سمپوزیوم «گزارش‌دهی پایداری فراتر از اعداد» با هدف بررسی عمیق‌تر تأثیرات سازمان‌ها بر جامعه و محیط‌زیست، در دانشگاه شهید بهشتی برگزار شد. در این همایش، کارشناسان و مدیران بر لزوم شفافیت، مسئولیت‌پذیری و گزارش‌دهی جامع‌تر سازمان‌ها تأکید کردند و راهکارهایی برای تحقق توسعه پایدار ارائه شد. این همایش علمی و تخصصی که در تالار مولوی دانشکده ادبیات دانشگاه بهشتی و با دبیری و برنامه‌ریزی «حسین محمودی»، عضو هیئت‌علمی دانشگاه شهید بهشتی و رئیس شورای علمی مرکز پایش مسئولیت اجتماعی جهاددانشگاهی شهید بهشتی برگزار شد، فرصتی بود برای تمرین و نمایش همکاری و همراهی علم و صنعت برای رسیدن به توسعه پایدار.

داده‌ها تأثیرات واقعی سازمان‌ها را نشان نمی‌دهند
«بررسی عمیق‌تر و فراتر از گزارش‌های کمی و عددی، به‌دنبال تقویت درک جامع‌تری از مفهوم پایداری و تأثیرات آن بر جامعه، محیط‍زیست و اقتصاد» هدفی بود که دبیر علمی این همایش متذکر شد. در ابتدای سمپوزیوم «گزارش‌دهی پایدار، فراتر از اعداد» محمودی، دبیر علمی و اجرایی این سمپوزیوم گفت: گزارش‌های پایداری معمولاً براساس شاخص‌های کمی مانند کاهش انتشار کربن، مصرف انرژی و آب تنظیم می‌شوند و اگرچه این داده‌ها مهم هستند، اما نمی‌توانند تصویر کاملی از تأثیرات واقعی فعالیت‌های سازمان‌ها بر جامعه و محیط‌زیست ارائه کنند. این سمپوزیوم به‌دنبال آن است که راهکارهایی برای افزایش شفافیت و اعتماد از طریق گزارش‌های جامع‌تر و مبتنی‌بر روایت‌محوری ارائه دهد و به شرکت‌ها و سازمان‌ها کمک کند تا فراتر از اعداد، به داستان‌ها، تجربیات و تأثیرات کیفی پایداری نیز توجه کنند. محمودی گفت: گزارش‌های پایداری زمانی مؤثرند که بتوانند با ذی‌نفعان مختلف، از جمله سرمایه‌گذاران، مشتریان، کارکنان و جامعه محلی، ارتباط برقرار کنند. گزارش‌های پایداری که تنها بر اعداد متمرکز هستند، ممکن است نتوانند اعتماد کامل ذی‌نفعان را جلب کنند. او گزارش‌دهی پایداری را نشان‌دهنده تعهد سازمان‌ها به مسئولیت‌پذیری و پاسخگویی در قبال تأثیرات خود بر جامعه و محیط‌زیست دانست.

بدون مسئولیت اجتماعی به توسعه پایدار نمی‌رسیم
در ادامه «کمال خدایی»، رئیس سازمان جهاد دانشگاهی شهید بهشتی، به‌عنوان اولین سخنران این همایش گفت: در دنیای امروز، مسئولیت اجتماعی از یک انتخاب به یک ضرورت تبدیل شده است. سازمان‌ها و شرکت‌ها دیگر نمی‌توانند تنها به سودآوری خود بیندیشند بلکه باید در قبال جامعه، محیط‌‌زیست و نسل‌های آینده نیز پاسخگو باشند. او افزود: توسعه پایدار بدون توجه به ابعاد مختلف مسئولیت اجتماعی امری دست‌نیافتنی است. سازمانها باید با اجرای برنامه‌های مسئولیت اجتماعی، نقش مؤثری در تحقق این هدف اجرا کنند.

انقلاب محیط‌زیست، چهارمین انقلاب جهانی
«هادی کیادلیری»، سرپرست معاونت آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط‌زیست که نزدیک به سه ماه از پذیرش این مسئولیت جدیدش می‌گذرد، دیگر سخنران این همایش بود. او به اقدامات اولیه این نهاد برای مطالعه و بررسی فعالیت‌های سازمان‌ها و تأثیرات آنها اشاره کرد و گفت در بحث مشارکت و مسئولیت اجتماعی شرکتی حرکت و فعالیت قابل‌توجهی مشاهده نکرده است. بنابراین، این معاونت سازمان محیط‌زیست در صدد تنظیم نظام‌نامه‌ای برای مسئولیت اجتماعی شرکتی برآمده است که در آینده به‌عنوان سند بالادستی الزام‌آور در اختیار تمام کسب‌‌وکارها قرار گیرد.
کیادلیری، در ادامه به اهمیت توزیع مسئولیت به‌صورت عادلانه بین بانیان تخریب و تفکیک بین دو مفهوم «رشد» و «پایداری» پرداخت و افزود: انقلاب محیط‌زیست، چهارمین انقلاب جهانی است و اگر کشوری نتواند تا سال ۲۰۳۰ مانع تخریب‌های محیط‌زیستی شود، به نقطه ورشکستگی می‌رسد.

«ساسان قاسمی» مشاور گزارش‌دهی پایداری، «امیر اکبر قمصری» مدیر گروه علوم اجتماعی دانشگاه شهید بهشتی و «سیده سمیه رضوی» مشاور مرکز پایش مسئولیت اجتماعی سازمان جهاد دانشگاهی شهید بهشتی از دیگر سخنرانان این همایش بودند که درباره «فوت و فون گزارش‌دهی پایداری»، «گزارش‌های پایداری به‌منزله سرمایه اجتماعی شرکت‌ها» و «اهمیت و فرایند CSRD» سخنرانی کردند.
رضوی ضمن اشاره به چاپ کتابچه دستورالعمل گزارش‌دهی پایداری شرکتی اتحادیه اروپا (CSRD) به مناسبت برگزاری این سمپوزیوم، توضیح داد CSRD صرفاً یک الزام قانونی نیست، بلکه نشان‌دهنده یک تغییر قابل‌توجه به‌سمت ادغام پایداری در تاروپود استراتژی شرکت‌ها است. این دستورالعمل به‌دنبال آن است که اطمینان حاصل شود گزارش‌های پایداری سازگارتر، قابل‌مقایسه‌تر و جامع‌تر می‌شوند. او افزود: نکته مهم این است که دسترسی CSRD به اتحادیه اروپا محدود نمی‌شود، گسترش می‌یابد و پیامدهای آن جهانی می‌شود. این دامنه وسیع‌تر بر تعهد اتحادیه اروپا بر رهبری تلاش‌های جهانی در توسعه پایدار و شفافیت شرکتی تأکید دارد.

شفافیت و پاسخگویی لازمه توسعه پایدار
بخش دوم همایش گزارش‌دهی پایداری فراتر از اعداد به تحلیل سومین گزارش پایداری شرکت مپنابویلر اختصاص داشت که «هامون طهماسبی»، مدیر مدرسه توسعه پایدار دانشگاه شریف، و «شهرام فرضی»، مشاور اجتماعی شرکت متن، به بیان نقد و دیدگاه خود درباره این گزارش پرداختند و کارشناسان مپنا به سؤالات و ابهامات ایشان پاسخ دادند. کارشناسان و متخصصان حاضر در جلسه این جلسه نقد و بررسی گزارش پایداری شرکت مپنابویلر و جسارت این شرکت برای قرار گرفتن در معرض نقد و شفافیت و پاسخگویی آن را نشانه‌ای از قرار گرفتن در مسیر توسعه و پایداری خواندند. «آذر صائمیان»، رئیس اتحادیه انجمن‌های علمی، فناوری، نوآوری و تجاری‌سازی ایران، این رفتار شرکت مپنابویلر را پایداری خواند و گفت: نقص و ایرادات مطرح‌شده در گزارش‌های پایداری شرکت‌های بزرگ جهانی نیز وجود دارد. نکته مهم این است که در مسیر قرار بگیریم و همین در مسیر قرار گرفتن خودبه‌خود منجر به اصلاح جریان می‌شود؛ اما نباید به آنچه هست، بسنده کرد.

استانداردها و الزامات جدید برای گزارش‌دهی شرکت‌ها
بخش پایانی همایش به برنامه‌ها و درس‌آموخته‌ها برای آینده پایدار اختصاص داشت. در این بخش که به مدیریت سمیه رضوی، مشاور سازمان جهاد دانشگاهی شهید بهشتی برگزار شد، کارشناسان از سازمان‌های مختلف به تشریح برنامه‌های سازمان مربوطه برای ترویج مسئولیت اجتماعی شرکتی پرداختند و از استانداردها، الزامات و روش‌های جدید برای گزارش‌دهی پایدار شرکت‌ها گفتند.
مدیر ارشد تدوین استاندارد سازمان حسابرسی و دبیر کمیته گزارش‌دهی پایداری، «حلیمه رحمانی»، درباره برنامه‌ها و اقدامات این سازمان گفت سازمان امور مالیاتی که عمدتاً بر حوزه‌های حسابداری و حسابرسی متمرکز بوده‌ است، از سال۱۴۰۰ کمیته‌ای برای ساماندهی مسئولیت اجتماعی شرکتی تشکیل داده است که هدف آن ارائه استانداردهای گزارش‌دهی است که بر ابعاد مالی مرتبط با پایداری متمرکز باشد و این گزارش صرفاً به ثروت مالی محدود نخواهد بود. این استانداردها که براساس استانداردهای بین‌المللی تدوین شده‌اند به شرکت‌ها ابلاغ می‌شود و شرکت‌ها باید از این استانداردها استفاده کنند و گزارش پایداری را براساس آنها تهیه کنند. رحمانی افزود: مجمع سازمان حسابرسی این استاندارد را تصویب کرده است و به‌احتمال قوی از سال بعد از ۱۴۰۵ لازم‌الاجرا خواهد شد.

«مهناز محمودخانی»، نماینده سازمان بورس و اوراق بهادار در کمیته گزارشگری سازمان، نیز از برنامه‌ها و اقدامات بورس برای تروی گزارش‌دهی پایداری گفت. به‌گفته محمودخانی سازمان بورس نیز در زمینه گزارش‌‌دهی پایداری دوره‌های آموزشی متنوعی برای هیئت مدیره و مدیران میانی برگزار کرده است. او تأکید کرد شرکت‌ها باید گزارش‌های پایداری منتشر کنند، تأمین مالی پایدار داشته باشند و سرمایه‌گذاری‌های پایدار انجام دهند. سازمان بورس نیز تلاش می‌کند تا این اهداف را محقق سازد و شناخت کافی در این زمینه به دست آورد. اقداماتی نیز به صورت پراکنده در سال‌های مختلف صورت گرفته است؛ به عنوان مثال، در بورس انرژی تلاش شد تا معاملات مربوط به انرژی‌های سبز انجام شود، اما این اقدامات هنوز کافی نیستند. او اصلاح مؤلفه‌های گزارش‌دهی پایداری را از دیگر اقدامات سازمان بورس معرفی کرد و افزود: مؤلفه‌هایی که در حال حاضر در دستورالعمل حاکمیت شرکتی وجود دارند، بسیار خلاصه و گزیده هستند. هدف ما این است که همکاری‌ها را افزایش دهیم و استانداردها را به‌طور کامل در شرکت‌ها پیاده‌سازی کنیم. این امر مستلزم آن است که قدم به قدم پیش برویم، زیرا نمی‌توان انتظار داشت همه‌چیز به یکباره محقق شود.
«آذر صائمیان»، قائم‌مقام دبیرکل انجمن مدیریت ایران، به ساده شدن روش‌های اندازه‌گیری آلایندگی‌ها اشاره کرد و گفت: این شاخص‌ها و معیارها به‌قدری ساده شده است که فقط باید دانست چه شاخص‌هایی در کجای صنعت راهبردی هستند و سپس وارد برنامه‌های عملیاتی شد. او بر اهمیت شفافیت و هم‌راستایی اسناد و گزارشات تأکید کرد و ارائه گزارش‌دهی پایداری شفاف را از نیازهای ارتباطات تجاری و اقتصادی بین‌المللی خواند.
در انتها محمودی، دبیر علمی این سمپوزیوم، ضمن اشاره به اینکه حرف‌های زیادی در مورد گزارش‌دهی پایداری باقی است، اعلام کرد در آینده‌ای نزدیک در قالب نشست‌های تخصصی و کارگاه‌های آموزشی در دانشگاه شهید بهشتی برگزار خواهد شد.