یاسر مختاری

آلودگی هوای خوزستان به‌دلیل تداوم آتش‌سوزی هورالعظیم، سوزاندن بقایای نیشکرهای هفت‌تپه و فعالیت صنایع آلاینده در روزهای اخیر موجب شد رکورد جدیدی از آمار مراجعه به بیمارستان‌ها و مراکز درمانی این استان ثبت شود. در این شرایط استانداری خوزستان به دانشگاه علوم‌پزشکی جندی‌شاپور اهواز را از ارائه آمارهای جدید از میزان مراجعان منع کرد.

مسئولیت اجتماعی هنوز تعریف مشخصی در ایران ندارد و جایگاه آن در فعالیت‌های کاری و اقدامات سازمان‌ها شناخته‌شده نیست. در نشست «ارتباطات و مسئولیت اجتماعی؛ از تصویر تا تأثیر» متخصصان روابط‌عمومی با تأکید بر ضرورت بازتعریف نقش روابط‌عمومی‌ها، نسبت به تبدیل مسئولیت اجتماعی به ابزاری تبلیغاتی هشدار دادند. به‌گفته کارشناسان این نشست، در حال حاضر، این اقدامات مسئولیت اجتماعی نیست و صرفاً رفع مسئولیت سازمانی است.

مسمومیت با الکل و موادمخدر آن‌گونه‌که گزارش‌های وزارت بهداشت و مراکز درمانی حکایت می‌کنند، در حال افزایش و سن بروز آنها در حال کاهش است. این موضوع در کنار افزایش مصرف‌کنندگان تفننی یک زنگ هشدار است.

نبود اطلاع‌رسانی شفاف برای پرونده‌هایی مانند «تجاوز و آزار» افکار عمومی را در فضایی پر از ابهام و و شایعه قرار می‌دهد. از سوی دیگر، خانواده متهم نیز به دلایلی مانند پیوندهای عاطفی یا حفظ تصویر خانوادگی به نکوهش قربانی می‌پردازد. در چنین شرایطی، برخی رسانه‌ها نیز برخلاف اصول اخلاق حرفه‌ای، ادعاهای مطرح‌شده توسط آنها را که شامل افشای نام و عکس قربانی است، منتشر می‌کنند. «پیام ما» با اتکا به نظریه‌های جامعه‌شناسی دلایل این دفاع را بررسی می‌کند.

سخنان اخیر مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، درباره ضرورت جیره‌بندی آب در تهران، موجی از واکنش‌ها میان کارشناسان و شهروندان راه انداخت. بسیاری از تحلیلگران حوزه آب، این سخنان را نشانه‌ای از جدی‌شدن بحران آبی پایتخت می‌دانند و معتقدند تصمیم به جیره‌بندی هرچند تلخ، اما اجتناب‌ناپذیر است. از سوی دیگر، برخی نیز بر ضعف مدیریت منابع، نبود شفافیت و تأخیر در اطلاع‌رسانی تأکید دارند. مجموعه زیر بازتاب دیدگاه‌ها و تحلیل‌های کارشناسان درباره سخنان رئیس‌جمهور و چالش‌های پیش‌ روی تهران در مواجهه با بحران کم‌آبی است.

بیماران نادر این روزها در میان وعده‌های بی‌سرانجام و بی‌تفاوتی بیمه‌ها گرفتار شده‌اند. داروی حیاتی آنان، به‌گفته خانواده این بیماران، از پوشش بیمه خارج شده و جان بیماران را به خطر انداخته است. این موضوع به‌گفته «حمیدرضا ادراکی»، مدیرعامل بنیاد بیماری‌های نادر، ناشی از ناهماهنگی بین وزارت بهداشت و بیمه سلامت و شانه خالی کردن دیگر نهادهای دولتی و خصوصی از مسئولیت خود در قبال این بیماران است.

بیش از یک دهه از تدوین لایحه منع خشونت علیه زنان می‌گذرد، اما این طرح همچنان در پیچ‌وخم دولت و مجلس گرفتار مانده و به قانون تبدیل نشده است. برخی آمارها از افزایش خشونت‌های خانگی و قتل زنان در این سال‌ها حکایت دارد و تعلل در تصویب قانونی جامع برای حمایت از زنان، به نگرانی‌های اجتماعی دامن زده است. این درحالی‌است که هر یک روز تأخیر به‌معنای تکرار خشونت و بی‌پناهی بیشتر قربانیان است.

«دارفور» در غرب سودان پس از ۲۲ سال از نسل‌کشی ۲۰۰۳ دوباره شاهد یک جنایت جنگی از سوی نیروهای واکنش سریع این کشور علیه غیر نظامیان است. به‌گفته کمیساریای عالی سازمان ملل، گزارش‌هایی از وقوع اعدام‌ها و کشتارهای دسته‌جمعی، تجاوز به زنان و حمله به بیمارستان‌ها و مراکز خیریه و امدادی دریافت شده است. این درحالی‌است که جنگ کنونی از سال ۲۰۲۳ بین رهبران شورای انتقال این کشور آغاز شده است.

اتهام علیه یک سلبریتی بار دیگر پرسش قدیمی درباره مرز میان «شهرت» و «مسئولیت اجتماعی» را زنده کرد. «مرتضی قلیچ»، جامعه‌شناس، به «پیام ما» می‌گوید: «در جامعه‌ای هیجان‌زده که چهره‌های مشهور می‌توانند الگوهای اخلاقی و فرهنگی باشند، هر حادثه‌ای با مرکزیت یک سلبریتی می‌تواند افکار عمومی را دوپاره کند و به‌سرعت یک دوقطبی بسازد.» به تعبیر جامعه‌شناسان دیگر در چنین جامعه‌ای سازوکار قدرت در «فرهنگ شهرت» آشکار می‌شود؛ جایی که رسانه‌ها و هواداران، گاه به‌جای جست‌وجوی حقیقت، به بازتولید چرخه‌ای از ستایش، انکار و سرزنش قربانی می‌پردازند.

با انتخاب سه زن در جایگاه‌ رهبری در نپال، ژاپن و ایرلند، به‌نظر می‌رسد روند جهانی به‌سمت افزایش حضور زنان در قدرت سیاسی متمایل شده باشد. این اتفاق نشان می‌دهد کشورها نه‌تنها به تجربه و شایستگی زنان اعتماد بیشتری دارند، بلکه اقبال عمومی و سیاسی به مدیریت زنان در سطوح بالای حکومتی نیز افزایش یافته و نقش آنان در شکل‌دهی سیاست‌ها و تصمیم‌گیری‌های ملی برجسته‌تر شده است.

پاییز به نیمه رسیده، اما هنوز از باران خبری نیست. مقامات سازمان هواشناسی هشدار می‌دهند بارش‌ها کمتر از حد نرمال خواهد بود و بارندگی‌های زمستان هم کم‌آبی‌ها را جبران نمی‌کند. «جواد طباطبایی یزدی»، دبیر انجمن علمی سیستم‌های سطوح آبگیر باران، در گفت‌و‌گو با «پیام ما» علت اصلی بحران آب را نه کاهش بارش‌ها، بلکه سوء‌مدیریت و بی‌توجهی به روش‌های بومی و سنتی در ایران خشک می‌داند. از سوی دیگر «عبدالرضا کبیری سامانی»، استاد دانشگاه صنعتی اصفهان، با اشاره به سوء‌مدیریت‌های حوزه آب به «پیام ما» می‌گوید: «راه‌های زیادی برای جبران کم‌آبی‌ها مانند تغییر روش کشاورزی و استفاده از آب‌های خاکستری در محیط شهری وجود دارد که اجرای آنها فقط اراده می‌خواهد.»

یک‌چهارم جمعیت ایران دچار یکی از اختلالات روانی‌اند و درحالی‌که وزارت بهداشت نسبت به افزایش «انگ» به بیماران روان در تولیدات صداوسیما هشدار داده، «محمد حاتمی»، رئیس سازمان نظام روانشناسی و «محمدرضا شالبافان»، مدیرکل دفتر سلامت روان وزارت بهداشت، به «پیام ما» می‌گویند: بازنمایی نادرست بیماران و متخصصان روان در رسانه‌ها موجب تداوم تبعیض، ترس از درمان و تشدید مشکلات روانی در جامعه شده است.