یاسر مختاری

مردم ایران در یک سال گذشته با موج شوک‌آوری روبه‌رو شدند: «گرانی دارو». با این وجود دولت باز هم بر حذف ارز ترجیحی دارو پافشاری کرد. این درحالی‌است که بررسی نتایج یک پژوهش* نشان می‌دهد؛ مشکلات جدی در تأمین دارو و هزینه‌های بالای آن، یکی از انگیزه‌های معترضان در ناآرامی‌های ۱۴۰۱ به‌بعد بوده است. از سوی دیگر، سایه جنگ بر سر کشور، مردم را نگران کرده است. یکی از نمایندگان مجلس چندی پیش گفته بود، در صورت وقوع جنگ، ذخایر دارویی کشور برای دو ماه جواب می‌دهند این در حالی است که سازمان غذا و دارو باید یک ذخیره شش‌ماهه داشته باشد.

تعداد دانش‌آموزان بازداشتی همچنان یکی از ابهامات اصلی پرونده حوادث دی‌ماه است. «علیرضا کاظمی»، وزیر آموزش‌وپرورش، از آزادی همه دانش‌آموزان بازداشتی خبر داد، اما «محمد حبیبی»، سخنگوی شورای تشکل‌های صنفی فرهنگیان، این گفته‌ها را رد کرد و از تداوم بازداشت تعدادی از دانش‌آموزان گفت.

از زمان تصویب طرح جوانی جمعیت تا امروز مشوق‌های مختلفی برای فرزندآوری در نظر گرفته شده است. بااین‌حال، هیچ‌یک از این مشوق‌‌ها نتوانسته تأثیر چندانی در نرخ باروری بگذارد. به‌گفته یک جمعیت‌شناس، با مشوق‌های اقتصادی جمعیت افزایش پیدا نمی‌کند؛ چراکه این امر ساختاری و به عوامل مختلف دیگری وابسته است.

تصویب آیین‌نامه موتورسواری زنان، درحالی‌که کشور درگیر مشکلات متعدد است، بار دیگر اختلاف‌نظر بین نمایندگان مجلس را به صدر بحث‌های عمومی کشانده؛ از یک‌سو، موافقانی که آن را حق قانونی زنان و پاسخی به ضرورت‌های حمل‌ونقل شهری می‌دانند و از سوی دیگر، مخالفانی که این اقدام را خارج از اولویت‌های کشور و مغایر با ملاحظات فرهنگی ارزیابی می‌کنند. این جدال در حالی جریان دارد که به‌گفته «نفیسه آزاد»، جامعه‌شناس، حضور زنان موتور‌سوار پیش‌تر به واقعیتی اجتماعی در شهرهایی چون تهران تبدیل شده و شکاف میان قانون و زندگی روزمره، پرسش‌هایی جدی درباره نحوه مواجهه سیاستگذار با نیازهای شهری ایجاد کرده است.

سرطان دومین عامل مرگ‌ومیر در میان ایرانیان است و به‌گفته رئیس مرکز تحقیقات سرطان کشور در هر پنج دقیقه یک نفر به سرطان مبتلا می‌شود. این درحالی‌است که درمان سرطان در ایران، هزینه بالایی دارد و به‌گفته نایب‌رئیس انجمن رادیوانکولوژی ایران، بیمه‌ها هنوز نتوانسته‌اند داروهای جدید سرطان را که عمده آنها وارداتی است، به‌صورت کامل پوشش دهند. این بدین‌ معنی است که درمان سرطان برای بسیاری از مردم گران و بهبودی کامل از این بیماری مرگبار برای آنها دشوارتر است.

سازمان نظام‌پزشکی از ادامه پیگیری برای آزادی پزشکان بازداشت‌شده در جریان وقایع اخیر و بی‌اساس بودن شایعات درباره برخورد با این افراد به‌دلیل انجام وظایف حرفه‌ای خبر داد، اما سکوت وزارت بهداشت و عدم ورود رسمی کمیسیون بهداشت مجلس، پرونده بازداشت کادر سلامت را به یکی از پرچالش‌ترین موضوعات نظام سلامت کشور در روزهای اخیر تبدیل کرده است.

افزایش چندبرابری قیمت سنسورهای پایش و نوارهای تست قند خون، دسترسی میلیون‌ها بیمار دیابتی به ابزارهای حیاتی کنترل بیماری را به خطر انداخته است. از سوی دیگر، قیمت استنت‌های قلبی نیز به چندین برابر قیمت خود رسیده‌اند. «اسدالله رجب»، رئیس انجمن دیابت، و «علیرضا چیذری»، رئیس انجمن صنفی تولید و توزیع تجهیزات پزشکی و دارویی، در گفت‌وگو با «پیام ما» تأکید می‌کنند ادامه این روند نه‌تنها سلامت بیماران را تهدید می‌کند، بلکه با ضعف پوشش بیمه‌ای و نوسانات ارزی، خدمات درمانی را به‌تدریج از دسترس خارج می‌سازد.

پخش برنامه‌ای توهین‌آمیز به جان‌باختگان حوادث اخیر از شبکه افق صداوسیما که منجر به برکناری مدیر این شبکه شد، در کنار تداوم نگاه یک‌سویه آن به وقایع جامعه ایران موجب شده است فعالان رسانه‌ای بر فاصله گرفتن از روایت صداوسیما و شبکه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور تأکید کنند و حمایت از رسانه‌های مستقل و شکل‌گیری روایت سوم را ضروری بدانند.

ذخایر خونی کشور به‌گفته یک مقام سازمان انتقال خون «تحت کنترل» است، اما روایت بیماران تالاسمی و هموفیلی و کادرهای درمانی از تأخیر، کاهش و لغو تزریق‌ خون به‌دلیل کمبود خون به بیماران خبر می‌دهد. «یونس عرب»، مدیرعامل انجمن بیماران تالاسمی، در گفت‌وگو «پیام ما» وضعیت کنونی این بیماران را برزخی و در آستانه فروپاشی روانی می‌داند. از سوی دیگر، یک پرستار از تغییر نحوه خون‌دهی به برخی بیماران براساس میزان هموگلوبین آنها و همچنین، خون‌گیری از افراد دارای «تتو» در بیمارستان‌ها توسط تیم‌های سیار سازمان انتقال خون خبر می‌دهد. این درحالی‌است که در سال‌های گذشته افراد دارای تتو قادر به اهدای خون نبودند.

درحالی‌که تورم نقطه‌به‌نقطه خانوارهای کشور در دی‌ماه ۱۴۰۴ به ۶۰ درصد رسیده و شاخص قیمت مصرف‌کننده تنها در یک ماه ۷.۹ درصد افزایش یافته است؛ تورم سالانه نیز با عبور از ۴۴.۶ درصد نسبت به ماه قبل ۲.۴ درصد افزایش یافته و شکاف تورمی میان دهک‌های هزینه‌ای به ۳.۳ درصد رسیده است. «مرتضی افقه»، استاد اقتصاد دانشگاه شهید چمران اهواز، در گفت‌وگو با «پیام ما» دلیل این جهش‌های تورمی را تصمیم‌های اشتباه ارزی دولت و آنچه به آن جراحی اقتصادی گفته می‌شود، می‌داند.

بازار دارویی کشور همچنان در تلاطم است و قرار نیست به ثبات برسد. به‌گفته «هادی احمدی»، عضو هیئت‌مدیره انجمن داروسازان ایران، در حال حاضر کمبودهای دارویی به ۲۰۰ قلم رسیده و احتمال افزایش این کمبودها وجود دارد. پیش‌تر «حسینعلی شهریاری»، رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، در نامه‌ای به رئیس‌جمهور نحوه تأمین اقلام دارویی توصیف کرده بود.

حق اعتراض که این روزها کلیات آن در قالب طرحی در مجلس به تصویب رسیده، به محل مناقشه حقوقدانان تبدیل شده است. برخی آن را محدودکننده اصل ۲۷ قانون اساسی تلقی می‌کنند و برخی آن را بسط‌دهنده این اصل مهم برای به رسمیت شناختن حقوق شهروندان می‌دانند.