زهرا کرد
روزنامهنگار
زهرا کرد
۲۷ بهمن ۱۴۰۴
جامعه در آستانه سرریز خشم فروخفته
خشم این روزهای ایران، صرفاً یک واکنش لحظهای نیست؛ در صف نان، پشت فرمان، زیر پستهای شبکههای اجتماعی و حتی در سکوت خانهها مدام جریان دارد. بعد از بحرانهای پیدرپی، از اعتراضات دیماه تا فشارهای اقتصادی و فرسودگی اجتماعی، حسی در روان جمعی ما انباشته شده است؛ تنشی مزمن که بهسادگی فروکش نمیکند و با هر محرک کوچکی دوباره سر برمیآورد. این خشم، واکنش به یک تجربه خاص نیست؛ حاصل سالها تجربه بیثباتی، ناامنی و احساسات فروخورده است که به این روزهای ما خلاصه نمیشود. وقتی خشم در یک جامعه مزمن میشود، به حافظه جمعی راه پیدا میکند و آهستهآهسته به نسلهای بعد منتقل میشود. خشم سرکوبشده میتواند بهشکل پرخاشگری پنهان، فرسودگی، بیاعتمادی یا حتی بیحسی عاطفی بازتولید شود و تداوم یابد. اما این خشم انباشته، جامعه را به چه سمت میبرد؟ آیا به چرخهای از فرسایش روانی و اجتماعی دامن میزند یا شکلهای تازهتری از تنش و گسست را در سالهای پیش رو رقم خواهد زد؟ «سید وحید شریعت»، رئیس انجمن علمی روانپزشکان ایران، در گفتوگو با «پیام ما» از ریشههای این خشم و پیامدهای آن میگوید.
زهرا کرد
۱۰ بهمن ۱۴۰۴
رقص عزا
رقص صیادان انزلی در کومههای روی آب، دستان درهم تنیده عزاداران ساکن جنوب زاگرس در مراسم چمری و حرکت توام با شعر هوسه در رقص یزله موارد مشابهی از رقص غم در جایجای ایران است. رقص، تلفیق هنرمندانه حس و حرکت است و بهگواه برخی از منابع تاریخی میتوان آن را تغییریافته سوگ سیاوش دانست؛ کنشی بدنمند که جسم در خدمت روح قرار میگیرد تا هدف یا خواستهای را بیان کند. در رقص غم نیز شاهد تمنای غمبار بدن در فراق عزیزی هستیم. گویی دست، آسمان را برای جستن و در آغوش کشیدن عزیزی میجوید. پا در جستوجوی فرزندی به اینسو و آنسو میرود تا شاید بتوانند ردی از او بیابد. این کنش بدنی همراه با غلیان احساسات، این روزها ماهیتی اعتراضی از سوگواری یافته است. در گفتوگویی که «پیام ما» با پژوهشگران رقص و فرهنگ عامه دارد، به ابعاد مختلف و بازتعریف نویی از رقص غم میپردازیم.
زهرا کرد
۵ بهمن ۱۴۰۴
زنان، آوازهخوانان سوگواری
سوگینه، غمونه، چمری، مویه و شروه نامهای مختلفی از سوگآواها هستند. موسیقی که بر اساس سنت روایی سینهبهسینه منتقل شده و در دیماه ۱۴۰۴ در ایلام، دزفول، یاسوج، لردگان، ملایر، آبدانان، الیگودرز و گیلان از زبان زنان داغدار شنیده میشود. نوا و آواهایی که برگرفته از کهنالگوها و اسطورهها گاهی در مرز توران و ایران سوگ سیاوش را میسراید و بعضاً در بزنگاهی از تاریخ برای جوانان و نوجوانان الیگودرز گاگریو میخواند. ششم بهمنماه روز نوا و آواهای ایرانی است و «پیام ما» در گفتوگویی با «پیمان بزرگنیا»، پژوهشگر موسیقی نواحی، به سوگآواها میپردازد. گونهای از موسیقی نواحی که در آن متناسب با شخصیت متوفی، روایت هارمونیکی را بر بستر موسیقی از زبان زنان میشنویم.
زهرا کرد
۱۴ دی ۱۴۰۴
«آفانیوس» روی پیراهن تیم «سپاهان»
تیم فوتبال فولاد مبارکه اصفهان با همکاری اداره کل حفاظت محیطزیست اصفهان و پویش مردمی حفاظت از ماهی «آفانیوس»، از تصویر این ماهی روی پیراهن خود رونمایی کرد. ماهی آفانیوس گونهای در معرض انقراض و اندمیک اصفهان است. آفانیوس یا گورخرماهی با سابقه زیست بیش از دو میلیون سال در زایندهرود، یکی از زیستمندان قدیمی فلات مرکزی ایران به شمار میآید. همکاری باشگاه فولاد مبارکه سپاهان با این پویش مردمی، الگوی قابل ترویجی برای استفاده از ظرفیت مغفولمانده لباس تیمهای ورزشی در خدمت محیطزیست است.
زهرا کرد
۵ دی ۱۴۰۴
لباسی برای زمین
رگالهای مملو از لباس، سه جفت کفش، اسباببازی و لگو، چند جلد کتاب قدیمی، دکوری و دستگیرههای آشپزخانه در میان ازدحام جالبی از افراد مختلف اجزای چهارمین رویداد «بدهبستون» هستند. بدهبستون نام رویدادی داوطلبانه با هدف استفاده دوباره از محصولات و بازگرداندن اشیای غیر قابلاستفاده به چرخه مصرف است. رویدادی که اگرچه پاسخی در برابر مصرفگرایی فزاینده عصر جدید است، اما برای ما ایرانیان ریشه در فرهنگ قناعت و اسرافگریزی دارد. دختر جوانی روی مقوا در حال نوشتن این کلمات است: «تبادل، فروش، اهدا». تعدادی از شرکتکنندگان از رفع انباشت صحبت میکنند و بهانه حضورشان در این رویداد را کمکردن بار کشو و کمدهایشان میدانند. «مد پایدار»، «استفاده مجدد»، «بازطراحی لباس» و «ارتقای کاربری»، مفاهیم نوظهوری در عرصه مد هستند که نمود عملی آنها را میتوان در چهارمین رویداد فصلی بدهبستون دید.
زهرا کرد
۲ دی ۱۴۰۴
راهی که زنان ناشر هنوز تمام نکردهاند
صنعت نشر یکی از زنجیرههای اساسی چرخه تولید کتاب است. صنعتی که بهصورت رسمی از اواخر دوران قاجار در ایران شکل گرفت و با وقوع انقلاب مشروطه و گسترش ارتباطات با غرب، شکلی نوین به خود گرفت. با بررسی معدود آثار مکتوب پیرامون صنعت نشر میتوان به ردپای کمرنگ زنان در این عرصه پی برد. بهطوریکه میتوان گفت تقریباً ناشر مستقل زن پیش از انقلاب نداشتیم و اگر نامی از زنان در آن دوره بیاید، در جایگاه همسر و دختر مردان ناشر بوده است. «زهرا کیاخانلری» نمونه بارزی از این مورد است که همگام با «پرویز ناتلخانلری» در امر پژوهش و انتشارات همکاری داشتند. حالا در سال ۱۴۰۴ و با گذشت مسیری که زنان در صنعت نشر پیمودند، این حوزه هنوز هم برای آنان بدون چالش نیست و هم در سطح مدیریتی و هم در مواردی مانند چرخه توزیع به چشم میآید. در روزهای پایانی آذرماه، خانه هنرمندان میزبان نشستی از سوی انتشارات «صبا و بهار» با موضوع «زنان در نشر امروز؛ از چالشها تا پیشگامی» بود تا ناشران و فعالان این حوزه از چالشهای موجود بگویند.
زهرا کرد
۲۵ آذر ۱۴۰۴
درد بیدرمان بیمارستانهای تاریخی
بیمارستان «نجمیه»، «لقمان»، «امیراعلم»، «۵۰۲ ارتش»، «هاجر» و «مسیح دانشوری» در زمره بیمارستانهای تاریخی تهران هستند که کماکان کاربری درمانی خود را حفظ کردهاند، اما وجهه تاریخی و میراثی آنها بهدلایل مختلفی نظیر تولیت ارگانهای مختلف مورد توجه قرار نمیگیرد. سرنوشت اسفناک بیمارستانهای تاریخی محدود به پایتخت نیست. در خرداد ۱۴۰۳ بود که خبر تخریب کامل بیمارستان مسیح کرمانشاه منتشر شد. بیمارستانی که توسط آمریکاییها ساخته شده بود و اولین بیمارستان کرمانشاه به حساب میآمد. در مهرماه ۱۳۹۶ نیز اولین بیمارستان همدان موسوم به بیمارستان آمریکاییها در جریان توسعه بیمارستان اکباتان تخریب شد. در این گزارش با بررسی میدانی شش بیمارستان تاریخی پایتخت، وضعیت فعلی آنها را بررسی میکنیم.
زهرا کرد
۲۳ آذر ۱۴۰۴
کوهستانهای ایران متولی ندارد
همایش «روز جهانی کوهستان» با محوریت شعار جهانی حفاظت از یخچالها و برفچالها در همدان برگزار شد و در این همایش درباره اینکه هرگونه تغییر در نظام کوهستان آغازگر مرگ خاموش گونههای گیاهی و جانوری است، صحبت شد. «محمد درویش»، پژوهشگر محیطزیست هم تأکید کرد در ایران اکوسیستمهای مختلفی نظیر دریا، مرتع، جنگل و کویر متولی دارند، اما کوهستان متولی ندارد.