فردوسی پس از هزار سال دوباره به دنیای ما بازگشته است. شاهنامه را این‌ روزها بسیاری از پدرومادرها برای کودکانشان می‌خوانند و در شبکه‌های مجازی دوره‌های آموزشی آن با روش‌های نوین برگزار می‌شود. سیاوش و رستم و فریدون و… نام بسیاری از متولدان نسل زد شده است. اسطوره‌ها و افسانه‌ها، به‌همراه روایت‌های تاریخی هویت‌بخش هر ملتی است. هویت ما ایرانیان نیز ریشه در اسطوره‌ها و داستان‌های حماسی و روایت تاریخی پرباری دارد که همگی در شاهنامه جمع آمده‌اند. شاهنامه در نسل کهن و پیش از ورود ایرانیان به جهان آموزشی مدرن در خانه‌ بیشتر مردم ایران بود و بزرگان خانواده برای کودکان می‌خواندند اما این سنت در دوره‌هایی رنگ باخت و حال دوباره ظهور شاهنامه سوالات بسیاری را برای گروه‌های مرجع جامعه ایجاد کرده. آیا این اقبال و توجه به شاهنامه، می‌تواند هویت‌یابی و وطن‌دوستی نسل جدید را به‌همراه داشته باشد؟ آیا می‌توان به کلاس‌ها و جلسه‌های شاهنامه‌خوانی دلخوش باشیم و امید ببندیم که فرزندان ایران، با هویت ایرانی آزاده و آزاداندیش باشند؟ هرچند که در تب بازگشت این شاعر پارسی‌گوی آمارهای مهاجرت نسل زد تکان‌دهنده است. به‌بهانه روز بزرگداشت فردوسی و پاسداشت زبان فارسی از «بهروز محمودی بختیاری» که عضو هیات‌علمی دانشگاه تهران است، پژوهش‌های مختلفی در زمینه زبان فارسی و آموزش زبان فارسی دارد و در زمینه ارتباطات در گروه هنرهای نمایشی آموزش می‌دهد، درباره توجه عمومی به شاهنامه و زبان فارسی، این دو هویت‌ساز ایرانی، پرسیدیم و اینکه آیا این جریان، می‌تواند پایا و هویت‌بخش باشد؟ محمودی بختیاری اما الفت با شاهنامه را الفت دیرین همه ایرانیان می‌داند که اتفاقاً در عصر ارتباطات و در بی‌توجهی ایرانیان، زیر انبوهی از تبلیغات مهاجرت در حال خفه شدن است.

در ماه‌های گذشته هزینه‌کردهای هنگفت وزارت نفت در امر مسجدسازی‌های درحالی‌ موجی از انتقادات از سوی کارشناسان را به‌همراه داشت که به‌گفته معاون حمل‌ونقل شهرداری تهران پرداخت ۵۰ درصد هزینه موتورسیکلت‌های برقی توسط وزارت نفت انجام خواهد شد. این تصمیمات نه‌تنها در چارچوب مسئولیت اجتماعی وزارت نفت قرار ندارند، بلکه نشان‌دهنده نبود یک نظام شفاف و کارآمد در تخصیص منابع این وزارتخانه است. کارشناسان باسابقه این حوزه، در گفت‌وگو با پیام ما این اقدامات را نمونه بارز انحراف از مسئولیت اجتماعی واقعی معرفی می‌کنند و از هزینه‌کردهای بی‌ضابطه، ساختار معیوب و فشارهای سیاسی در تخصیص بودجه مسئولیت اجتماعی وزارت نفت می‌گویند.

مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها (CSR) به‌عنوان یکی از ارکان مهم توسعه پایدار، در سال‌های اخیر مورد توجه دولت‌ها و شرکت‌ها در سراسر جهان قرار گرفته است. در ایران نیز با وجود تلاش‌های دولت‌های مختلف برای تدوین قوانین و مقررات در این حوزه، چالش‌های عمیقی از جمله نبود شفافیت، ضعف در اجرا و عدم مشارکت جوامع محلی همچنان پابرجاست. اخیراٌ مرکز پژوهش‌های مجلس در گزارشی به بررسی نقاط ضعف و قوت سیاست‌های اخیر ایران در حوزه مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها پرداخته است. این گزارش نشان می‌دهد که قوانین موجود در این حوزه، از جمله ماده ۸۰ قانون برنامه ششم توسعه و ماده ۲۲ قانون برنامه هفتم پیشرفت، نتوانسته‌اند به نتایج مطلوب برسند. همچنین، لایحه بودجه ۱۴۰۴ که بخشی از بودجه مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها را به دولت واگذار می‌کند، مورد انتقاد کارشناسان قرار گرفته است. در این گزارش به چالش‌هایی مانند سبزشویی، روابط فاسد اقتصادی و کم‌توجهی به جوامع محلی اشاره شده و پیشنهاداتی برای بهبود سیاست‌ها ارائه شده است.

حمایت صنایع از کشاورزی و مسئولیت اجتماعی صنایع در قبال کشاورزان مسائلی هستند که در سال‌های اخیر در سخنان مسئولین کشور به چشم می‌خورد. اما آیا این حمایت‌ها، به‌ویژه در شرایط بحران منابع آبی، می‌توانند در چارچوب توسعه پایدار کشور جای بگیرند؟ تحلیل‌ها نشان می‌دهد که این حمایت‌ها، اگر به‌درستی طراحی و اجرا نشوند، ممکن است نه‌تنها کمکی به توسعه پایدار نکنند، بلکه منابع طبیعی و اقتصادی کشور را با چالش‌های جدی مواجه سازند.

در نشست تخصصی پایداری و مسئولیت اجتماعی در صنعت غذا که با حضور فعالان، متخصصان و مسئولان حوزه‌های مختلف صنعت غذا، کشاورزی و مسئولیت اجتماعی شرکتی توسط انجمن ارگانیک ایران با همکاری شرکت چوپان برگزار شد، موضوعات کلیدی و چالش‌های پیش‌ روی این صنعت مورد بررسی قرار گرفت. این نشست که با هدف ارتقای مسئولیت‌پذیری اجتماعی در صنعت غذا و ارائه راهکارهای عملی برای بهبود کیفیت زندگی و سلامت جامعه برگزار شد، به بررسی تجربیات داخلی و بین‌المللی در این حوزه پرداخت. در این گزارش، مهمترین مباحث مطرح‌شده در این نشست و دیدگاه‌های ارائه‌شده توسط شرکت‌کنندگان را می‌خوانید.

رویداد «امکان توسعه پایدار»، که با شعار هم‌آفرینی پایدار، کارآفرینی پایدار برگزار شد، اگرچه بر موضوع کارآفرینی اجتماعی و مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها تأکید داشت، اما فرصتی شد برای دغدغه‌مندان و طالبان ایران آباد و پایدار. فرصتی برای گفتن رؤیاهایی که هر کس برای این سرزمین دارد و تعهد و تلاشی که برای تحقق این رؤیا در پیش گرفته است. رویدادی که یادآوری کرد بسیارند وطن‌دوستانی که خود را در مقابل آینده سرزمین‌شان مسئول می‌دانند و برای توسعه پایدار آن هر آنچه بتوانند انجام می‌دهند؛ افرادی از همه اقشار مردم، از مدیران و مسئولان شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی تا فعالین فرهنگی، اجتماعی و محیط‌زیستی.

تالار مولوی دانشکده ادبیات دانشگاه شهید بهشتی صحنه رویدادی نو و امیدوارکننده بود؛ در آغازین روز اسفندماه شرکتی صنعتی به جامعه علمی و دانشگاهی اعتماد کرد و گزارش پایداری خود را به نقد و بررسی آنان سپرد. در این همایش علمی و تخصصی جمعی از اهالی علم و فن در کنار هم به بررسی ابعاد گزار‌ش‌دهی پایداری پرداختند، از بایدها و نبایدها گفتند و ضمن تشریح ابعاد و چگونگی گزارش‌دهی پایداری، سومین گزارش پایداری شرکت مپنابویلر را نقد و بررسی کردند. در این همایش نیز همچون بسیاری از همایش‌های دیگر کارشناسان و دغدغه‌مندان توسعه پایدار از برنامه‌ها، الزامات و نواقص گفتند، اما آنچه این رویداد را متفاوت از هر رویداد دیگر کرد؛ همراهی و اعتماد دوجانبه علم و صنعت بود.

در دنیای امروز، بنگاه‌های اقتصادی به اهمیت مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) پی برده‌اند و تلاش می‌کنند تا در کنار اهداف اقتصادی، به محیط و جامعه نیز توجه کنند. اما این مفهوم در کشور با چالش‌های زیادی روبه‌روست. رسانه‌ها به‌عنوان نهادهای اطلاع‌رسانی می‌توانند نقش کلیدی در ترویج و تفهیم این مفهوم ایفا کنند و درعین‌حال، انتشار اطلاعات نادرست آنها می‌تواند باعث تخریب این ملزومه توسعه پایدار شود. در شرایط فعلی که صنایع و شرکت‌ها با مشکلات عدیده اقتصادی و محیط‌زیست و جامعه با مشکلات مختلف اجتماعی و زیستی رو‌به‌رو هستند، برداشت منصفانه رسانه‌ها از این مفهوم و ایجاد تعامل سازنده بین شرکت‌ها و صنایع با جامعه، اگر مشکلات را کمتر نکند، حداقل از بیشتر شدن آن جلوگیری خواهد کرد.