنیا آن بنای پرخاطره را ازدسترفته میدانستند و با آن خداحافظی کردند. اما «نوتردام» چند سال بعد، از خاکستر خود برخاست و باز هم یکی از مهمترین جاذبههای گردشگری پاریس شد. هرچند نقش متخصصان و مرمتگران در این اتفاق غیرقابلانکار است؛ اما پیش از مرمتگران، «دادهها» بودند که نوتردام را نجات دادند. اسکنهای دقیقی که «اندرو تالون» تاریخنگار بلژیکی از نوتردام تهیه کرده بود، به داد کلیسای پیر رسید. تالون چند سال پیش از آتشسوزی، در قالب یک پروژه پژوهشی با استفاده از اسکنرهای لیزری، نسخهای سهبعدی از نوتردام تهیه کرده بود؛ مدل او با دقت پنج میلیمتر، پس از آتشسوزی تبدیل به دقیقترین نقشه راه مرمتگران شد. تجربهای که نشان داد مستندنگاری دقیق آثار تاریخی چقدر در بحرانها نجاتبخش است. ایران که حالا از دو جنگ تمامعیار بیرونآمده؛ بیش از همیشه نیازمند توجه و تأکید بر مستندنگاری استاندارد میراثفرهنگی است. آثار ملی و جهانی ایران در حالی در جنگ آسیبدیده که هیچ تصویر روشنی از وضعیت مستندنگاری آنها وجود ندارد و نمیدانیم چه تعداد از این آثار دارای مستندات دقیق، نسخههای پشتیبان یا آرشیوهای دیجیتال استاندارد و قابلاتکایند. در گفتوگو با «منیژه هادیان دهکردی» معاون پژوهشی پژوهشگاه میراثفرهنگی و گردشگری، ابعاد این خلأ و الزامات و چالشهای مستندنگاری آثار تاریخی در ایران را بررسی کردیم.
تأکید وزیر میراث بر پیگیری جنایت میناب در مجامع بینالمللی
آیین گرامیداشت روز جهانی موزهها و هفته میراثفرهنگی با حضور وزیر میراثفرهنگی، رئیس شورای شهر تهران و جمعی از مدیران در باغموزه قصر برگزار شد.
«آخشیگان» در بومگردی
برای درک مسیری که بومگردیها در سه دهه اخیر طی کردهاند نیاز به مطالعه عمیق مفهوم «آخشیگان» است. تئوری مطرح شده توسط «کیارش اقتصادی» اگرچه هیچوقت جایگاهی در نظام ارزشگذاری وزارت میراثفرهنگی پیدا نکرد؛ اما یک راهحل درخور است که میتوانست منجر به رشد این حوزه شود. این نوشته نتیجه گفتگوهای نگارنده با کیارش اقتصادی و مطالعه پایاننامه «سنجش اقامتگاههای بومگردی در کویر مرکزی ایران مبتنی بر علوم رفتاری» نوشته «مرتضی سیف اصفهانی» است و با دغدغه مطالعه بومگردیها و آسیبشناسی سه دهه فعالیت آنها به معرفی سیستم مدیریت یا نظام دستهبندی آخشیگان و تبیین این نظریه میپردازد.
بحران خامـــــــوش موزهها
ایران تنها ۷ مخزن امن برای موزههایش دارد. درحالی که به گفته مدیرکل امور موزه ها، نیاز کشور بالغ بر ۸۲ مخزن برای ۸۸۷ موزه فعال است. جنگ اخیر به بیش از ۵۴ موزه در شهرهای مختلف آسیب زد و بار دیگر بحران ضعف در زیـرساخت های حفاظت از آثار تاریخی را آشکار کرد. سال هاست که کارشناسان درباره ضرورت ایجاد مخازن امن هشدار میدهند، اما هرگز اقدام عملی جدی در بدنه اجرایی کشور در این زمینه انجام نشد.
شهر زخمی در قابِ خوشبینیِ وزیر
سفر اخیر سهروزه «سید رضا صالحیامیری»، وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی به اصفهان را نمیتوان صرفاً یک سفر استانی معمول تلقی کرد؛ این سفر در بستری شکل گرفت که اصفهان هنوز زیر سایه زخمهای جنگ اخیر، موج انفجارها و التهاب ناشی از آسیب به میراث تاریخی خود ایستاده است. شهری که نه فقط یک جغرافیای اداری، بلکه بخش مهمی از حافظه تاریخی و هویت تمدنی ایران محسوب میشود و حالا پس از حملات نظامی آمریکا و اسرائیل، با پرسشهایی جدی درباره آینده میراثفرهنگی، شیوه مرمت، مدیریت بحران و حتی نسبت دولت با میراث تاریخی روبهروست.
