پیش از اسلام تا آل بویه
تاریخ کرمان پیش از اسلام، آمیخته به افسانه و روایات غیر معتبر است و وزیری در تاریخ خود به بعضی از این روایات اشاره نموده است. به عنوان نمونه به نقل از تاریخ بناکتی و جلالی و تکمله الاخبار آورده که زمانی که کیخسرو بلاد ایران را بر امرا قسمت کرد و پادشاهی را به لهراسب گذاشت. حکومت کرمان و مکران را اضافه نیمروز نموده به رستم پسر زال بداد و تا زمان حیات در تصرف او بود.
از مهم‌ترین اتفاقات کرمان در پیش از اسلام می‌توان به حضور اسکندر مقدونی در این ناحیه اشاره نمود که گویا وی چهل هزار خانوار از کرمان و بلوچستان کوچ داده و در اروپا جای داده است. لشکرکشی اردشیر به کرمان در دوره‌ اشکانیان، در بسیاری از منابع آمده، و افسانه‌ کرم هفتواد نیز مربوط به همین دوران است. حکومت آذرماهان و فرار یزدگرد به این ناحیه، از دیگر موارد ثبت شده‌ این دوران است.
امویان:در طول بیش از یک قرن (21 تا 137 ق) حکومت دست‌نشاندگان بنی امیه در کرمان، تعداد 18 نفر حاکم در این منطقه حکومت نمودند. (یزید بن ملهب دو بار به این سمت انتخاب شد). از مهم‌ترین وقایع این دوران، در 24 ق. (به گفته بعضی منابع؛ سال 11، 21 و 23 ق. نیز آمده) عمربن الخطاب، سهیل (سهل) بن عدی و عبدالله عتبان را مامور فتح کرمان کرد. در سال 31 ق. عبدالله بن عامر دوباره مامور فتح کرمان شد. در زمان حکومت حضرت علی (ع) زیاد بن ابیه به حکومت فارس ـ کرمان در آن زمان منضم فارس بود ـ انتخاب شد.
عباسیان:با پیروزی ابومسلم خراسانی بر عامر بن ضباره (حاکم اموی) تا روی کار آمدن یعقوب لیث(حکومت صفاریان)، تعداد 120نفر به حکومت کرمان رسیدند. البته شایان ذکر است که در طول این دوران، حکومت طاهریان نیز شکل گرفت و دو نفر از اینان نیز بر مسند حکمرانی کرمان تکیه زدند. از مهم‌ترین وقایع این دوران می‌توان به حکومت علی بن عیسی ماهان اشاره نمود که از طرف مامون بدین سمت منصوب گردید.
صفاریان:با هجوم سپاه یعقوب لیث، کرمان به تصرف وی درآمد و از این زمان، صفاریان با پنج حاکم در طول نیم قرن بر این دیار حکمرانی کردند. از مهم‌ترین ویژگی این دوران می‌توان به این مهم اشاره نمود که پس از فتح کرمان به دست یعقوب، دیگر خلفای بنی‌عباس، حاکمی برای این ناحیه معرفی نکردند و در واقع اولین حکومت مستقل ایرانی (بعد از ظهور اسلام) را یعقوب لیث ایجاد کرد.
سامانیان:در این دوره تاریخی سه نفر ـ محمد بن الیاس (ابوعلی)، ماکان بن کاکی و السیع پسر محمد بن الیاس ـ منصب حکومتی کرمان را در دست گرفتند. از مهم‌ترین وقایع این دوران، فتح کرمان به دست ابوعلی محمد بن الیاس است. بعلیاباد (بالی آباد) و بازسازی قلعه‌ ارگ بم (چهارمین بازسازی) از بقایای آبادانی محمد بن الیاس در کرمان است (11).
آل بویه: دوران حکومت آل بویه در کرمان به دستور عضدالدوله و معزالدوله صورت گرفت و تا مرگ ابوکالیجار (430 هـ) طول کشید. در این مدت 8 حاکم بر این دیار حکمرانی نمودند. از مهم‌ترین اتفاقات این دوران می‌توان به سرکوبی قبیله‌ کوفج به دست معزالدوله، لعن معاویه بن ابی سفیان در منابر کرمان در زمان حکمرانی عضدالدوله اشاره نمود. کتاب الریاض در این دوران توسط حمیدالدین کرمانی ـ داعی کرمانی ـ نگارش یافت.