نمایش «مزین‌السلطنه»: سفری به دنیای تحول‌خواهی زنان قاجاری

در دوران قاجار که زنان در سایه سنت‌های مستبدانه و محدودیت‌های اجتماعی زندگی می‌کردند، برخی با اراده‌ای راسخ تلاش می‌کردند دنیای بهتری برای خود و دیگران بسازند. نمایش «مزین‌السلطنه» به کارگردانی «حمیدرضا ملاحسینی»، فرصتی است برای ورود به جهان پرچالش این زنان شجاع. این اثر نه‌تنها داستان «مریم عمید سمنانی»، یکی از چهره‌های برجسته تاریخ رسانه و آموزش زنان در دوران قاجار را روایت می‌کند بلکه به ما یادآور می‌شود که در پس هر برگی از تاریخ، زنانی بوده‌اند که با عشق و اراده، سعی در تغییر مسیر تاریخ داشته‌اند.

در این نمایش، ما با روایت زنی پیشرو روبه‌رو هستیم که با تأسیس نشریه «شکوفه»، خود را به‌عنوان صدای زنان قاجار معرفی کرد و در به چالش کشیدن نظام‌های ناعادلانه اجتماعی نگاهی نو به جامعه انداخت. این داستان فقط یک روایت از زندگی فردی مریم عمید نیست بلکه نمایانگر صدای جمعی از زنان است که در جنگی نابرابر به‌دنبال بازپس‌گیری حقوق و بهبود شرایط زندگی خود بودند.

مریم عمید سمنانی مؤسسه نشریه «شکوفه» بود که نخستین شماره‌اش در سال ۱۹۱۳ میلادی منتشر شد. این نشریه به‌عنوان دومین نشریه ویژه زنان ایران بعد از نشریه دانش، با لحن طنزآمیز و انتقادی، به مسائلی چون زنان ایرانی، تحصیل و آموزش دختران و رویدادهای سیاسی می‌پرداخت و هدف آن افزایش آگاهی زنان بود. «شکوفه» برای نخستین‌بار کاریکاتورهای انتقادی را در صفحه آخر خود منتشر کرد و قصد داشت روحیه زنان را ارتقا دهد و خرافه‌زدایی کند.

مزین‌السلطنه در این نشریه با شجاعت به‌نقد سنت‌های ناپسند، از جمله ازدواج دختران در سنین پایین پرداخت و به مسائل اجتماعی و سیاسی روز توجه داشت. از جمله اقدامات مهم او می‌توان به معرفی کاندیداهای مورد قبول زنان در انتخابات مجلس شورای ملی اشاره کرد که تأثیرات عمیقی در تاریخ حقوق زنان در ایران به‌جا گذاشت.

مریم عمید که یکی از اعضای مؤثر «انجمن همت خواتین» نیز بود، با تأسیس مدرسه دخترانه «مزینیه» در سال ۱۲۹۱ خورشیدی، قدم بزرگی در راستای آموزش‌وپرورش دختران برداشت. او با فراهم‌ کردن شرایطی خاص، خانواده‌ها را به ثبت‌نام دختران در مدرسه تشویق کرد و آموزش‌های لازم را در دو شعبه علمی و هنری ارائه داد.

نمایش «مزین‌السلطنه» با هنرنمایی «الهام شعبانی»، «فاطیما بهارمست» و «الهه شه‌پرست» می‌کوشد تا ابعاد مختلف زندگی و دیدگاه‌های مریم عمید را به تصویر بکشد و به تماشاگران اجازه دهد تا درکی عمیق‌تری از نیروهای محرکه تغییر اجتماعی در آن دوران داشته باشند.