شبنم شکوریان

فاطمه مهاجرانی، اولین زن سخنگوی دولت در جمهوری اسلامی ایران، از چالش‌ها و نگاه‌های سخت‌گیرانه‌ای می‌گوید که زنان در عرصه قدرت با آن روبه‌رو هستند.

تصور کنید هر لقمه‌ای که می‌خورید، نه تنها سلامت شما را تضمین می‌کند، بلکه به حفظ سیاره‌ای که روی آن زندگی می‌کنیم نیز کمک می‌کند. صنعت غذا و نوشیدنی امروز بیش از هر زمان دیگری زیر ذره‌بین جهانیان قرار دارد؛ صنعتی که نه‌تنها یکی از بزرگ‌ترین بازیگران اقتصاد جهان است، بلکه نقشی حیاتی در شکل‌دهی به آینده محیط‌زیست و جوامع انسانی ایفا می‌کند. با افزایش آگاهی عمومی نسبت به بحران‌های زیست‌محیطی، نابرابری‌های اجتماعی و دغدغه‌های اخلاقی، انتظارات از شرکت‌های فعال در این حوزه به‌شدت افزایش یافته است. مصرف‌کنندگان، سرمایه‌گذاران و دولت‌ها دیگر تنها به کیفیت و قیمت محصولات توجه نمی‌کنند؛ آن‌ها از برندهای غذایی می‌خواهند که مسئولیت‌پذیر باشند، تأثیرات منفی خود را کاهش دهند و به توسعه پایدار کمک کنند. اما مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها (CSR) در صنعت غذا دقیقاً به چه معناست؟ از کاهش ردپای کربن و بهبود شرایط کار گرفته تا رعایت حقوق حیوانات و استفاده از مواد اولیه پایدار، شرکت‌های غذایی امروز باید در خط مقدم این تحولات باشند. بااین‌حال، مسیر پایداری آسان نیست؛ هزینه‌های بالای اجرای پروژه‌های سبز، پیچیدگی زنجیره‌های تأمین جهانی و رقابت فشرده، چالش‌هایی هستند که شرکت‌ها باید با آن‌ها دست‌وپنجه نرم کنند.در این میان، برخی از غول‌های صنعت غذا و نوشیدنی تلاش کرده‌اند میان سودآوری و مسئولیت اجتماعی تعادلی برقرار کنند. اما آیا این تلاش‌ها صرفاً یک استراتژی بازاریابی است یا می‌توان آن را گامی واقعی به سوی آینده‌ای پایدار دانست؟

حدود ۱۰ هزار سال پیش، انسان‌ها در شرایطی چالش‌برانگیز زندگی می‌کردند و به‌عنوان شکارچیان و گردآورندگان مواد غذایی، در جستجوی منابعی برای زنده‌ماندن بودند. این زندگی عشایری که پر از خطرات و چالش‌ها بود، به‌زودی جنبش بزرگی در تاریخ بشر رقم زد. بعدها با تشکیل نظام کشاورزی مستقر و ایجاد مزارع، انسان‌ها پایه‌گذار تمدن‌های بزرگ شدند و بدین‌ترتیب کشاورزی به‌عنوان قلب تپنده تمدن بشری، تأثیر عمیق و گسترده‌ای بر رشد جمعیت و شهرنشینی گذاشت. امروزه، این مفهوم به‌عنوان سنگ بنا و اساس اقتصاد جهانی مطرح است و در زمینه‌های مختلف اقتصادی، اجتماعی و محیط‌زیستی اهمیت دارد. در دنیای کنونی، با توجه به چالش‌های محیط‌زیستی و اجتماعی، مفهوم کشاورزی پایدار به‌عنوان یک انقلاب نوین در عرصه کشاورزی ظهور کرده است. این رویکرد به‌دنبال تأمین امنیت غذایی در کشورهای درحال‌توسعه است و همچنین به‌عنوان راه‌حلی مؤثر برای مبارزه با فقر معرفی می‌شود. کشاورزی پایدار نه‌تنها به کشاورزی مؤثر و پایدار اشاره دارد، بلکه به‌نوعی فلسفه زندگی را نیز مطرح می‌کند که با حفظ منابع طبیعی و احترام به اکوسیستم، به‌دنبال تأمین نیازهای انسانی است

در سال‌های اخیر، باتوجه‌به بحران‌های زیست‌محیطی و ناترازی شدید برق در کشور، تحولات قابل‌توجهی در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر به وقوع پیوسته است. بااین‌حال، دست‌اندرکاران این صنعت هنوز با چالش‌های جدی مواجه‌اند. علی‌رغم اینکه نمایندگان مجلس از تصویب قوانین حمایتی سخن می‌گویند، اما پیشرفت‌های حاصل از این قوانین در عمل بسیار محدود بوده و موانع پنهان، راه موفقیت آن‌ها را مسدود کرده است. شاید برای بسیاری این پرسش مهم مطرح شود که چرا قوانین وضع‌شده نتوانسته‌اند به توسعه تجدیدپذیرها در ایران کمک کنند و چه عواملی در این ناکامی نقش دارند. در گفت‌وگو پیش رو با اسفندیار زارعی، مدیرعامل شرکت نیرونویان قشم، تلاش شده است به این سؤالات پاسخ داده شود. او در این مصاحبه به بررسی چالش‌های موجود، ضرورت بهبود فرایندها و چشم‌انداز آینده انرژی‌های تجدیدپذیر در ایران می‌پردازد.

آیا می‌دانستید که بیش از ۴۶ درصد از مصرف‌کنندگان جوان در سراسر جهان، به‌جای تمرکز بر ویژگی‌های محصولات، به تلاش‌های اجتماعی و زیست‌محیطی برندها علاقه و توجه بیشتری نشان می‌دهند؟ این آمار که چندی پیش در سایت جهانی «سنجش بازاریابی دیجیتال» منتشر شده، نشان می‌دهد؛ نسل امروز به دنبال ارتباطی عمیق‌تر و معنادارتر با برندهاست؛ ارتباطی که بر پایه ارزش‌های انسانی و اخلاقی بنا شده باشد. تصور کنید؛ هر بار که تصمیم می‌گیرید یک محصول را خریداری کنید، نه‌تنها نیازهای خود را برآورده می‌سازید، بلکه به یک تغییر مثبت و پایدار در جهان نیز دامن می‌زنید. در عصر حاضر، برندها دیگر صرفاً به دنبال سودآوری نیستند؛ بسیاری از آن‌ها با اقداماتی مسئولانه، تلاش می‌کنند تا گامی مثبت در جهت بهبود شرایط اجتماعی و محیط‌زیستی بردارند. مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR) دقیقاً به همین مفهوم اشاره دارد: برندها به‌جای تمرکز تنها بر سودآوری، به رفاه جامعه و حفاظت از محیط‌زیست نیز توجه داشته باشند.

هیچ‌کس نمی‌خواهد گرمای سوزان در تابستان و آلودگی شدید هوا در زمستان را تجربه کند. اما واقعیت تلخ این است که در کلان‌شهرهایی مثل تهران، این دو پدیده به یک بحران غیرقابل‌انکار تبدیل شده‌اند. این پدیده‌ها ناشی از بی‌توجهی به نبود فضاهای سبز، ظهور ساختمان‌های سر به فلک کشیده و خیابان‌های آسفالت شده است که دما را در شهرها به طرز چشم‌گیری افزایش می‌دهد و باعث کاهش کیفیت هوای شهری می‌شود. به همین دلیل است که در سال‌های اخیر پژوهشگران و طراحان شهری به میدان آمده‌اند تا با بهره‌گیری از استراتژی‌های نوین طراحی پایدار بر چالش‌های این بحران که «جزایر گرمایی در شهرها» نامیده می‌شود، فائق آیند. پریسا کلوس، معمار و طراح شهری در آلمان سال‌ها است که در این زمینه مطالعه و فعالیت می‌کند. او که مدرک فوق دکترای خود را از دانشگاه برلین گرفته در سال ۲۰۱۳ شرکت Resilient Urban Planning and Development را در آلمان تأسیس کرده است و هم‌اکنون به‌عنوان مدیر اجرایی این شرکت فعالیت می‌کند. کلوس در گفت‌وگو با روزنامه «پیام ما» در مورد چالش‌ها و فرصت‌های پیش‌ روی شهرها در مواجهه با پدیده جزایر گرمایی، اینورژن و همچنین راهکارهای ممکن برای ایجاد فضاهای پایدار در فضاهای شهری صحبت کرده است.

وزارت نیرو اخیراً اعلام کرده است افزایش ظرفیت انرژی‌های تجدیدپذیر به ۳۰ هزار مگاوات تا پایان دولت چهاردهم در دستورکار قرار دارد. اما این وعده بزرگ در شرایطی مطرح می‌شود که ناترازی‌های موجود و عدم تحقق وعده‌های قبلی، سؤالات جدی را در ذهن فعالان صنعت و عموم مردم به‌وجود آورده است؛ آیا می‌توان به وعده‌های جدید امیدوار بود؟ آیا راهکارهایی عملی و قابل‌اندازه‌گیری برای بهبود وضعیت فعلی انرژی در کشور وجود دارد؟

این روزها، واردات تجهیزات برای نیروگاه‌های تجدیدپذیر به یکی از مهمترین موانع توسعه این بخش تبدیل شده است. در چنین شرایطی، توجه ویژه به تولیدکنندگان داخلی و حمایت از ظرفیت‌های بومی به‌عنوان راهکار اساسی، می‌تواند به تقویت این صنعت کمک شایانی کند. «مهناز توتونچیان»، مدیر فروش و بازاریابی شرکت مانا انرژی پاک که به‌عنوان بزرگترین تولیدکننده پنل‌های خورشیدی در کشور شناخته می‌شود، در گفت‌وگو با روزنامه «پیام ما» به اهمیت سرمایه‌گذاری در تولید داخلی و توسعه فناوری‌های بومی می‌پردازد. او بر این باور است که با تقویت زیرساخت‌های داخلی و افزایش کیفیت محصولات بومی می‌توان به استقلال بیشتری در این حوزه رسید و از وابستگی به واردات کاست.

در سال‌های اخیر، ایران با بحران‌های متعدد در تأمین انرژی، به‌ویژه در پیک‌های مصرف، مواجه بوده است. بسیاری از کارشناسان حوزه انرژی معتقدند این مسائل می‌تواند ناشی از قوانین موجود و عدم تطابق سرمایه‌گذاری‌ها با نیاز واقعی کشور باشد. در این شرایط، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر به‌عنوان کلید حل این معضلات مطرح می‌شود. باوجوداین، فرایند طولانی اخذ مجوز و تأمین مالی پروژه‌های تجدیدپذیر چالش‌های زیادی برای دست‌اندرکاران این عرصه ایجاد کرده است. محمدعلی پور‌امیری، رئیس هیئت‌مدیره شرکت KPV مهرآباد، در گفت‌وگو با روزنامه «پیام ما» ایجاد «اطلس سرمایه‌گذاری تجدیدپذیر» را به‌عنوان کلید حل این معضلات عنوان کرد. به‌گفته او، این اطلس می‌تواند به شناسایی مکان‌های مناسب سرمایه‌گذاری و تسهیل فرایند اخذ مجوزها کمک کند.