بایگانی مطالب برچسب: دیپلماسی آب
برخی کارها را برونسپاری میکنیم
یکی از کاندیداهای ریاست سازمان حفاظت محیطزیست، «اطهره نژادی» دانشآموختۀ رشتۀ مدیریت محیطزیست در مقطع دکتری است. او مدتی دبیر کمسیون امور زیربنایی دولت در دولت دوم حسن روحانی و مدتی هم معاون برنامهریزی و هماهنگی معاونت زنان و خانوادۀ ریاستجمهوری بوده است. انتقادهایی به این کاندیدا دربارۀ اشراف اندک به موضوع محیطزیست طبیعی و ناآشنایی با ساختار سازمان حفاظت محیطزیست وارد شده است. ما با او دربارۀ برنامههایش، نقدهای واردشده و موضوعات مرتبط با محیط طبیعی گفتوگو کردیم. او در پاسخ به سؤالی دربارۀ استیلای دیدگاه امنیتی بر فعالیتهای رایج حفاظتی، اینگونه پاسخ داد که شاید برخی مناطق را اشتباه انتخاب کردهایم که نمیتوانیم بهتنهایی مسئولیت حفاظت آن را داشته باشیم و باید در آنها تجدیدنظر کنیم. این درحالیاست که در خلال مصاحبه، بارها تأکید شده که این نگاه معطوف به منطقۀ خاصی نیست و یک نگاه کلی است.
تکرار بیآبی در زاهدان
حدود ۵ روز است که قطع آب گریبان بسیاری از مناطق شهر زاهدان را گرفته است و اهالی را ناچار به خرید آب شرب برای نیازهای اولیه کرده است. موضوع قطع طولانی آب در شرایطی دوباره در این شهر تکرار میشود که گرمای هوا در روزهای اخیر بیسابقه بوده است و این استان نیز مانند سایر نقاط کشور هر روز درحال شکستن رکورد گرمایی است. فقط یک ماه پیش بود که وزارت نیرو اعلام کرد، موضوع تنش و قطع آب شرب در زاهدان و منطقۀ سیستان استان سیستانوبلوچستان، دیگر تکرار نمیشود. براساس آنچه خرداد گذشته از سوی شرکت آب و فاضلاب کشور اعلام شد، در یک سال گذشته ۲ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان برای پروژۀ آبشیرینکن و ۱ هزار و ۲۰۰ میلیارد تومان برای چاهها و خطوط انتقال هزینه شد و پروژه تأمین آب زاهدان و سیستان با ۴ هزار میلیارد تومان هزینه در یک سال اخیر، به بهرهبرداری رسید؛ اعداد تکاندهندهای که به نظر اثری بر تأمین آب شرب زاهدان نداشته است. به نظر میرسد تبلیغات در مورد «رختبربستن بیآبی» از زاهدان و سیستان، صرفاً دستاوردسازی بود.
رویاهایی برای آب و محیطزیست
بسیاری از پروژههای طرح تعادلبخشی سرانجامی نداشت
تنها پانزده درصد ایران، آبوهوایی مرطوب و نیمهمرطوب دارد و همین شرایط اقلیمی، کشور را با محدودیت منابع آب مواجه کرده است. این منابع محدود نیز، به دلیل رشد جمعیت، برداشت بیشازحد و خشکسالیهای متوالی در چهار دهۀ اخیر، به وضعیت بحرانی رسیده است. از طرحهای ملی و راهبردی بخش آب ایران، طرح ایجاد تعادل بین منابع و مصارف آب در آبخوانها بود، با پانزده پروژۀ اجرایی که در سال ۱۳۸۴ تصویب شد. یکی از این طرحها، طرح احیاء و تعادلبخشی آبهای زیرزمینی است. طرحی که ده سال پیش به تصویب شورایعالی آب رسید و قرار شد نسخهای برای درمان بیآبی ایران باشد. «دکتر نادر علیزاده» مشاور معاون وزیر در امور برنامهریزی معاونت آبوخاک وزارت جهادکشاورزی، در گفتوگویی به بررسی مدیریت مشارکتی در طرح تعادلبخشی منابع آب زیرزمینی پرداخته و از چالشهای آن میگوید.
آب شرب سیستان و فرصتسوزی دولت
اصلاحِ ناصواب
تصاویر ماهوارهای نشان میدهد جریان آب محدودی که از هیرمند بهسمت ایران جریان داشته، قطع شده است؛ اما مسیر آب بهسمت گودزره همچنان باز و آب بهسمت این شورهزار در جریان است. ۱۷ اردیبهشت امسال یعنی حدود ۲۰ روز پیش حجم آب منحرفشده بهسمت شورهزار گودزره ۲.۷ میلیارد مترمکعب بوده که مساحتی حدود ۸۰۰ کیلومتر را در آب فرو برده است. حجم مساحت اشغالشده تا امروز، ۶ خرداد با افزایش حدود ۱۰ درصد به حدود ۹۰۰ کیلومتر رسیده است. میتوان محاسبه کرد احتمالاً تا این زمان حدود سه میلیارد مترمکعب آب بهسمت گودزره منحرف شده است. دو سال پیش که آب سیلاب هیرمند بهسمت سیلاب گودزره هدایت شده بود، وزارت نیرو مساحت آب را در حدود ۳۰۰ کیلومتر برآورد کرده بود. یعنی حالا طالبان آبی با حجم سه برابر را به گودزره فرستاده است. نمایندهٔ ویژهٔ رئیسجمهوری در امور افغانستان در نخستین روزهای اردیبهشت امسال اعلام کرده بود بند کمالخان به درخواست ایران و با پذیرش طالبان، اصلاح شده است. حالا اما «حسن کاظمی قمی» میگوید «اصلاح اشتباه در تاج بند انحرافی کمالخان» آب را بهسمت شورهزار هدایت کرده است.
تعهد دولتها برای نجات رودخانهها
دهمین اجلاس شورای جهانی در شهر بالی اندونزی برگزار شد. در این اجلاس که بهمدت یک هفته از ۱۸ تا ۲۴ ماه می (۲۹ اردیبهشتماه تا 5 خردادماه) برگزار شد، کشورهای شرکتکننده در این اجلاس بر لزوم تقویت مدیریت کاهش بلایای آبی و همچنین ضرورت پذیرش تعهدات جدیدی در حوضههای آبریز مشترک تفاهم کردند. اطلاعیهٔ مطبوعاتی این نشست بر اهمیت رفع شکاف اقتصادی بین گروههای مختلف جامعه و تقویت نهادهای موجود با چارچوبهای نظارتی و سازوکارهای هماهنگی در همهٔ سطوح برای کاهش خطرات بحران آب تأکید کرده است. طبق آنچه معاون مرکز بینالملل وزارت نیرو در نخستین روز برگزاری اجلاس اعلام کرده بود، هیئتی از متخصصان آب کشور نیز برای شرکت در این برنامه به بالی سفر کردند. معاون آب و آبفای وزیر نیرو بهعنوان رئیس هیئت ایرانی در این اجلاس اعلام کرد جمهوری اسلامی ایران در سالهای اخیر توجه به افزایش تابآوری جوامع از طریق آموزش و تنوع بخشی به اقدامات غیرسازهای و استفاده از ظرفیتهای مدیریت یکپارچهٔ سیلاب را در دستورکار قرار داده است.
«آب»، سلاحی علیه فلسطین
مناقشات جهانی دربارهٔ هفتم اکتبر که نیروهای حماس با گذر از حصار چندلایهٔ بزرگترین زندان روباز جهان توانستند بزرگترین ضربهٔ نظامی تاریخ رژیم صهیونیستی را به آن وارد کنند، همچنان در سراسر این کره خاکی ادامه دارد. اما یک موضوع اتفاقنظر همگان را بههمراه داشته است؛ طوفانالاقصی باعث شکستهشدن سکوت جهانیان دربارهٔ مسئلهٔ فلسطین شد. درست در مقطعی که بهنظر میرسید پروژهٔ حذف صدای فلسطینیان و معامله با غیرفلسطینیان بر سر سرنوشت این مردم با موفقیت پیش میرود، مبارزان حماس قاعدهشکنی کردند و بار دیگر موضوع این سرزمین و ظلمی که بر بومیان آن روا داشته میشود، تبدیل به دغدغهٔ نخست جهان شد. «مارک زیتون»، محقق و مدیر قطب آب ژنو، میگوید رژیم صهیونیستی طی سالیان متمادی و بهشکلی ساختاریافته از آب بهعنوان ابزار سیاسی کارآمدی علیه فلسطینیان استفاده کرده است تا گسترهٔ اشغالگری خود در کرانهٔ باختری را بیشتر کند. این رژیم از آب بهعنوان سلاح علیه فلسطینیان غزه و کرانهٔ باختری استفاده میکند.
