بیش از دو ماه از پایان جنگ چهل‌روزه در ایران می‌گذرد، جنگی که پس از دو بحران دیگر بر جامعه ایران تحمیل شد و بسیاری از شهروندان را در سراسر کشور تحت‌تأثیر قرار داد، این وضعیت موجب شده است تا بسیاری نگران تشدید اختلال‌هایی مانند «سندروم اختلال استرس پس از حادثه» در ایران شوند. به گفته مقامات سازمان بهزیستی پیش‌بینی می‌شود که ۲۰ درصد جامعه دچار این اختلال شوند، اگرچه رئیس «انجمن روان‌پزشکی ایران» در گفت‌وگو با «پیام ما» می‌گوید که افراد حادثه‌دیده ممکن است شرایط بدتری را تجربه کنند.

علیرضا شریفی یزدی، روانشناس اجتماعی و استاد دانشگاه، با اشاره به افزایش جمعیت مجردان و دشوارتر شدن ازدواج، می‌گوید «عدم ازدواج» یا «ازدواج سفید» در بسیاری موارد انتخاب آزادانه نیست، بلکه واکنشی به فشارهای اقتصادی و اجتماعی و نوعی «تکلیف تحمیل‌شده» است؛ وضعیتی که می‌تواند پیامدهایی مانند کاهش زاد و ولد، تشدید تنهایی و افزایش آسیب‌های روانی را به دنبال داشته باشد.

| پیام ما | حدود ۲۰۰۰ ساعت است که دسترسی به اینترنت جهانی در ایران قطع شده است. در میان بحران‌های متعدد اجتماعی، اقتصادی و سیاسی، ازجمله اخبار مربوط به خشونت‌های گسترده، اعدام‌ها و جنگ، مسئله قطع اینترنت جهانی در نگاه نخست ممکن است موضوعی فنی یا موقتی به نظر برسد. اما اگر دقیق‌تر نگاه کنیم، درمی‌یابیم که اینترنت صرفاً یک ابزار ارتباطی نیست؛ بلکه به بخشی از زیرساخت زندگی روزمره، آموزش، ارتباطات، خدمات و مشارکت اجتماعی تبدیل شده است. جمعی از فعالان حقوق کودک با بررسی آثار این خاموشی طولانی می‌گویند محدودشدن اینترنت می‌تواند آثار گسترده‌تری از آنچه در ابتدا به نظر می‌رسد بر جای بگذارد؛ به‌ویژه برای کودکان که از آسیب‌پذیرترین گروه‌های اجتماعی هستند.

| پیام ما | درحالی‌که شهروندان ایرانی سومین ماه قطعی اینترنت را پشت سر می‌گذارند که آموزش عمومی را هم به خطر انداخته، جهان شاهد یک نبرد حقوقی میان نهادهای آموزشی و شرکت‌های بزرگ فناوری است. سه پلتفرم بزرگ شبکه‌های اجتماعی به‌تازگی یک پروندهٔ تاریخی را به طور توافقی حل‌وفصل کرده‌اند؛ پرونده‌ای که می‌تواند نحوه شکایت مدارس از شرکت‌های فناوری را تغییر دهد. «اسنپ‌چت»، «یوتیوب» و «تیک‌تاک» با مدرسه‌ای در ایالت «کنتاکی» به توافقات محرمانه‌ای رسیدند. این منطقه مدرسه‌ای ادعا کرده بود که این پلتفرم‌ها بحران سلامت روانی را در میان نوجوانان ایجاد کرده‌اند که بودجه مدارس را هم تحت‌فشار قرار داده است. این توافق درست اندکی پیش از برگزاری دادگاه حاصل شد و حالا تنها شرکت «متا» (مالک فیس‌بوک و اینستاگرام) به‌عنوان متهم باقی مانده است؛ شرکتی که این پرونده برای بیش از هزار شکایت مشابه در سراسر آمریکا به یک پرونده راهنما تبدیل شده است.

پرنده‌نگری تنها یک سرگرمی نیست، بلکه می‌تواند نقطه تلاقی سلامت روان، آموزش محیط‌زیست و سیاست‌های شهری پایدار باشد. در جهانی که انسان هر روز بیشتر از طبیعت فاصله می‌گیرد، بازتعریف این پیوند از طریق تجربه‌های معنادار و آگاهانه یکی از کلیدهای بازیابی تعادل روانی و محیط‌زیستی است. «ایمان ابراهیمی»، «فاطمه کاظمی» و «محمدعلی آقاابراهیمی» در پژوهشی با عنوان «Birdwatching vs. nature walks: a randomized trial to compare mental health outcomes in Iran در انجمن حفاظت پرندگان آوای بوم انجام و نتایج آن را به‌تازگی در «Human Dimensions of Wildlife» منتشر کرده‌اند، این پژوهش تأثیر پرنده‌نگری بر سلامت روان را نشان می‌دهد.

|پیام‌ ما| مردم نه شروع‌کننده جنگ‌اند و نه قدرت پایان دادن به آن را دارند. در این شرایط تنها چیزی که کمی می‌تواند روان ما مردم را آرام کند، احساس کنترل هرچند اندک بر زندگی‌مان است. اینکه با کارهای کوچک مانند تعیین نقطه امن‌ خانه، تنظیم خواب و یا برگشتن به کار و فعالیت، به چنین کنترلی دست یابیم. اینها را «امیرحسین جلالی ندوشن» روان‌پزشک به «پیام ما» می‌گوید؛ آن‌هم در شرایطی که بیش از دو هفته از قطعی اینترنت می‌گذرد و هیچ راه ارتباطی‌ای با جهان نداریم و حالا مدام از خود زخم خورده‌مان می‌پرسیم آیا کسی در جهان می‌داند ما زیر بمباران چه می‌کشیم و چطور صدایمان از دست رفته است؟

در روزهای جنگ درباره مراقبت از کودکان مدام صحبت می‌شود؛ مراقبت از طریق صحبت‌کردن، در آغوش‌گرفتن و بازی‌کردن و غیره. جهان ذهنی آنها باید امن باشد، حتی اگر بیرون از خانه و در خیابان ناامنی مداوم جریان دارد. «علی جانب‌الهی»، فعال حوزه کودک و بازی‌پرداز، از ایده خود در این روزها برای مراقبت عاطفی از کودکان به «پیام ما» می‌گوید و روایت یک روز از اجرای این ایده را شرح می‌دهد.