پرتقال کوکی
رمانى از آنتونى برجس(۱۹۱۷-۱۹۹۳)، نویسندۀ انگلیسى، که در ۱۹۶۲ منتشر شده است. الکس، قهرمان و راوى رمان، به همراه دوستان خود در بیرون از مرزهاى قانون زندگى مى‌کند و از بدى کردن و خشونت به آهنگ موسیقى لذت مى‌برد و خود با لحن نیش‌دارى یادداشت مى‌کند که این موسیقى به روحیۀ او آرامش مى‌بخشد. محیط آینده‌پرست و شهرى اثر، محیط جامعه‌اى است که مشخصات دو فرهنگ حاکم، یعنى فرهنگ سرمایه‌دارى و کمونیستى، را باهم دارد. الکس و دارودستۀ او به زبان «ندست» حرف مى‌زنند؛ زبانى که برجس از آمیختن کلمات انگلیسى و روسى ساخته است. به دنبال دستبردى ناموفق، الکس دستگیر مى‌شود و به زندان مى‌افتد. پس از مرگ زندانى هم‌سلولش، در آزمایش‌هایى براى از میان بردن حالات ضد اجتماعى‌اش از او به عنوان موش آزمایشگاهى استفاده مى‌کنند. براثر اقداماتى براى شرطى کردن که در نظر برجس حتى از جنایاتى که قرار است سرکوب شود جنایت‌کارانه‌تر است، «به اصطلاح معالجه مى‌شود» . پس از خروج از زندان، در حالى که به شنیدن نام خشونت دچار تهوع مى‌شود، زیر ضربات یکى از قربانیان سابقش مى‌افتد که با استفاده از ناتوانى او انتقام خشونتهاى گذشته را از او مى‌گیرد. رفقاى سابقش هم که پلیس شده‌اند او را مى‌کوبند. در این میان (تصادفى تازه و طنزآلود، در داستانى با قابلیت تغییرات نیش‌دار) ، ف. الگزاندر، نویسنده‌اى که همسرش براثر تجاوز دارودستۀ الکس کشته شده است، ولى با همۀ این حرفها به افکار آزادى‌خواهانۀ سابق خود وفادار است، الکس را که نشناخته است به فرزندى مى‌پذیرد. آن‌گاه الکس بازیچه‌اى مى‌شود در دست قدرت (زیر پوشش دلسوزى) بین مخالفان انقلابى با اعادۀ حیثیت اجبارى و حافظان دولتى نظم، در جامعه‌اى که خشونت به حالت مرضى بیداد مى‌کنند. الکس با چند کلمۀ «ندست» ، که بى‌اختیار به زبان مى‌آورد، لو مى‌رود و میزبانش، که او را شناخته است، اعتقادات سابق خود را فراموش مى‌کند و با نواختن موسیقى او را وادار مى‌سازد که دست به خودکشى بزند. الکس که دیگر قدرت تحمل ندارد، از پنجره پایین مى‌پرد و به شدت زخمى مى‌شود. وقتى که در بیمارستان چشم مى‌گشاید، براثر معالجۀ متقابلى او را به تمایلات سابقش برگردانده‌اند. اینک او معالجه شده است! با وجود این، در آخرین فصل کتاب با الکسى روبه‌رو مى‌شویم که خشونت از سرش پریده است؛ آدمى تقریبا احساساتى که آرزو دارد ازدواج کند و پسرى داشته باشد که به راه او نرود.