ستاره حجتی
روزنامهنگار
ستاره حجتی
۷ مهر ۱۴۰۴
دولت ابرها را بارور میکند؟
سخنگوی صنعت آب کشور اعلام کرده است «بارورسازی ابرها» بهعنوان یکی از برنامههای قدیمی وزارت نیرو و با هدف کاهش اثرات خشکسالی دنبال میشود؛ موضوعی که در میان بسیاری از کارشناسان به «شبهعلم» شهرت دارد. همین یک هفته پیش بود که رئیس مرکز ملی خشکسالی و مدیریت بحران سازمان هواشناسی نیز از آن با شک و شبهه صحبت کرده بود. «احد وظیفه» در این مورد گفته بود: «شرکتهای فعال در این حوزه ادعا میکنند بارش را ۱۰ تا ۲۰ درصد افزایش میدهند، اما تحقیقات آکادمیک معتبر معمولاً چنین ادعایی را تأیید نمیکنند و با روشهای مختلف ثابت شده که نتایج تا حد اعلام شده تغییر بارش صحیح نیست.» پیشازآن نیز انجمن هواشناسی کشور طی بیانیهای امکان انجام آن را بهتمامی رد کرده بود. باوجوداین، «عیسی بزرگزاده» اعلام کرده است برای دنبال کردن این طرح حتی برنامهای مفصل و پنجساله نیز تدوین شده. گویا حالا بعد از حضور مافیای آب در کشور و اجرای طرحهای مدیریت آبی که کارشناسان آن را زیر سؤال میبرند، مانند سدسازیها و خطوط انتقال آب بینحوضهای، باید منتظر ایجاد مافیای ابرها نیز باشیم.
ستاره حجتی
۵ مهر ۱۴۰۴
قتل بر سر آب
«حالا رعیت سر آب خون میکنه، واسه چار چیکه آب، چِل تا رو بیجون میکنه.» خبر درگیری خونین بر سر حقابه کشاورزی در روستایی بهنام «دیزج دول» در شهرستان ارومیه، این شعر احمد شاملو را تداعی میکند. یک کشته و ۱۳ زخمی حاصل نزاعی بود که برای معیشت و آب در حاشیه دریاچه خشکیده ارومیه و نزدیک «نقده» اتفاق افتاد. این اتفاق فقط چند روز پس از برگزاری آخرین جلسه شورایعالی آب کشور رخ داد؛ جلسهای که سخنگوی دولت میگوید بخشی از آن به ارائه راهکارهایی برای جلوگیری از درگیری و مناقشات مردم با یکدیگر بر سر آب اختصاص داشت.
ستاره حجتی
۳۰ شهریور ۱۴۰۴
تیشه به ریشه چای
بیش از بیست سال است که باغهای چای یکی پس از دیگری به ویلا تبدیل میشوند. کشت چای ایرانی دیگر برای کسی نمیصرفد. باغها فرسودهاند و هزینه بهزراعی آنها بسیار بالاست. حالا چایکاران میگویند همه این مشکلات را یکسو بگذارید، انحلال سازمان چای و ادغام آن در وزارت جهادکشاورزی تیشه به ریشه چایکاری در شمال کشور است. چنانکه بیست سال پیش وقتی با دستور «سید محمد خاتمی»، رئیسجمهوری وقت، این سازمان منحل شد، ۷۲ هزار خانوار روستایی از کشت چای روی گرداندند و بازار واردات چای داغ و داغتر شد. همچنین در مدت کوتاهی بالای ۲۰۰ تن چای در انبارهای تهران فاسد شد. وارداتی که نشانی از معیشت جامعه محلی در آن نبود. حالا وزیر جهادکشاورزی دولت چهاردهم میگوید نیازی به سازمان چای نیست و میخواهد آن را به حدود یک ادارهکل تقلیل دهد. چایکاران و کارشناسان میگویند اینبار ۲۲ هزار هکتار باغ چای در گیلان و مازندران از بین خواهد رفت.
ستاره حجتی
۲۹ شهریور ۱۴۰۴
پاییزِ کمباران از راه میرسد
سال آبی (۱۴۰۳-۱۴۰۴) با حداقل ذخیره برفی، کاهش ۴۰ درصدی بارش در سراسر کشور و اتمام موجودی آب ذخیره در مخازن حدود ۱۰ سد مهم، به پایان رسید؛ سالی که عنوان پنجمین سال خشک کشور را از آن خود کرد. بهنظر میرسد سال آبی جدید هم چندان پرباران از راه نمیرسد و پاییزی گرم و کمبارش را تجربه خواهیم کرد، اما زمستان نویدبخش روزهای بهتری خواهد بود؛ گرچه عقبماندگیهای آبی کشور طی پنج سال خشک به میزانی رسیده است که لااقل در کوتاهمدت چندان قابلجبران نخواهد بود.
ستاره حجتی
۲۵ شهریور ۱۴۰۴
خروج پنهانی گاز از کشور
یکی از اصلیترین موضوعاتی که تولید بهویژه تولید و صادرات بخش کشاورزی در کشور را در پی تشدید بحران ناترازیهای آب و برق و گاز به چالش کشیده است، موضوع خروج آب پنهان یا مجازی از کشور بهواسطه محصول تولیدی است. اینبار اما موضوع دیگری به میان آمده که کمتر مورد توجه بوده است: گاز پنهان یا همان گاز مصرفشده برای تولید هر محصول. مدیر انرژی و کربن شرکت ملی گاز کشور میگوید بهواسطه محصولات گلخانهای گاز بهصورت گاز مجازی از کشور خارج میشود و میزان این گاز، در محاسبه مصارف منابع تولید لحاظ نمیشود. همچنین، او به قیمت پایین این گاز که به نازلترین قیمت ممکن در اختیار تولیدکننده قرار میگیرد نیز اشاره و از بخش چالشبرانگیز دیگری صحبت میکند: یارانههای عظیم پنهان، گاز مصرفی خانگی ۲۰۰ تومان، صنایع حدود ۸ تا ۹ هزار تومان و گاز تحویلی به پتروشیمیها تنها ۵۰۰ تومان قیمتگذاری میشود. این، یارانه پنهان عظیمی است که باید مدیریت شود. همچنین، اگر میزان هدررفت انرژی را به گاز طبیعی تبدیل کنیم، معادل روزانه ۲۰۰ میلیون مترمکعب گاز خواهد بود، این رقم معادل تولید ۸ فاز از میدان گازی پارس جنوبی است که باید تا پایان برنامه هفتم به چرخه مصرف بازگردد.
ستاره حجتی
۱۶ شهریور ۱۴۰۴
۲۳ هزار روستا بلاتکلیف
«۲۳ هزار آبادی با حدود ۸۰۰ هزار نفر جمعیت»، این عددی است که معاون امور دهیاریهای سازمان شهرداریها و دهیاریهای کشور در مورد روستاهای فاقد «کد روستایی» به «پیام ما» اعلام میکند و میگوید امکان تجمیع این روستاها یا تعیینتکلیف همه آنها بهدلیل محدودیتهای قانونی وجود ندارد. بااینحال، او محرومیت در این مناطق را که بسیاری جزو مناطق مرزی هستند، میپذیرد و میگوید قرار است دانشگاه تهران در مورد بهبود شرایط اقتصادی این روستاها مطالعهای انجام دهد. ساکنان این مناطق با وجود اینکه شهروند رسمی کشور هستند، فقط بهدلیل نداشتن یک شماره چندرقمی، حتی امکان واریز اعتباری برای رسیدن به حیاتیترین نیازهای روستا هم برایشان وجود ندارد.
ستاره حجتی
۱۴ شهریور ۱۴۰۴
زنان هنوز زیر آوارند
تکلیف طالبان با زنان روشن است: حتی اگر مرده باشی، حتی اگر خروارها خاک و گِل روی سرت ریخته باشد، حتی اگر باران ببارد و معلوم نباشد جنازهات هم چه سرنوشتی پیدا میکند، کسی تو را، احتمال زندهماندنت و جنازهات را در نظر نمیگیرد، چون امدادگر زنی نیست تا تو را بیرون بیاورد. مجروح و زخمخورده باشی هم کسی به دادت نمیرسد؛ چون طبیب و پرستار زن در کار نیست و قانون و شرع در افغانستان برای همه این موارد تکالیف روشنی دارد. در ولایات زلزلهزده «ننگرهار» و «کنر» نبود امدادگر یا نیروی پزشکی زن باعث شده است تعداد زیادی زن (که آمار دقیقشان معلوم نیست)، همچنان زیر آوار نزدیک به صد درصدی روستاها باقی بمانند. اگر پدر، پسر یا برادری از خانواده زنده مانده باشد، برای بیرون کشیدنشان تلاش میکند و اگر نه، سرنوشتشان معلوم نیست. روایت پزشکان و فعالان اجتماعی افغانستان در گفتوگو با «پیامما» با گذشت شش روز از زلزله مهیب شرق این کشور میگوید که نهفقط زنان بلکه کودکان و مردان نیز در کمبود آب، غذا، دارو، ادوات بهداشتی و حتی چادری برای اسکان، روزهای بغرنجی را میگذرانند. سازمانهای بینالمللی در مورد احتمال شیوع بیماری و سوءتغدیه در این مناطق هشدار میدهند، طالبان اما تصاویر و خبرهای امدادرسانی مطلوب خود را منتشر میکند.
ستاره حجتی
۱۱ شهریور ۱۴۰۴
جدال سیاسی بر سر «آب و برق»
بهنظر میرسد پس از سخنرانی رهبری و توصیه به عموم نهادها در مورد حمایت از رئیسجمهوری و کابینهاش، مجلس شورای اسلامی که پس از اوجگیری ناترازی آب و برق در تابستان ۱۴۰۴، با جمعآوری حدود ۱۰۰ امضا از نمایندگان، قصد استیضاح وزیر نیرو را داشت کمی کوتاه آمد و به طرح سؤال از «عباس علیآبادی» بسنده کرد. اما بهنظر نمیرسد مجلس و نمایندگانش از فشار سیاسی بر بخش آب و برق کوتاه آمده باشند، فشاری که برای سالیان، شبکه توزیع آب و برق کشور را بهشکل فزایندهای بزرگ کرد و مصرف آب بهویژه در بخش کشاورزی را بهنفع حوزههای انتخابیه هر نماینده بالا برد. مجلس در تمام این سالها سهم خودش از ناترازی را گردن نگرفته است. کمیسیون آب و کشاورزی مجلس از یکسو، سیاستهای دولت در بخش کشاورزی را مورد انتقاد قرار میدهد و از جای خالی برنامههایی مانند کشت «فراسرزمینی» صحبت میکند، فرونشست زمین را بحران میداند، اما از سوی دیگر، بهدنبال برداشتن محدودیت از چاههای آب کشاورزی و توسعه شبکههای آبرسانی بهنفع بالارفتن بازدهی و افزایش سطح زیرکشت است. جدالی که بهنام آب و برق دنبال میشود، اما معلوم نیست نتیجه نهایی آن چیست؟