در چارچوب اکوتوریسم پایدار، تنها تأکید بر کاهش پیامدهای منفی کافی نیست؛ بلکه در مواردی که آسیب‌های محیط‌زیستی اجتناب‌ناپذیر یا پیش‌بینی‌نشده رخ می‌دهند، باید سازوکارهای جبران خسارت مؤثر، منصفانه و علمی در دستورکار قرار گیرند. همچنان که در سایر کشور چنین رویه‌ای اعمال می‌شود. در کانادا و آلمان هرگونه خسارت واردشده به مناطق تحت‌حفاظت، باید با اقدام جبرانی هم‌ارز یا مؤثرتر در همان نوع زیستگاه جبران شود. در استرالیا در اکوسیستم‌های حساس صدور مجوز برای فعالیت‌های طبیعت‌گردی مشروط به اجرای هم‌زمان پروژه‌های احیای زیستگاه شده است و مجریان طرح‌های اکوتوریسم ملزم به تأمین بخشی از منابع مالی این اقدامات هستند. در شیلی، برزیل و ژاپن ابزارهایی مانند بیمه‌های محیط‌زیستی برای جبران خسارات غیرقابل‌پیش‌بینی یا حوادث نادر طبیعی نیز به‌کار گرفته می‌شوند.

«گمان می‌­کنم مشابه بسیاری از نقاط دنیا اشکال مختلفی از حکمرانی در مناطق تحت حفاظت در کشور شکل بگیرد که قرق‌های اختصاصی یا همان حفاظتگاه‌ها نیز مدلی از آنها هستند.» «فرشته باقری» که سال‌هاست در حوزه قرق‌ها کار می‌کند، آینده را این‌چنین می‌بیند. در زمانه‌ای که فعالان حفاظتگاه‌های مردمی یا همان قرق‌های اختصاصی زیر تیغ آماج انواع اتهام‌ها هستند، حضور او به‌عنوان یک زن در این حوزه آیا مشکلات مضاعفی را برایش ایجاد کرده است؟ در گفت‌وگو با او علاوه‌بر این موضوع درباره کارایی قرق‌ها در ایران، مقایسه آن با اکوتوریسم و ... پرسیدیم.

«۱۰سالی که هر دفعه وارد تالاب می‌شدم (به‌طور متوسط هفته‌ای یک روز)، از طلوع خورشید تا غروب آفتاب، یک هزار فریم عکس گرفتم؛ رفتارها، مهاجرت‌ها و جمعیت هرساله پرندگان را به‌همراه دیگر اهالی این حوضه به ثبت رساندم. بخشی از چکیده این آرشیو را در این نمایشگاه ارائه کرده‌ام.» اینها گفته‌های «آلن پطروسیان» کنشگر محیط‌زیست است. این روزها نمایشگاه عکسی با عنوان «پرندگان تالاب انزلی» از آثار او در فرهنگسرای ارسباران در حال برگزاری است. درباره این نمایشگاه، نهضت پرنده‌نگری، دلایل تخریب و جایگاه اکوتوریسم در تالاب انزلی و… با پطروسیان گفت‌وگو کرده‌ایم.

سال پرباران تالاب اینچه ۲۵۰ تا ۳۰۰ هکتار آب داشت و در سال کم‌بارش تا مرز خشکیدگی می‌رفت، در سال‌های اخیر مساحت اینچه به یک‌هزار هکتار رسیده‌‌ است. دلیل این چهاربرابر شدن بارش‌های فراتر از نرمال نیست،‌ سه‌چهارم دیگر پساب است،‌ پسابی که به جان اینچه افتاده و مراتع را هم به زیر آب برده!‌ برخلاف آنکه شرکت کانسار خزر می‌گوید همه اقدامات برای حفظ طبیعت و تالاب را انجام داده، اما محیط‌زیست و منابع‌طبیعی از شکایت به دستگاه قضا خبر می‌دهند.

سال‌هاست در ایران در گفته‌های مدیران و مسئولان از مشارکت مردم در عرصه سیاست، فرهنگ و اجتماع و... صحبت می‌شود. در محیط‌زیست هم مدیران به دفعات از این گفته‌اند که حفاظت پادگانی جواب نمی‌دهد و راهکار یک عبارت است؛‌ حفاظت مشارکتی! وقتی از مشارکت صحبت می‌کنیم، از چه حرف می‌زنیم؟ آیا این شیوه از حفاظت الگوی خاصی دارد؟ چالش‌های پیش روی آن چیست و برای گذر از آن چه باید کرد؟ «امیرحسین خالقی»، کارشناس حیات‌وحش، در این گفت‌وگو به این پرسش‌ها پاسخ داده است. او در این گفت‌وگو عنوان می‌کند قبیله‌گرایی بزرگترین سد راه حفظ طبیعتمان در سایه مشارکت است.

مطالعه گونه‌های حیات‌وحش کمیاب مانند خانواده گربه‌سانان به دلیل زندگی پنهان و شناسایی دشوار آن‌ها، کاری پیچیده است. نظارت بر این‌گونه‌ها در خارج از مناطق حفاظت‌شده دولتی به دلیل محدودیت در دسترسی به لحاظ نیروی انسانی و تجهیزات کافی و مشکلات دسترسی دشوارتر است. از طرفی گستره خانگی گوشت‌خواران نشان می‌دهد که مطالعه آن‌ها صرفاً نباید محدود به مناطق حفاظت شده باشد. در این شرایط، محققان می‌توانند داده‌های جمع‌آوری‌شده خود را با استفاده از اطلاعات گسترده‌ای که توسط دانش بومی جوامع محلی از محیط‌زیست جمع‌آوری شده، تکمیل کنند. «علی شمس» بیولوژیست حفاظت و محقق دکتری دانشگاه «کیپ‌تاون»، آصف رضاییان کارشناس ارشد مدیریت حیات‌وحش و پگاه جابری دانش‌آموخته دانشگاه آزاد با انجام پژوهشی با عنوان «بررسی حضور گربه‌سانان در ذخیره‌گاه غیردولتی در شمال ایران» حضور سه گربه‌سان را در دو قرق اختصاصی جاشلوبار (چاشملوبار) و حفاظتگاه نی‌زوا بررسی کردند. این پژوهش در شماره اخیر «CAT NEWS» که شش ماه یکبار با سوژه‌های مشخص از سوی اتحادیه جهانی حفاظت «IUCN» منتشر می‌شود، چاپ شده است.