اهمیت آموزش و آگاهی در زمینه میراث فرهنگی بر کسی پوشیده نیست. آموزشی که باید از کودکی و در مدارس آغاز شود، اما مدیران میراث‌فرهنگی و آموزش‌وپرورش هنوز به ضرورت آن واقف نیستند و اقدامی برای آن انجام نمی‌دهند. با «شادی گنجی»، باستان‌شناس، پژوهشگر و نویسنده، درباره اهمیت آگاهی از تاریخ در جامعه و به‌خصوص دانش‌آموزان گفت‌وگو کردیم، او درباره خطر فراموشی تاریخ در جامعه معتقد است: «جامعه‌ای که تاریخ و گذشته خودش را به یاد نیاورد، مثل فردی است که دچار فراموشی می‌شود‌. تصور کنید یک انسان بزرگسال اگر خاطراتش را از دست بدهد، چه رنجی می‌کشد؟ فراموشی تاریخ مثل ابتلا به آلزایمر است، همان‌قدر تلخ و دلخراش»

«توسعه گردشگری دریامحور» ترجیع‌بند سخنان وزیر میراث‌فرهنگی در چندماه حضورش در وزارتخانه است. «صالحی امیری» بارها در سخنان خود به حمایت دولت از این شکل از گردشگری اشاره کرده است و تأکید دارد ایران ظرفیت‌های بسیاری در این زمینه دارد. اما آیا صرف داشتن ظرفیت‌های بی‌نظیر در حوزه گردشگری دریایی یک کشور می‌تواند منجر به توسعه این حوزه شود؟ اینکه سواحل جنوبی ایران جذابیت‌های منحصربه‌فردی در زمینه گردشگری دریایی دارند، متضمن این است که یک جزیره قطب گردشگری دریایی شود؟ روند توسعه گردشگری دریایی چگونه باید طی شود؟ تعدد حوزه‌های مدیریتی در سواحل ایران چقدر مانع از این توسعه می‌شوند؟ نمونه‌های بسیاری از تصمیمات کارشناسی‌نشده در این زمینه و صدور دستوراتی برای «توسعه گردشگری دریایی» هنوز در مناطقی مثل جزیره آشوراده، محل چالش است. درباره این موضوع گفت‌وگویی با «علی شادلو» داشتیم که سال‌ها به‌شکل تخصصی در زمینه توسعه این شکل از گردشگری فعالیت داشته و به‌خوبی به چالش‌ها و موانع آن آشناست.

|پیام ما| دیروز «محمد جهانشاهی»، دبیر کمیته ملی طبیعت‌گردی و گردشگری سبز، از تدوین برنامه‌ای در راستای آنچه او «جهت‌دهی به روندهای موجود و بهبود شاخص‌های گردشگری سبز در ایران» می‌داند، خبر داد. او معتقد است شرایط موجود ضرورت طراحی برنامه‌ای بدون نیاز به بروکراسی پیچیده، منابع مالی، مجوز خاص و … را ایجاد کرده است. اما این برنامه تا چه اندازه مبتنی‌بر حقایق موجود در بخش گردشگری است و تا چه اندازه بر پایه شرایط ایده‌الی که از این بخش انتظار داریم؟ جهانشاهی در گفت‌وگو با «پیام ما» بخش‌هایی از این برنامه‌ها را که روز گذشته منتشر شد، تشریح کرده است.

به‌دلایل مختلف، طی چند دهه گذشته نسبت جمعیت شهری و روستایی معکوس شده است و بیش از ۳۰ هزار روستا خالی از سکنه شده‌اند و در بعضی روستاها هم فقط افراد سالخورده و ازکارافتاده ساکن هستند. مهاجرت گسترده روستاییان به شهرها نه‌تنها سبب تعطیل‌شدن مراکز تولیدی روستایی شده است بلکه سبب تشدید مسائل حاشیه‌نشینی در اطراف شهرها و بروز مشکلات عدیده اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و امنیتی شده است. از طرف دیگر، بخشی‌نگری و رویکرد برنامه‌ریزی بالابه‌پایین در نظام برنامه‌ریزی کشور غالب است و اکثر دستگاه‌های دولتی، بخش‌های حاکمیتی و یا نظامی، مؤسسات خیریه و یا مؤسسات وابسته به بخش خصوصی اقداماتی را در زمینه توسعه روستایی اجرا می‌کنند که بیشتر در قالب پروژه‌های زیرساختی و یا خدماتی و یا حمایتی است و معمولاً در جریان کار همدیگر نیستند. در زمینه اجرای پروژه‌های توسعه روستایی، انتظار می‌رود نگرش جامعی (و نه تک‌بعدی) به مسائل روستا وجود داشته باشد، ولی عملاً پراکنده‌کاری، دوباره‌کاری و یا موازی‌کاری حاکم است.

دبیر کمیته گردشگری سبز گفت: «برنامه اقدام فوری گردشگری ایران» به منظور جهت دهی به روندهای موجود با هدف بهبود شاخص‌های گردشگری سبز برای اولین بار در کشور تدوین و ابلاغ شد.

تمام دولت‌ها در ایران در همه صنایع تصدی‌گری کرده‌اند از جمله در گردشگری، حتی در برگزاری نمایشگاه‌های داخلی و خارجی صنعت گردشگری، دخالت می‌کنند. باوجود این همه دفاتر خدمات گردشگری، انجمن‌های صنفی، تورگردانان، هتلداران و فعالان بخش خصوصی عرصه صنعت گردشگری از جمله اتاق بازرگانی ایران و تهران، باز شاهد دخالت‌های معنادار دولت‌ها در نمایشگاه‌های گردشگری هستیم. دخالت و نظارت همیشه دو مقوله موازی در خوانش مدیران ارشد کشور در صنعت گردشگری بوده است. درصورتی‌‌که به استقلال حداقلی بخش خصوصی در اصل ۴۴ قانون اساسی و سند چشم‌انداز اشاره شده و شرح وظایف و اهداف بخش خصوصی مشخص شده است، علی‌ای‌حال باز شاهد دخالت و انحصار هستیم (نمایشگاه‌های بین‌المللی در مسکو، برلین، پکن، مادرید و دیگر شهرها). متأسفانه به‌نظر می‌رسد داستان بخش خصوصی و دولتی به‌عنوان فرهنگ خصولتی در کشور نهادینه شده است.