معافیت مالیاتی، پسماند را سر و سامان می‌دهد؟ 

با توسعه صنعت و زندگی شهرنشینی تولید پسماند امری اجتناب‌ناپذیر است اما مساله مهم مدیریت آن است که بر اساس قانون مدیریت پسماند، پیش‌بینی شده افراد یا شرکت‌هایی که در زمینه تفکیک از مبدا، جمع‌آوری، پردازش، بازیافت، توزیع انرژی و دفن پسماند فعالیت می‌کنند، مشمول معاف مالیاتی می‌شوند که امر تشویقی بسیار خوبی است اما آیا این معافیت پسماند را سر و سامان می‌دهد؟

پسماند معضلی است که گریبان کشورهای مختلف را گرفته البته در این میان برخی کشورهای پیشرفته موفق به مدیریت صحیح آن در قالب تفکیک از مبدا و بازیافت شدند چون دیگر زمان دفن پسماندها به پایان رسیده و باید از آنها درآمد زایی کرد، در واقع با پیشرفت فناوری کشورهای مختلف راه های گوناگونی را برای مدیریت پسماندهای تولید شده در پیش گرفته اند که برخی در این میان بسیار موفق عمل کردند.

معمولا کشورهای صنعتی دارای بالاترین نرخ در تولید زباله هستند زیرا تولید و مصرف کالا در این کشورها بالا است اما نکته اساسی که از شاخصه‌های توسعه نیز به شمار می رود میزان درصد بازیافت و فرهنگ مدیریت زباله است، مثلا ۶۰ درصد زباله‌های خانگی بریتانیا قابل بازیافت یا تغییر کاربری است، در کشورهای توسعه یافته‌ای مانند آلمان ۸۰ درصد از زباله‌ها بازیافت می‌شود، حتی کشوری مانند سوئد زباله وارد می کنند چون بخش زیادی از انرژی در این کشور از طریق بازیافت پسماندها تامین می شود از این رو سوئد به علت کمبود تولید زباله مجبور به واردات آن است، در این کشور فقط یک درصد زباله های خانگی قابل بازیافت نیست، ۳۶ درصد زباله ها بازیافت، ۱۴ درصد تبدیل به کود و ۴۹ درصد سوزانده می شود.

برخی کشورها نیز بخشی از بودجه خود را به درآمد ناشی از بازیافت اختصاص داده اند مثلا ژاپن پنج درصد از بودجه شهرداری را به این امر اختصاص داده، مالزی ۷۰ درصد، در هند ۸۶ درصد و در اندونزی ۹۰ درصد هزینه مدیریت مواد زائد جامد شهری صرف جمع آوری ضایعات می‌شود.

از سوی دیگر در کشورهای توسعه یافته خدمات جمع‌آوری محصولات قابل بازیافت بسیار بالا است و تاسیسات فرآوری و بازیافت، بسیار پیشرفته و بازار محصولات بازیافتی، بسیار گسترده است، در این میان اتحادیه اروپا همواره بر روی چهار اصل کاهش مواد اولیه، استفاده دوباره از تولیدات، بازیافت و احیای انرژی تاکید می‌کند.

این در حالیست که شرایط تولید پسماند و بازیافت آن در کشور چندان مناسب نیست، در ایران روزانه حدود ۵۰ هزار تن پسماند عادی تولید می شود که ۷۰ درصد آنها پسماندهای تر است و بقیه نیز قابل بازیافت هستند، از این ۵۰ هزار تن زیر ۱۰ درصد تفکیک انجام می شود با این حساب می توان گفت که وضعیت ناامید کننده است این در حالیست که در جای جای کشور به ویژه استان های شمالی پسماند به معضلی برای محیط زیست، آب، خاک و سلامت انسان ها تبدیل شده است.

با توجه به این شرایط قانون قانون «کمک به ساماندهی مدیریت پسماندهای عادی با مشارکت غیر دولتی» تصویب و توسط رییس جمهوری به دستگاه های ذیربط ابلاغ شد که به اعتقاد حسن پسندیده مدیر کل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط زیست، با تصویب این قانون واحدهای بازیافتی و تبدیل پسماند به انرژی توسعه و رونق می گیرند و با این رویکرد می توانیم شاهد این باشیم که پسماندها کمتر به سمت دفن بروند.

پسندیده در گفت وگو با خبرنگار محیط زیست ایرنا گفت: البته قانون مدیریت پسماند در سال ۱۳۸۳ تصویب و ابلاغ شده بود که با توجه به اهمیت این مقوله و تولید پسماند در کشور به نظر می رسید که این قانون دیگر جوابگوی نیاز کشور نیست بنابراین در سال ۱۳۹۴ پیشنهاد شد که ۶ بند دیگر به آن اضافه شود که بعد از طی مراحل، تصویب و توسط رییس جمهوری ابلاغ شد.