یاسر مختاری

آلودگی هوا، هم‌زمان با اوج‌گیری موج جدید آنفلوآنزا هزاران شهروند را راهی مراکز درمانی کرده است؛ در این میان اختلاف‌نظر میان نهادهای مسئول درباره تعطیلی مدارس به یک چالش جدی بدل شده است؛ چالشی که می‌تواند جان دانش‌آموزان را به گروگان بگیرد. از یک‌سو وزارت بهداشت بر حفظ سلامت دانش‌آموزان و ماندن در خانه تأکید دارد و از سوی دیگر، استاندار تهران این توصیه وزارت بهداشت را غیرقانونی می‌خواند. بااین‌حال، به‌گفته سخنگوی کمیسیون بهداشت مجلس در این شرایط و براساس قانون، باید به توصیه وزارت بهداشت عمل کرد.

هم‌زمان با روز جهانی افراد دارای معلولیت، صف دریافت تجهیزات توانبخشی، به‌ویژه ویلچر، همچنان طولانی است و حدود ۱۵ هزار نفر در صف انتظار هستند. مدیر کمپین معلولان به «پیام ما» می‌گوید: «این وضعیت، فشار مالی و اجتماعی زیادی بر خانواده‌ها تحمیل می‌کند و نیازمند برنامه‌ریزی فوری و شفاف دولت است. در غیر این‌صورت دسترسی به ویلچر برای بسیاری محدود می‌شود.» در همین حال، یکی از مدیران سازمان بهزیستی نیز در گفت‌وگو با «پیام ما» ریشه این مشکل را کمبود اعتبارات، کیفیت پایین تجهیزات و نوسانات نرخ ارز می‌داند. درست در همین روز، «مسعود پزشکیان» رئیس‌جمهور، در جمع گروهی از افراد دارای معلولیت گفت: «برای بهبود وضعیت برای افراد دارای معلولیت هرچه در توان داریم، به کار گرفته‌ایم.»

در سال‌های اخیر اقبال مردم به طب سنتی و درمان‌های گیاهی و طبیعی روند رو به افزایشی را به‌دلایل مختلف از جمله کم‌هزینه بودن نسبت به طب رایج و برخی اعتقادات تجربه کرده است. هم‌زمان با این موضوع، بازار گسترده‌ای از درمانگران بی‌صلاحیت شکل گرفته که با خلأ نظارتی رشد کرده‌اند و سلامت مردم را تهدید کرده؛ جریانی که آینده طب سنتی علمی را نیز تحت‌تأثیر قرار داده است.

در حاشیه‌ استعفای معاون آموزش وزیر بهداشت

پایتخت بیش از یک هفته است هوای ناسالم تنفس می‌کند و آمار ۳۵۷ فوت منتسب به این آلودگی، بار دیگر عمق بحران را عیان کرده است. هم‌زمان، کارشناسان و مقام‌های مرتبط تأکید می‌کنند ترکیب سوخت غیراستاندارد، توقف اسقاط خودروها و اصرار خودروسازان بر فناوری‌های قدیمی، تهران را به نقطه‌ای رسانده که هر روز نفس‌کشیدن در آن پرهزینه‌تر می‌شود.

آلودگی هوای تهران در روزهای اخیر نه‌تنها کیفیت زندگی شهروندان را کاهش داده، بلکه موجی از بیماران تنفسی و قلبی را روانه مراکز درمانی کرده است. گزارش‌ها از مناطق مختلف تهران حاکی از افزایش قابل‌توجه مراجعان در مرکز، شمال و جنوب پایتخت به بیمارستان‌هاست؛ این وضعیت درحالی‌است که سازمان هواشناسی با صدور هشدار نارنجی از اوج‌گیری غلظت آلاینده‌ها و ناسالم‌تر شدن هوای این کلانشهر خبر می‌دهد.

این روزها آسمان مرتب از نارنجی به قرمز در رفت‌و‌آمد است و مرتب بر ناسالم بودن هوا برای همه شهروندان افزوده می‌شود. هم‌زمان هفت شهر کشور از جمله بناب، ارومیه، مهاباد، شهرری، قرچک، باقرشهر و درگز وارد محدوده «بسیار ناسالم» و حتی «خطرناک» شده‌اند؛ بسیاری از شهرها همچون تبریز و اهواز در وضعیت ناسالمی به سر می‌برند؛ وضعیتی که نفس‌کشیدن را برای میلیون‌ها نفر دشوار کرده است. هم‌زمان با افزایش غلظت آلاینده‌ها و سکون جوی احتمال خطرناک‌شدن هوای تمامی این شهرها بسیار زیاد است.

جنگل‌های «الیت» مازندران و منطقه حفاظت‌شده «چهارباغ» بیش از سه هفته است که در آتش می‌سوزد و هنوز مهار نشده. این روزها بیش از همه چالش کمبود تجهیزات هوایی مدرن مطرح است و انتقادات گسترده‌ای را برانگیخته. «رحیم ملک‌نیا»، استاد منابع‌طبیعی، اما به «پیام ما» از معضل‌ بزرگ‌تر و عمیق‌تری می‌گوید؛ در این‌گونه‌ حریق‌ها مشکل اصلی نه کمبود تجهیزات، بلکه فقدان مدیریت مؤثر، برنامه عملیاتی جامع و هماهنگی دستگاه‌هاست.

آلودگی هوا، به یک امر روزانه در بیشتر کلانشهرهای ایران و به‌ویژه مناطق پرجمعیت، مانند تهران، تبدیل شده است. این درحالی‌است آمار مختلفی از سوی مقامات وزارت بهداشت در رابطه با تأثیر آلودگی بر مرگ‌های زودرس و بیماری‌های مختلف ارائه می‌شود، اما این آمارها نیز هیچ تأثیری در کاهش این آلودگی‌ها نداشته است.

آلودگی اخیر در شمال کشور که برخی از شهرها را تا محدوده ناسالم برای همه قرار داد، برای بسیاری از مردم و کارشناسان پرسش‌برانگیز است. درحالی‌که مسئولان سازمان محیط‌زیست، منشأ این آلودگی را گردوغبار در صحرای قره‌قوم ترکمنستان می‌دانند، شایعات انگشت اتهام را به‌سوی بنزین روسی نشانه رفته است. از سوی دیگر، یک استاد دانشگاه ادعای مطرح‌شده برای منشأ آلودگی را رد کرد تا این منشأ در هاله‌ای از ابهام باقی بماند.

مسئولان سازمان هواشناسی به تازگی ادعای تغییرات آب‌وهوایی عمدی یا ابردزدی را تکذیب کردند. هم‌زمان با تکذیب این سازمان اما «عشرت کردستانی»، عضو شورای شهر کرمان، دوباره یک تئوری قدیمی را مطرح و از «کمتریل‌پاشی» کشورهای متخاصم در آسمان ایران علیه مردم و محیط‌زیست خبر داد و خواستار رسیدگی به این موضوع شد.

در طول تاریخ، «خودکشی» نه‌تنها یک کنش فردی بلکه مسئله‌ای عمیق در فلسفه و جامعه‌شناسی بوده است؛ از یونانیانی که جان انسان را امانت خدایان می‌دانستند تا فلاسفه مدرن که آن را انتخابی فردی در برابر رنج تفسیر کردند، به تعیین جایگاه اخلاقی آن پرداخته‌اند. با ورود جامعه‌شناسی، این پدیده از سطح تجربه شخصی به ساختارهای اجتماعی، بی‌هنجاری، پیوندهای انسانی و امید اجتماعی پیوند خورد و به ضرورتی برای فهم رابطه میان فرد، جامعه و فشارهای مدرن تبدیل شد.