بایگانی مطالب: آب
اعلامیه فوت قناتی زنده
«نبادان» هنوز زنده است، اما حکم مرگش را امضا کردند. مسئولان امور آب ابرکوه، هیئتامنای قنات و بهرهبرداران محلی در جلسهای، فوت قنات را اعلام کردند. مثل اینکه برای بیماری که در تخت بیمارستان بستری است، فاتحه بخوانند و برای خاکسپاریاش برنامه بریزند. بدون اینکه مهم باشد آب جاری در رگهای نبادان، صدها و بلکه هزاران سال است، سرو ابرکوه را سیراب میکند. با لوله پولیکایی که از قنات بهسمت زمینهای کشاورزی کشیدند، مزرعههایشان را سیراب کردند و مظهر نبادان را خشکاندند. اکنون سرنوشت سرو کهنسال ابرکوه چه میشود؟
پاییزِ کمباران از راه میرسد
سال آبی (۱۴۰۳-۱۴۰۴) با حداقل ذخیره برفی، کاهش ۴۰ درصدی بارش در سراسر کشور و اتمام موجودی آب ذخیره در مخازن حدود ۱۰ سد مهم، به پایان رسید؛ سالی که عنوان پنجمین سال خشک کشور را از آن خود کرد. بهنظر میرسد سال آبی جدید هم چندان پرباران از راه نمیرسد و پاییزی گرم و کمبارش را تجربه خواهیم کرد، اما زمستان نویدبخش روزهای بهتری خواهد بود؛ گرچه عقبماندگیهای آبی کشور طی پنج سال خشک به میزانی رسیده است که لااقل در کوتاهمدت چندان قابلجبران نخواهد بود.
بازاری برای صرفهجویی
|پیام ما| از سال گذشته راهاندازی بازار مبادله آب، از سوی وزارت نیرو بهعنوان راهی برای واقعی کردن قیمت آب، افزایش بهرهوری و کاهش مصرف هدف قرار گرفت. بازاری با سازوکار جدید و قابلاجرا در بورس. بنابر اعلام وزارت نیرو، کشاورزان میتوانند با استفاده از ابزارهای نوین آبیاری و افزایش بهرهوری، در مصرف سهم آب معین خود صرفهجویی کنند و حجم صرفهجوییشده را در بازار آب به فروش برسانند. اگرچه این بازار منتقدانی هم دارد، اما بهطور کلی، ایده بازار بهرهوری مورد وثوق بخش خصوصی است. طبق اعلام وزارت نیرو، بازار مبادله آب در حال حاضر و بین بخشهای مختلف مصرف در پنج منطقه آزمایشی منتخب در دشتهای اردکان، قزوین، خواف، سمنان و کاشان عملیاتی شده است.
کاسپین؛ دریا یا بیابان
پهنه آبی خزر برای بسیاری از مردم ایران فراتر از پدیدهای طبیعی، بخشی از حافظه اجتماعی آنهاست. دریای کاسپین، اثر عمیقی بر محیطزیست پیرامونش دارد. مطالعات نشان داده است اگر این دریا نبود بارشهای استانهای ساحلی بهویژه گیلان و مازندارن ۶۰ درصد کاهش مییافت. رطوبت و اعتدال دمایی در همراهی با البرز رخ میدهد که همچون مانعی، تکمیلکننده اثر دریا است. دیر نبوده زمانی که پیشروی دریای کاسپین، کابوس مردمان ساحلنشین بود. این روزها اما دریا کاهش سطح تراز و پسرَوی را پی گرفته است. سالهاست گمانههای زیادی درباره علت این روند معرفی میشود و هنوز استدلال یکسانی مطرح نشده است؛ احتمالاً به این دلیل که زیر سایه درونگرایی شوروری سابق، تعامل شفافی میان محققان این منطقه وجود ندارد. از علت پسروی دریا که بگذریم، چگونگی رفتار در مقابل این پدیده اولویت دارد.
کشت برنج در اصفهانِ فرونشسته
|پیامما| برداشتهای بیرویه آب از سفرههای زیرزمینی برای کشاورزی، در پی اضافه بارگذاریهای آبی بر زایندهرود و از دسترس خارجشدن منابع آبی قابلاستفاده برای کشت و زرع در اصفهان، عامل اصلی فرونشست در این منطقه بزرگ جمعیتی معرفی میشود. بااینحال، کشاورزان این استان حالا به برداشت آب از چاههای عمیق روی آوردهاند. اکنون برداشت آب از چاه، چسبیده به مناطق مسکونی شهری، جایی که همین حالا هم در خطر فرونشست گسترده قرار دارد، برای برنجکاری انجام میشود. محصولی که در میان تمام محصولات کشاورزی نامش به «آببری» شهره شده است. دانشگاه صنعتی اصفهان پیشنهادهای جوابپسدادهای برای مدیریت این بخش دارد که هم کاشت برنج منجر به فرونشست نشود و هم نفع کشاورز در آن دیده شود. پیشنهادی که از سوی دولت و مردم جدیگرفته نشده است.
پادکست خبری۲۰ شهریور
از علم تا رؤیافروشی
بحران آب در ایران، داستانی پیچیده و چندلایه است؛ روایتی نه از یک حادثه ناگهانی، بلکه از روندی طولانیمدت که هم عوامل طبیعی و هم دستاندازیهای انسانی در آن سهم دارند. کاهش بارندگی و تغییراقلیم، تنها حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از سهم این بحران را به خود اختصاص دادهاند. سهم عمده و فاجعهبارتر در ایجاد بحران آب را مدیریت نادرست منابع آب، توسعه بیرویه کشاورزی پرمصرف، انتقال آبهای گسترده و حفر چاههای غیرمجاز فراوان، جانمایی و بارگذاری صنعتی و جمعیتی بیش از توان اکولوژیکی مناطق مختلف کشور، بهویژه مناطق مرکزی و تخریب اکوسیستمهای طبیعی، برعهده دارند. مشکل اصلی اینجاست که مصرف آب کشور در بخشهای شرب، صنعت و کشاورزی به حدود ۹۶ میلیارد مترمکعب رسیده، درحالیکه میزان مجاز برداشت از منابع آب تجدیدپذیر، فقط ۴۲ میلیارد مترمکعب است. این عدم توازن (بهرهبرداری بیش از ۲۰۰ درصدی نسبت به حد مجاز) که مسئله اصلی و واقعی آب ایران است، نهتنها باعث کمآبی یا خشکی رودها و چشمهها و دریاچهها شده، بلکه دشتها را هم تشنه و دچار فرونشست کرده است و رشد بیابانزایی را نیز در پی داشته است.
شکاف میان سیاست و واقعیت
در سالهای اخیر و در پاسخ به تنشهای فزاینده منابع آبی، مسئولان تلاش کردهاند با تدوین الگوهای بهینه و اعمال سیاستهای مدیریت تقاضا، مصرف آب را کنترل کنند. این تلاشها بهویژه در کلانشهری مانند تهران که همزمان با رشد جمعیت، توسعه شهری و محدودیت منابع روبهروست، اهمیت مضاعف یافته است. در همین راستا، براساس اعلام مسئولان آبوفاضلاب، سرانه مصرف مطلوب برای هر شهروند تهرانی حدود ۱۳۰ لیتر در روز در نظر گرفته شده و اقداماتی نظیر کاهش فشار، توزیع تجهیزات کاهنده مصرف و ارائه هشدارهای عمومی در دستورکار قرار گرفته است. بااینحال، فاصله معناداری میان اهداف تعیینشده و واقعیتهای روزمره مصرف در تهران وجود دارد؛ فاصلهای که درصورت بیتوجهی، میتواند منجر به تضعیف اثربخشی سیاستها و بیاعتمادی عمومی شود.
۲۳ هزار روستا بلاتکلیف
«۲۳ هزار آبادی با حدود ۸۰۰ هزار نفر جمعیت»، این عددی است که معاون امور دهیاریهای سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور در مورد روستاهای فاقد «کد روستایی» به «پیام ما» اعلام میکند و میگوید امکان تجمیع این روستاها یا تعیینتکلیف همه آنها بهدلیل محدودیتهای قانونی وجود ندارد. بااینحال، او محرومیت در این مناطق را که بسیاری جزو مناطق مرزی هستند، میپذیرد و میگوید قرار است دانشگاه تهران در مورد بهبود شرایط اقتصادی این روستاها مطالعهای انجام دهد. ساکنان این مناطق با وجود اینکه شهروند رسمی کشور هستند، فقط بهدلیل نداشتن یک شماره چندرقمی، حتی امکان واریز اعتباری برای رسیدن به حیاتیترین نیازهای روستا هم برایشان وجود ندارد.
پارک علم و فناوری صنعت آب و فاضلاب راهاندازی میشود
مدیرعامل شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور گفت: این پارک مأموریت ملی دارد و با پشتیبانی همهجانبه، بستر همافزایی میان دانشگاهها، مراکز پژوهشی، شرکتهای فناور و بخش خصوصی را فراهم خواهد کرد و حضور دانشبنیانها باعث ارتقای بیشتر در تمامی زمینهها در صنعت آب و فاضلاب میشود.
