بایگانی مطالب نشریه
نهنگی که در کیش به گل نشست، بدون انجام آزمایش دفن شد
تدفین نهنگ در حضور تماشاچیان
عضو موسسه طرح سرزمین در گفتوگو با «پیام ما»: در شلوغی ساحل و با وجود بوی نامطبوع لاشه، امکان آزمایش نبود. تجهیزات کافی نداشتیم و بیل مکانیکی در زمان حمل لاشه، فک نهنگ را شکست.
مهتاب جودکی | ساحل سیمرغ بوی لاشه مرده میداد. صبح شنبه نهنگ بزرگی به گل نشسته بود و حاضران در آن ساحل جزیره کیش دورش جمع شدند و با لاشه عکس یادگاری گرفتند. آن روز ساحل چنان شلوغ بود که اعضای گروه نجات پستانداران دریایی به سختی توانستند راه را باز کنند و به لاشه برسند. امواج خلیج نهنگ را که ساعتها و شاید روزها پیش مرده بود به ساحل کشانده بودند. گردشگران تا آن روز چنین جانور عظیمی را از نزدیک ندیده بودند. آخرین بار 16 سال پیش نهنگی در کیش به گل نشست و جز این تکجمله هیچ اطلاعاتی درباره آن ثبت نشد. اما در این سالها در خط ساحلی جنوب، نهنگهای زیادی به گل نشستهاند و نهنگی که صبح شنبه در کیش پیدا شد از گونه «براید» بود، 14 و نیم متر طول داشت و وزنش به 5 تن میرسید.
فک نهنگ مرده شکست
نهنگ پیدا شده در ساحل سیمرغ کیش را بدون انجام آزمایش دفن کردند. اینطور که مریم محمدی، رییس اداره محیط زیست کیش گفته چون حدود پنج روز از مرگ این نهنگ میگذشت، لاشه دچار فساد شده و هیچ ضایعهای نداشت، نمونهبرداری ممکن نشد و علت دقیق مرگ هم معلوم نشد.
آن روز اعضای پروژه حفاظت از پستانداران دریایی هم در ساحل حاضر شدند؛ گروهی که مردم محلی در صورت مشاهده پستانداران زنده یا مرده با آنها تماس میگیرند. نازنین محسنیان، یکی از آنهاست. کارشناس ارشد اکولوژی دریا که از سال 89 در موضوع حفاظت از پستانداران دریایی فعالیت کرده و پایاننامهاش درباره دلفینهای به گل نشسته در خلیج فارس بوده است. او میگوید: « وقتی نهنگی به گل مینشیند، ایده آل این است که با بهترین امکانات کار پیش برود و آزمایشهای لازم درباره علت مرگ انجام شود اما آن روز اینطور نشد چون به گل نشستن این نهنگ در منطقهای توریستی اتفاق افتاد.»
او در گفتوگو با «پیام ما» حادثه را روایت میکند: «وقتی به ساحل رسیدیم آدمهای زیادی برای عکس گرفتن دور لاشه جمع شدند. هیچکس فاصله را رعایت نمیکرد. هر چه نیروی انتظامی تلاش کرد جمعیت را عقب بکشد، موفق نشد. ما کار اندازهگیری لاشه را در این شرایط انجام دادیم.» بعد از این عمران آب خدمات منطقه آزاد با جرثقیل و بیل مکانیکی سر رسید و تلاش میکرد نهنگ را بالا بکشد. «در آن شلوغی نمیتوانستند نهنگ را جا به جا کنند و قایق هم برای جابهجایی نداشتند. به علاوه ماسه آنجا نرم بود و جرثقیل قدرت مانوری نداشت و مجبور شدند همانجا خاکش کنند. وقتی جرثقیل در حال دفن بود، جمعیت آدمها باز جلوتر میآمدند. حواسشان نبود که به دلیل سنگینی و بزرگی نهنگ ممکن است که هر لحظه جرثقیل برگردد. همه اینها روند کار را مختل کرد.» در این شرایط تلاش گروه این بود که تصاویر نهنگ، بالهها و فک و دندانهایش را برای شناسایی گونه ثبت کنند. « از طرفی نهنگ زمان زیادی روی آب بود و نمیدانیم چه ساعتی، به چه دلیلی و کجا تلف شده است. دریا قبل از آن مواج بود و جریان امواج خلیج آن را به ساحل سیمرغ آورده بود. گذر زمان باعث شده بود لاشه باد کند. حجم زیادی از باد در بدن نهنگ مرده بود و ممکن بود با کوچکترین آسیب این هوا با شدت خارج شود. اما گوش تماشاچیان بدهکار نبود. با همه سختیها توانستیم با ایجاد شکافهایی روی بدنش بخشی از باد رو خارج کنیم. اما جرثقیل خیلی نتوانست کمک کند و بیل مکانیکی هم که برای کمک آوردند، فک نهنگ را شکست.» با همه این سختیها نهنگ را دفن کردند تا چند سال بعد از تجربه، از اسکلتش در موزه استفاده شود.
وقتی نهنگی میمیرد
گروه حاضر که لاشه نهنگ مرده را بررسی میکرد، شاید تنها گروه فعال در حفاظت از پستانداران دریایی است. آنها بر حفاظت و آموزش تمرکز دارند و سال 89 شبکه ملی امداد و نجات پستانداران دریایی را به راه انداختند و در سواحل جنوبی آموزش دادند چرا که نهنگها به دلایل مختلف، گرفتار ساحل میشوند. مثلا یکم شهریور امسال، لاشه یک قطعه نهنگ هفت متری در سواحل شهرستان سیریک در روستای بریزگ بخش گونمردی دیده شد و علت مرگش معلوم نشد. یا ششم آبان 91 که یک نهنگ اسپرم در تور صیادی در منطقه جاسک کهنه گرفتار شد و غواصان نیروی دریایی ارتش و نیروهای اداره محیط زیست جاسک به کمک آمدند و نهنگ گرفتار را رها کردند و یک روز بعد این نهنگ 16 متری در آبهای ساحلی به گل نشست، تلف شد. یک سال بعد در 16 آبان 93 لاشه متلاشیشده یک نهنگ در جاسک به گل نشسته است. یا 13 مرداد 97 لاشه یک نهنگ بزرگ جثه به طول 14 متر در ساحل پارک ملی دیر- نخیلو استان بوشهر به گل نشست.
سازمان محیط زیست پیگیر نیست
محسنیان ادامه میدهد: «در سازمان محیطزیست چندان علاقهمند به کمک به این مسئله نیستند. شبکه به گل نشستن، پروژه مشترکی با سازمان محیط زیست بود و آن زمان معاونت دریایی علاقهمند به این موضوع بود. قصدشان این بود که حداقل امکانات ممکن پایگاههایی در نقاط مختلفی از خط ساحلی جنوب به راه بیندازند تا رفتهرفته مجهزتر شود. اما بعدها جلوی خیلی از کارهایی که میشد انجام شود، گرفته شد.»
او میگوید: «اگر این اتفاق میافتاد ویک سری امکانات ساده جور میشد؛ تسمههایی برای حمل کردن دلفین، بلند کردن نهنگ، برانکاردهای مخصوص بلندکردن دلفین. یادم است آن سال تعداد زیادی دستههای تیغ جراحی خریدیم تا وقتی که برای آموزش به شهرستانهای مختلفی میرویم، به محیطزیست تحویل دهیم.»
به گفته او وقتی گونهای به گل مینشیند که ظاهرش سالم است و آثاری از ادوات صیادی و برخورد با شناور ندارد، باید عوامل دیگری بررسی شود؛ مثل بیماری و آلودگی. «اگر آن روز ساحل خلوت بود و امکان این را میداد که با خیال راحت محتویات معده را بررسی میکردیم شاید دلیل مرگ معلوم میشد اما آنقدر جمعیت زیاد بود که ترجیح دادند که زودتر دفن شود و مردم متفرق شود.»
مرگ نهنگها به دلیل برخورد با شناور
حبیب مسیحی تازیانی، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان هرمزگان به «پیام ما» میگوید عامل اصلی مرگ نهنگها آسیب دیدگی در اثر برخورد با شناورهای خلیج فارس است: «ما نهنگهای به گل نشسته نداریم. نهنگی نداریم که سالم بیاید و در اثر جزر و مد یا شرایط خاص به گل بنشیند. بیشتر نهنگهایی که به ساحل آمدند، به نحوی آسیب دیدند و در اثر برخورد با شناورهای خلیج فارس و دریای عمان این اتفاق افتاده است.»
به گفته او این موارد انگشتشمار است و سازمان برنامه خاصی برای مقابله با این موضوع ندارد.
«بعد از کشف نهنگهای مرده در ساحل، اولین کار بازرسی فیزیکی است. بعد آزمایشهایی برای بررسی سایر علائم از جمله تاثیر آلودگی در کشتهشدن نهنگها صورت میگیرد.»
در این چند ساله آسیب فیزیکی در اثر برخورد پروانه کشتی، عامل مرگ نهنگها بوده است: «تا الان موردی نداشتیم که نهنگی در اثر مشکلات بیماری و یا تحریکات به ساحل بیاید ویا به گل بنشیند»
برنامههای سازمان برای جلوگیری از این اقدام هم در حد بروشور و کلاسهای آموزشی مجازی بوده است: «ما امسال یک آموزش را به صورت کلی و مجازی دادیم و از اعضای تعاونیها دعوت کردیم که این آموزشها را انتقال دهند. بروشورهای آموزشی را با کمک شیلات بین لنجها هم توزیع کردیم تا بدانند در زمان صید چه مهارتهایی را لحاظ کنند.»
صحن علنی مجلس، تریبون مخالفت با دولت
تقابل تمام نشدنی مجلس ودولت
ذوالنوری، نماینده مجلس: آقای روحانی برای دشمن فرش قرمز پهن نکنید.
جلسات علنی مجلس این روزها به محلی برای ابراز مخالفت تند با دولت تبدیل شده است. یکی از پرچمداران این مخالفت مجتبی ذوالنوری، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس است. او روز گذشته در تذکری در جلسه علنی با متهم کردن دولت به پهن کردن فرش قرمز برای دشمن و امنیتی و سیاسیترین کابینه بعد از انقلاب خواندن این دولت، گفت : «این را میدانید که اگر از موضع ضعف و سستی برخورد کنید میدان امتیازگیری را از دست دادید و پیشاپیش زمینه امتیازگیری را برای دشمن فراهم کردید. شاعر درست گفته که:اظهار عجز پیش ستمگر ابلهی است/ اشک کباب باعث طغیان آتش است».
«وزرا ماهها رییسجمهوری را نمیبینند! رییسجمهور تاریخ را تحریف میکند! استیضاح رییسجمهور پیگیری میشود، رییسجمهور در پی تسلیم کشور به بیگانگان است، رییسجمهور باید هزار بار اعدام شود، اف بر روحانی و ….». این گزارهها تنها نمونههایی از حملهها به علیه روحانی است که فقط در هفتههای گذشته در رسانههای مخالف دولت و یا حسابهای توییتری منتقدان و رقبای سیاسی او منتشر و بازنشر شده است. هیچکس در این مجلس مخالف برداشتن تحریم نیست
ذوالنوری روز گذشته در مجلس صحبتهای دیگری درباره تحریمها مطرح کرد.
او در ادامه تذکر خود افزود: نبه حضرت عباس به کسی که شما قبول دارید هیچکس در این مجلس مخالف برداشتن تحریم نیست ولی از موضع اقتدار و عزت ورود کنید که حق مردم را تضییع نکنید؛ از همین اول از موضع عجز شروع نکنید که برجام بدبختی بود و ادامهاش بدبختی بیشتری برای مردم فراهم میکند. از موضع عزت و قدرت ورود کنید و از اصول و ارزشها و حقوق ملت عقب نشینی نکنید و محکم بایستید.
نماینده مردم قم در مجلس شورای اسلامی خطاب به رییسجمهور مدعی شد: یعنی چه که دوروبریهای شما هر کدام در تمجید آمریکا و در حل این موضوع که میخواهیم تحریمها را برداریم تمام حملاتشان به نیروهای منتقد داخلی است؟ شما در امتیازگیری از طرف مقابل متمرکز شوید نه این که مرتب فریاد ننه من غریب سر بدهید.
نیکزاد نایب رئیس مجلس شورای اسلامی که اداره جلسه را برعهده داشت در پاسخ به این تذکر گفت: تحریمهای ظالمانه علیه ملت بزرگ و مقاوم ایران که ایالات متحده به ناحق انجام داده چیزی است که دموکراتها خیلی بیشتر از جمهوریخواهها آن را تصویب کردند امیدی به هیچ کدام نیست مگر این که ملت بزرگ ایران و دولت به حرف حضرت آقا گوش دهند و مقاوم باشند.
امیدواریم دولت با استفاده از فرصت قانون طرح حمایت
معیشتی به کمک مردم بیاید
اما یکی دیگر از کسانی که در مجلس در صحبتهای خود دولت را نشانه گرفت قالیباف رییس مجلس بود. رییس مجلس شورای اسلامی با اشاره به گرانی کالاهای اساسی تصریح کرد: به عنوان راهکاری کوتاه مدت برای این گرانیها به دنبال طرح معیشت بودیم، اما برخی در کشور به دنبال این بودند که برچسب سیاسی بزنند. این واقعیت جامعه ما است که به دلیل انبوهی از ناکارآمدیها به وضعی برسیم که برای مشکلات روزمره مردم چارهاندیشی کنیم. خوشحالیم که دولت نیز به همین نتیجه رسیده است.
امیدواریم که دولت با استفاده از فرصت قانون طرح حمایت معیشتی به کمک مردم بیاید.
جلب حمایت دولت به کمکهای مردمی هرچند دیر، اما نشانه خوبی است که مردم از آن استقبال میکنند. مهم نیست این طرح قرار است به نام چه کسی به انجام برسد مهم این است که هرچه زودتر اجرایی شود.
او همچنین در مورد بیماری کرونا و محدودیتهای جدید اظهار کرد: علاوه بر لزوم رعایت همه جانبه پروتکلهای بهداشتی، باید اقداماتی در سطح مدیریتی صورت گیرد. یکی از ملزومات اثربخشی قرنطینه افزایش تعداد تستهای رایگان و یا با قیمتهای کنترل شده به خصوص در مناطق قرمز است.
همچنین توجه ویژه به مشکلات شغلی مجاهدان عرصهی سلامت پزشکی و تخصیص همهگیر هزینههای تخصیص یافته برای پرداخت مطالبات کادر درمان و تامین تجهیزات لازم برای آنها باید مدنظر دستگاههای اجرایی باشد.
او با بیان این که مشکلات کشور پیچیده است و برای حل آنها باید به ریشه مشکلات برسیم، گفت: نظام بروکراسی، سوء مدیریت، فقر و تبعیض از مهمترین مشکلات است. نکته اینجاست که با وجود این مشکلات بزرگ نباید از زندگی روزمره مردم غافل شویم. ما در مجلس شورای اسلامی هر دو رویکرد را مدنظر داریم.
ما برای حل مشکلات ریشهای به اصلاح ساختار بودجه، اصلاح نظام بانکی، طرح شفافیت و رفع قوانین زائد میپردازیم و برای مشکلات روزمره، نظارت بر بورس، مسکن و اجرای پروژههای نیمه تمام را در دستور کار قرار دادیم.
انتقادها از برجام، از قراردادهای نابسته و شرایط اقتصادی کشور هر روز تکرار میشود بی آنکه برای آنها راهکاری ارائه شود.
شاید به همین دلیل است که ربیعی در یادداشت خود از نمایندگان میخواهد رویه خود را کنار بگذارند و مینویسد: «اگر برخی از دوستان حقیقتاً به آن چیزی که علیه برجام میگویند اعتقاد دارند چه طرح جایگزینی دارند و چرا آن را مکتوب نمیکنند که به شکل یک سیاست و راهبرد مدون در معرض ارزیابی قرار گیرد؟» این گزاره را میتوان به بخشهای دیگر هم تسری داد و پرسید اگر نمایندگان از رییسجمهوری میخواهند از راه هفت ساله خود باز گردد، چرا راهی را که مدنظر دارند معرفی نمیکنند.
واکنش واعظی به توهینهای نمایندگان به روحانی
رئیس دفتر رئیس جمهوری درباره توهینهای برخی نمایندگان به روحانی گفت: بنای کلیت مجلس همراهی با دولت است اما اقلیتی در مجلس از این تربیون رسمی استفاده میکنند تا حرفهای نسنجیده زده و مردم را ناامید کنند. به گفته واعظی انتظار ما از هیات رئیسه مجلس این است که سازوکاری در نظر بگیرند که وقتی از این تربیون حرف کذب و غیراخلاقی زده شود به نوعی جبران شود.
اما دولت نیز در این مورد سکوت اختیار نکرد و شکایتی علیه چند نماینده مجلس به راه انداخته است. معاون پارلمانی رئیس جمهور در این باره گفت: معاونت پارلمانی شکایت دولت را به رئیس مجلس ارجاع داده است و زمانی که اینها به رئیس مجلس اعلام میشود، قاعدتاً او باید این موضوع را مورد پیگیری، قرار دهد.
یادی از «جلیلوند» و «نورشاهی»
یادداشتی از فرهنگ جولایی تهیهکننده پیشکسوت رادیو
در عرصه دوبلاژ کسانی داشتیم و هنوز داریم که اسطوره بودند و هستند. آنها با بیش از 50 سال کار در دوبلاژ ایران بسیاری از نقشها را زنده کردند و کاری کردند که بسیاری از هنرپیشهها با صدای اینها معرفی شوند. شاگردان زیادی تربیت کردند، وقتی از بین میروند، آدم حسرت میخورد. امیدوارم به کسانی که باقی ماندهاند توجه بیشتری شود. از سوی دیگر امیدوارم که افراد باتجربه، جوانترها را آموزش دهند تا جانشینان خوبی برای نسل پیشین دوبله ایران باشند. در این ایام وقتی هنرمندان از بین میروند، آدم بیشتر متاسف میشود.
خوب است در این مجال به هنرمند دیگری که مدتی پیش دارفانی را وداع گفت هم اشاره شود. حسین نورشاهی، گوینده رادیو که او هم هفته گذشته مانند آقای جلیلوند بر اثر کرونا از میان ما رفت. من سالها با نورشاهی زندگی کردم، کارش را با من شروع کرده بود، آقای جلیلوند تا همین اواخر کار کرد اما به نورشاهی متاسفانه این اواخر بیتوجهی و کم لطفی شد. نورشاهی جزو معدود گویندگانی بود که وقتی در استودیو بود، با خیال راحت میتوانستی در اتاق فرمان بایستی، اینقدر توانایی داشت هرگز گاف نمیداد، حق مطلب موضوعی که به او میدادی را خیلی خوب ادا میکرد. گویندگان رادیو خیلی مظلومند و معمولا به آنها کم توجهی میشود. امیدوارم قدر این سرمایهها را بدانیم. واقعا هر دوی این عزیزان حیف شدند.
ساخت بیمارستان و مدرسه در حریم گسل ممنوع
شورای عالی شهرسازی برای تهران و پنج کلانشهر دیگر تصویب کرد
ساخت بیمارستان و مدرسه در حریم گسل ممنوع
در صورت تامین منابع مالی، تدقیق پهنههای گسلی در شهرهای شیراز، ارومیه، اردبیل و … اتفاق میافتد.
|پیام ما|هرجای ایران را که دست بگذارید، خالی از گسل نیست. گسلهایی که منشا تهدید بزرگی به نام زلزله هستند. شبهای بسیاری بوده که ساکنان زمینهای لرزه خیز خیابان خوابی کردند و از ترس خشم زمین خودشان را از ساختمان و بناهای آن پنهان کردند. زمینلرزه اما بلای ناگزیر است. برای جلوگیری از صدمههای آن باید ساختمان مقاوم ساخت یا فاصله ساختمان را از گسلها بیشتر کرد. دومین تصمیم به نظر میرسد با تصویب شورای عالی شهرسازی تاحدودی محقق شده است.
شورای عالی شهرسازی با تصویب نقشه دقیق محدوده گسلهای تهران و ۵ کلانشهر یا مرکز استان دیگر، ساخت ساختمانهای مهم و حیاتی در محدوده این گسلها را ممنوع کرده است. طبق گزارش خبرگزاری مهر، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در جلسهای که 21 مهر ماه امسال پیرامون تهیه و تدقین نقشه گسلهای زلزله در محدوده شهر و حاشیه ۳۰ کیلومتری آن و تعیین حرائم آنها برای شهرهای تهران (مصوب ۱۴ مهر ماه ۹۹ شورای برنامه ریزی و توسعه استان تهران)، کرج (مصوب ۴ مهر ماه ۹۹ شورای برنامه ریزی و توسعه استان البرز) تبریز (مصوب ۱۴ مهر ماه ۹۹ شورای برنامه ریزی و توسعه استان آذربایجان شرقی)، مشهد (مصوب مورخ ۳ بهمن ۹۸ شورای برنامه ریزی و توسعه استان خراسان رضوی)، زنجان (مصوب ۵ اسفند ۹۸ شورای برنامه ریزی و توسعه استان زنجان) و کرمان (مصوب مورخ ۲۹/۶/ ۹۹ شورای برنامهریزی و توسعه استان کرمان) تشکیل داده بود، ضوابطی را تدوین کرد. به این ترتیب احداث ساختمان در سه گروه زیر بر روی پهنههای گسلی و حرایم از این پس ممنوع است.
1.بر اساس ضوابط مندرج در آیین نامه ۲۸۰۰ احداث ساختمانهای با درجه اهمیت بسیار بالا روی پهنهها و حریم گسلها ممنوع است.
طبق تعریف ساختمانهایی که در آیین نامه 2800 از آنها یاد شده شامل: بیمارستانها و مراکز درمانی، ایستگاههای آتش نشانی، مراکز و تاسیسات آبرسانی، ساختمانهای نیروگاهها و تأسیسات برق رسانی، برجهای مراقبت فرودگاهها، مراکز مخابرات، رادیو و تلویزیون، تأسیسات نظامی و انتظامی، مراکز کمکرسانی و به طور کلی کلیه مراکزی که در امداد و نجات موثر هستند. همچنین ساختمانهای خطرزا مانند انبار مواد سمی، گازهای خطرناک و کارخانههای تولید مواد شیمیایی مضر نیز شامل ساختمانهای با ریسک بالاهستند.
۲ احداث مدارس، پمپهای بنزین و پمپهای گاز (CNG) و ایستگاههای اصلی مترو بر روی حریم گسلها نیز از این پس ممنوع است.
۳ احداث ساختمانهای بلند مرتبه با تعداد طبقات تعریف شده برای هر شهر و بیشتر از آن بر روی حریم و پهنههای گسلی نیز ممنوع و دارای جرایم است.
در این میان اما برای سایر سازمانها نظیر سازمان مدیریت بحران هم تکالیفی تعیین شده است. سازمان مدیریت بحران موظف است از این پس درباره چند مورد پیگیری مستمر ترتیب دهد و گزارش آن را به دبیرخانه شورای عالی ارائه کند. اولین بحث مسئله مقاوم سازی یا نوسازی بیمارستانها و مدارس واقع در حریم گسلهاست. اتخاذ تمهیدات مهندسی مناسب در نقاط تقاطع خطوط اصلی انتقال حاملهای انرژی با حریم گسلها نیز از دیگر اقداماتی است که باید توسط سازمان مدیریت بحران صورت بگیرد.
اما طبق گزارش شورای عالی معماری و شهرسازی باتوجه به اینکه نقشههای تدقیق شده پهنههای گسلی و حرایم آنها و ضوابط ساخت و ساز در آنها بستگی تام به یکدیگر دارند، بنا بر تحقیقات قبلی مرکز تحقیقات موظف است، ضوابط ساخت و ساز بر روی حریم و پهنههای گسلی را حداکثر ظرف یک ماه آتی با طی فرآیند قانونی لازم به کلیه مراجع ذیربط ملی ابلاغ کند.
اما طبق آخرین بند از گزارش این نهاد، در صورت تأمین منابع مالی، مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی موظف میشود در فاز دوم، تدقیق پهنههای گسلی و حرایم آنها را در شهرهای شیراز، ارومیه، اردبیل، لاهیجان، ساری– قائم شهر، گرگان و بم در دستور کار قرار دهد.
گسلهای تهران و ساختمانهایی که هر لحظه میریزند
تهران اما دارای 13 گسل است، محمودیه، ملاصدرا، نیاوران، شمال ری و معکوس آهار از آن جملهاند. که به نظر میرسد ساختمانهای بسیاری در محل تقاطع این گسلها قرار گرفتند. بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی مرکز اطلاعات جغرافیایی شهر تهران که آخرین بار در روزنامه دنیای اقتصاد منتشر شده بود، محله قدیم تهران موسوم به ارگ قدیم، امنترین ناحیه از نظر وجود گسلهای زلزله است.
از محلههای به نسبت امن تر شهر تهران میتوان به راه آهن، محور نواب، محور خیابان انقلاب و آزادی، هفت چنار به علاوه ارگ قدیم تهران اشاره کرد. ارگ قدیم تهران حد فاصل خیابان شوش، هفده شهریور، انقلاب و کارگر جنوبی را شامل میشود که بازار تهران، خیابان مولوی، میدان بهارستان، میدان امام خمینی، محله امیریه و خیابان جمهوری اسلامی از آن جملهاند.
چندی پیش هم خبرگزاری موج در گزارشی ادعا کرده بود که مکانیابی حاصل از تجربه چند صد ساله مردم ساکن تهران که منجر به تشکیل محدوده ارگ قدیم شهر شده، بسیار قابل اعتمادتر از مکانیابی سالهای کنونی در گسترش و احداث شهرکهای حاشیهای شهر تهران است. سایت انتخاب هم چندی پیش ساختمانهای ناایمن در شهر تهران را معرفی کرده بود که طبق آن ساختمان مدرن اسناد ملی یکی از ساختمانهایی است که دقیقا روی گسل قرار گرفته است «ساختمان عظیم بانک مرکزی که شبیه برجهای دوقلوی نیویورک است بین فاصله 200 متری از گسل داوودیه و 400 متری گسل سید خندان، ساختمان بلند مرتبه و سنگین روزنامه اطلاعات در کنار گسل در زیر بزرگراه جهان کودک واقع است و همچنین در پشت آن ساختمان گسل سید خندان قرار دارد، مجموعه ساختمانهای کتابخانه ملی ایران -که یکی از سازههایی است که مورد بازدید دانشجویان مهندسی عمران قرار میگیرد- بر روی طاقدیسهای داوودیه قرار دارد، ساختمان بلند مرتبه بنیاد مستضعفان در کنار گسل تلویزیون واقع شده است، ساختمان عظیم وزارت راه بین دوگسل تلویزیون باختری و عباس آباد واقع شده است، ساختمانهای بلند مرتبه مسکونی و مدرن آتی ساز در کنار هتل اوین، در محل تقاطع گسل محمودیه و گسل عمود بر آن قرار دارند، تنها پل معلق تهران یعنی پل پارک وی که در تقاطع خیابان ولیعصر و بزرگراه چمران واقع است دقیقا روی گسل محمودیه قرار دارد و پل بزرگراه صدر روی خیابان دکتر شریعتی گسل قیطریه را قطع کرده است، از جمله ساختمانهای در معرض گسل هستند.»
گسلی که فعلا از نظرها پنهان است
اما وضعیت گسلهای تهران چگونه است؟ آیا باید در انتظار یک زلزله بزرگتر و تخریب تمام ساختمانهای روی گسل تهران ماند؟ امسال اما که چند زلزله در اطراف تهران رخ داده بود، مهدی زارع زلزله شناس در گفتوگو با روزنامه جام جم درباره سکوت یکی از گسلهای اطراف تهران گفته بود. سکوتی به زعم زارع نگران کننده بود: « باید مواظب بخش شرقی گسل مشاء باشیم که بیشتر از آن باید مراقب بخش مرکزی این گسل که چون دیوی خفته، آرام در کمین تهران نشسته باشیم.» او همچنین در اوایل تابستان و همزمان با صحبتهایی که در جلسه ستاد بحران شهر تهران مبنی بر فعال شدن گسل مشا مطرح شده بود، به خبرگزاری موج گفته بود: «گسل مشاء مدتهاست که فعال است ولی میتوان گفت که فعالیت آن بیشتر شده است. به نظر میرسد که بخش مرکزی این گسل این روزها باعث نگرانی شده است، چرا که هنوز هیچ شناختی از آن نداریم اما ظواهر امر نشان میدهد که پتانسیل زیادی برای اینکه زلزلههای شدیدی توسط آن رخ دهد، دارد. این گسل درست از بالای لواسان و شمیرانات و شمال فشم و میگون رد میشود. در واقع این زلزلههای کوچک بخش شرقی گسل مشاء نیستند که باعث نگرانی ما میشوند، بلکه این سکوت و آرامش بخش مرکزی این گسل است که میتواند شک برانگیز و سوال برانگیز است.»
قلعه « اورارتویی » میدان تیر شد
رئیس میراثفرهنگی ارومیه: ما با ارگان نظامی تفاهمنامه امضا کردیم
قلعه « اورارتویی » میدان تیر شد
مردم میگویند: چهارماه است با بلدوزر اطراف قلعه را تسطیح میکنند.
فاطمه علیاصغر | گزارشهای رسیده از اشنویه، یکی دو تا نبود. مردم از حضور بولدوزرها در نزدیکی یکی از محوطههای تاریخی در غرب ایران خبر میدادند. آنها نگران بودند که یکی از قلعههای شهرشان برای همیشه نابود شود اما هیچکس حاضر به مصاحبه نمیشد. واقعا چه اتفاقی داشت در این محوطه تاریخی میافتاد که رازهای بسیاری از دوران اوراتوییها در دل خود نهان کرده بود؟ با مسئولان میراثفرهنگی اشنویه تماس گرفتیم و آنها حاضر به گفتوگو نشدند؛ چون تصمیم نهایی همیشه در ارومیه گرفته میشود، نه اشنویه. پس به سراغ مسئولان در ارومیه رفتیم و درباره گزارشهای ارسال شده از آنها پرسیدیم. پاسخ این بود: «بولدوزرها در حال تسطیح بخشهایی هستند برای بهتر شدن میدانتیر ارگان نظامی. ما با آنها تفاهمنامه امضا کردیم. به این اثر ملی آسیبی نمیرسد.» اما واقعا با وجود میدان تیر در حریم یک اثر تاریخی آسیبی به آن نمیرسد؟
تسطیح شده اما آسیب ندیده
«قلاتگاه» نام همان محوطه تاریخی است که این روزها مردم اشنویه نگران آن هستند و درباره وضعیت آن گزارشهایی متعددی به ما میدهند اما صدایشان کمتر به جایی میرسد. از این قلعه هنوز بوی خون به مشام میرسد و هنوز صدای شمشیر مبارزان جنگهای خونین در ۱۵۰۰ سال پیش شنیده میشود. این محوطه در 13 کیلومتری شرق اشنویه است، در مسیر این شهرستان به نقده و نزدیک روستای گندویلا. اشنویه بیش از ۱۰۰ قلعه تاریخی دارد که یکی از یکی دیگر مهمتر است و افشاگر رازهای تاریخی به خصوص از دوران حضور اورارتوییها در مرزهای ایران و جنگهای بزرگشان برای رسیدن به عراق. اورارتو، بر پایه انجیل به پادشاهی وان و پادشاهی آرارات گفته میشود که نام تمدنی بزرگ است در عصر آهن. این تمدن در اطراف دریاچه ارومیه، دریاچه وان و همچنین بر بلندیهای ارمنستان قرار داشته. مردم اورارتو از نیاکان گرجیها و ارمنیهای باستان بودند. آنها دورهای از تاریخ جهان را رقم میزنند که دنیا دارد جنگهای بزرگی میان آشوریها، مانناها و اورارتوییها را تجربه میکند. با این حال به نظر میرسد این تجربههای مهم تاریخی دارد در قلاتگاه از بین میرود.
«حدود چهار ماه است با دو تا بولدوزر اطراف قلعه را خاکبرداری میکنند، صدای شکستن سنگها با پیکور میآید. بیل مکانیکیها یک لحظه در روز متوقف نمیشود. نمیگذارند کسی به قلعه نزدیک شود.» روستاییان دلشوره گرفتهاند. جلیل جباری، رییس میراثفرهنگی ارومیه اما به «پیامما» میگوید: «این اصلا درست نیست. ما به هیچکس اجازه ساختوساز ندادیم. اقدامهای که انجام شده همه با نظارت ما بوده. ما با ارگان نظامی تفاهمنامه امضا کردیم که بدون اجازه کارشناس ما اقدامی انجام نشود.» حرفهای او هنوز تمام نشده پیام میرسد: «تا وقتی کارشناسان میراث فرهنگی برسند، خیلی زمان گذشته بود. کلی کار در اینجا انجام شده بود که رسیدند و کسی به ما هم هیچ توضیحی نداد، تفاهمنامهای که امضا کردند اصلا چه بوده است؟ کسی آن را ندیده و به ما درباره مفاد آن نگفته است.» مردم حتی بعد از آمدن کارشناسان میراثفرهنگی اعتماد نداشتند، جلوی تخریبها گرفته میشود.
پاسخ رئیس میراثفرهنگی ارومیه به نگرانیها این است:«اینجا از سی چهل سال قبل میدان تیر بوده و ما نمیتوانستیم مانع کار آنها شویم. البته اینجا در عرصه نیست و تاکید میکنم ما اجازه ساختوساز ندادیم. اکنون آقای حیدری کارشناس ارشد ناظر هستند و هیچ گزارشی از تخریب لایههای تاریخی در کار نبوده است. تسطیح شده اما به لایهها آسیبی نرسیده است.»
رد خدای خالدی پاک میشود؟
به سال ۱۳۴۶ برمیگردیم وقتی برای نخستین بار محوطه قلاتگاه را هیأت حفاری پروژهی حسنلو به سرپرستی «اسکار وایت ماسکارلا» در جریان حفاری تومولوسهای سهگردان در نزدیکی روستای چشمهگل اشنویه کشف کرد. در این گزارش آمده است: «اینجا محوطهای بسیار بزرگ است با آثار معماری، برج دیدهبانی در قله کوه، دو کتیبه مهم مربوط به حکومت مشترک «ایشپوئینی ـ منوآ» و حکومت «منوآ» با چشمههای زیبا و پرآبی به نام کانی رکئاوا.»
این محوطه آنقدر مهم بوده که همان زمان با شماره 49، در فهرست آثار ملی ایران به ثبت میرسد اما ثبت شدن هرگز نتوانست پناه و حافظ این محوطه تاریخی باشد و مدام با حفاریهای غیرمجاز تکهتکه شده است. همان حال و روزی که بسیاری از قلعههای غرب ایران با آن رو به رو هستند. سالها است که مردم میخواهند اینجا کاوش علمی شود اما بعد از کشف کتیبهها تا امروز، تنها وعده کاوش بوده نه کاوش. خیلی از بومیها به دلیل این بیتوجهیها، خودشان اقدام به تهیه کتاب و پژوهش درباره این محوطه تاریخی کرده و مدعی شدهاند اینجا معبد خدای خالدی است، اشنویه هم موساسیر شهر بزرگ افسانهای تاریخ است با همان خدای بزرگ اورارتوییها، خدای جنگ. اما بسیاری از باستانشناسان خط بطلان بر این ادعا میکشند و میگویند رد معبد خالدی در عراق یافت شده است؛ یعنی در زمین مقدس جهان که همواره با خون آغشته است.
حمید خطیبشهیدی،باستانشناس پیشکسوت که تعیین حریم قلعه قلاتگاه را انجام داده و شهروند افتخاری اشنویه است به «پیام ما» میگوید: «ما تاکنون در اینجا گمانهزنی کردیم و دریافتیم که این قلعه نظامی است. خیلیها به این دلیل که فکر میکنند اینجا معبد بوده و گنج داشته آن را حفاری غیرمجاز میکنند اما واقعا اینطور نیست. هر چند که من هم نظر قاطع نمیتوانم درباره این قلعه بدهم چرا که تا کنون کاوش علمی نشده است و تا کاوش نشود حق اظهارنظر درباره آن را نداریم.»
او درباره اتفاقهای اخیر در حریم قلاتگاه بیخبر است: «یک سال و نیم است که آنجا نبودهام. نمیدانم چه اتفاقهای دارد میافتد اما آنجا از قدیم میدان تیر بوده. ما در سال ۹۷ برای تعیین حریم، به آنجا رفتیم. این میدانتیر هم جزو حریم است.»
خطیبشهیدی تاکید میکند: «به هر حال، حفاری علمی برنامه میخواهد، باید برایش بودجه پیشبینی شود. باید در نظر بگیریم، آثار در آنجا چگونه حفاظت شود. اینها به شرایط اقتصادی بستگی دارد. با بودجه کم نمیشود کاری کرد.»
رئیس میراثفرهنگی ارومیه هم صحه میگذارد بر برنامه داشتن:«انجام کاوش باستانشناسی نیاز به برنامه دارد. نیاز به بودجه دارد. حفاظت اثر باید در نظر گرفته شود. فعلا بودجهای نداریم و امکانسنجی در این زمینه انجام نشده است.»
حالا سوال اینجاست تا برنامهها ردیف شود و بودجه برسد و اقدامات لازم انجام شود، قلاتگاه از خطرهایی که هر لحظه تهدیدش میکند، جان سالم به در میبرد؟
محوطهحسنلو چرا عزیزتر است؟
بسیاری در اشنویه بر این باورند که حفاظت از محوطه حسنلو بسیار بهتر و دقیقتر از قلاتگاه انجام میشود، در حالی که از قلاتگاه دو کتیبه از پادشاهان مقتدر اورارتوها، ایشپوئینی و منوآ (پدر و پسر) به دست آمده است. کتیبهی اول که در سال 1346 شمسی کشف شد، به دوران فرمانروائی منوآ (حدود سالهای 805-786 ق.م.) برمیگردد.
درباره چگونگی کشف این کتیبه، دو داستان متفاوت روایت میکنند. عدهای میگویند، این کتیبه توسط اهالی محل کشف و در اثر شکستگی، سه تکه میشود که یکی از قطعات شکسته آن (یک سوم پایینی کتیبه) تحویل مقامهای دولتی اشنویه میشود و هم اکنون در موزهی ملی ایران در تهران نگهداری و دو تکه دیگر آن در بازار عتیقه به فروش میرسد. بعضی هم نقل میکنند که کتیبهی مزبور از ابتدا بدون گوشه سمت راست بالایی بوده و در جریان خرید و فروش اشیای باستانی شکسته و به دو بخش تبدیل میشود و بخش بالایی آن در بازار عتیقه به فروش رفته است. اما در این کتیبه چه نوشته شده که برای ما مهم است:
«به حول و عظمت خدای هالدی، منوآ پسر ایشپوئینی، این بارزیدیبیدونی را ساخت. منوآ نام خانهاش بارزیدیبیدونی است. او یک قلعه باشکوه برپا کرد. به واسطه هالدی بزرگ، منوآ پسر ایشپوئینی، پادشاه قدرتمند، پادشاه بزرگ، پادشاه سرزمین بیائینی و خداوندگار شهر توشپا است.» منوآ در این کتیبه از ساخت بنایی به شکل معبد یا احداث بنای خانهی بارزیدیبیدو (مشابه خانههایی که منوآ در انزاف، کوخبانتس و یدی کلهسی احداث کرده است) خبر میدهد. این نوشته اگر درست باشد پس میتوان گفت که اینجا تنها قلعه نبوده و معبدی هم در این نزدیکی است یا قلاتگاه همان معبد است اما هیچکس اطلاعات بیشتری ندارد.
دومین کتیبه هم در همان سال ۱۳۴۶ ، در جریان سفر دوم گروه حفاری پروژه حسنلو به قلاتگاه توسط کریستوفر هاملین (یکی از اعضای هیأت) کشف شد که مربوط به حکومت مشترک ایشپوئینی و منوآ است و حالا در موزهی ایران باستان نگهداری میشود. با توجه به قدمت این کتیبه باز مشخص است که تمام موارد ذکر شده در ترجمه آن (شهر اوئیشه، احداث خانه و …)، قدیمیتر از احداث خانهی بارزیدیبیدو توسط منوآ در محل قلاتگاه است. همه اینها گواه بر این است که قلاتگاه چقدر میتواند رازهای عجیب دوران اوراتوییها را فاش کند. برخی عقیده دارند اتفاقا بسیاری از دادههای تاریخی ممکن است در کوهپایه و حریم قلعه باشد و اگر اینها با تخریب رو به رو شوند ما برای همیشه گنجینه اشنویه را از دست دادهایم.
اما رئیس میراث فرهنگی ارومیه نظر دیگری دارد: «ما به حضور نیروهای نظامی در اینجا اصلا نیاز داشتیم شاید آنها کمک کنند و حفاریهای غیرمجاز دیگر انجام نشود. آنها میتوانند از آثار تاریخی حفاظت شبانه کنند.» سوال اما اینجاست که اگر در سی چهل سال گذشته اینجا میدان تیر بوده، چرا اینقدر حفاری غیرمجاز اتفاق افتاده و قلعه سوراخ سوراخ شده است؟ اگر هم نبوده اکنون چه اتفاقی در اطراف قلاتگاه دارد میافتد که کارشناسان امیدوارند از شر حفاران غیرمجاز حفظ میشود؟
به رغم نگرانیها و تذکرهای مدام درباره محوطه ۲۰۰ هکتاری حریم قلاتگاه که میتوانست مسیر گردشگری مهمی در ایران شود و تورهای توریستی بتوانند، حرکت اورتوها را از ارومیه تا عراق دنبال کنند، مسئولان میراث فرهنگی ارومیه خاطر جمع هستند که مشکلی نیست و همهچیز در قلاتگاه تحت کنترل است. اینکه چطور میتوانند در میدان تیر کنترل تاریخ و هویت ملی شهر اشنویه را حفظ کرد، خود جای سوال بزرگی است. شاید قلاتگاه را نتوان جابهجا کرد اما اینکه امکان انتقال میدان تیر وجود داشته باشد، بسیار است. آیا این بار ارگان نظامی برای حفاظت از آثار تاریخی پا پیش میگذارند؟ آیا قلاتگاه میتواند یک بار هم که شده از سرنوشت جنگزده خود خلاص شود؟
رییس اداره محیط زیست انسانی استان تهران : خرید و فروش پسماند در کشورمتولی مشخصی ندارد
بورس پسماند معطل تصمیم گیری
|پیام ما| آمارها میگویند ایرانیها سالانه بالغ بر 20 میلیون تن پسماند تولید میکنند که حدود دو برابر استاندارد جهانی است. میزان کمی از این پسماندها قابلیت بازیافت دارند. چرا که مدیریت پسماند در ایران متولی مشخصی ندارد. سازمان حفاظت محیط زیست پیشنهاد ایجاد بورس بازیافت و پسماند را سال 1393 مطرح کرد، اما تا به امروز اقدامی در زمینه شکل گیری بورس پسماند از سوی سازمانهای متولی صورت نگرفته است.
پسماند در تعاریف رسمی به مواد جامد، مایع و گاز –به استثنای فاضلاب- اطلاق میشود که به طور مستقیم یا غیرمستقیم از فعالیت انسان در بخشهای درمانی، صنعتی و خانگی تولید شده و زائد تلقی میشود. پسماندها به پنج گروه عادی (زباله خانگی و نخالههای ساختمانی) ، پزشکی (بیمارستانی) ، ویژه، کشاورزی و صنعتی تقسیم میشوند. سازمان بهداشت جهانی سال گذشته اعلام کرد سرانه تولید پسماند در دنیا روزانه 300 گرم است، سرانه ایرانیها اما رقمی بالاتر از استاندارد جهانی و نزدیک به 710 گرم ثبت شده است. با اینکه در دنیا موضوع بازیافت یکی از فرصتهای سرمایهگذاری محسوب میشود، در ایران حدود 75 درصد از پسماند تولید شده دفن میشود و مابقی ان در بازارهای غیررسمی به فروش میرسد.
سال 1393 بود که سید محمد مجابی معاون توسعه مدیریت، حقوقی و امور مجلس سازمان حفاظت محیطزیست با بیان اینکه حجم انبوهی از زباله در شهرها رها شده در حالی که میتوان با مدیریت صحیح ایجاد شغل کرد و با استفاده از فناوری از این حجم انرژی تولید کرد گفت: «مدیریت پسماند در کشور بسیار ضعیف است. کمترین استفاده از این ثروت پنهان نصیب کشور میشود، از این رو بورس میتواند کمک بزرگی در مسیر بازیافت و تبدیل آن به ثروت کند. بورس در زمینه موارد خاص بازیافت ظرفیت خوبی دارد. پیشنهاد ایجاد بورس بازیافت و پسماند را به سازمان بورس دادیم و اکنون مطالعات آن با کمک شهرداری تهران در حال انجام است و امیدواریم به زودی راه اندازی شود.» نزدیک به شش سال از این اظهارات میگذرد و هنوز پسماند تولید شده در کشور در بازارهای غیر رسمی خرید و فروش میشود و مدیریت یکپارچه و متمرکز در این زمینه وجود ندارد.
روز گذشته فاطمه اکبرپور رییس اداره محیطزیست انسانی استان تهران در گفت و گو با ایسنا باز هم از نبود مدیریت یکپارچه در حوزه پسماند گفت و نیاز به بورس پسماند را که 6 سال پیش شهرداری شروع به مطالعه آن کرده بود را مطرح کرد. اکبرپور در گفت و گو با ایسنا با اشاره به اینکه مناسبات حاکم بر بازار خرید و فروش پسماند در کشور شفاف نیست، گفت: «دایر شدن یک مرکز مجاز خرید و فروش پسماند در کشور میتواند باعث ساماندهی این بازار، کوتاهکردن دست دلالان، کاهش آلودگیهای زیست محیطی شود و به صنعت بازیافت هم کمک کند.»
اکبرپور از ضرورت ایجاد بورس پسماند و کوتاه کردن دست دلالان میگوید و تاکید میکند: «در ایران مشخص نیست خرید و فروش پسماند با قیودی همراه است یا آزاد است یا باید کنترلی روی آن صورت گیرد. اگر بورس پسماند یا مرکز خرید و فروش پسماند دایر شود، میتواند باعث شفافیت و ساماندهی این بازار شود. مناسبات حاکم بر خرید و فروش پسماندها شفاف نیست و تا پسماندها به عنوان مواد اولیه به دست بازیافت کنندگان برسد عملا چند دست میچرخد و طبیعی است با قیمت گزاف در اختیار بازیافت کنندگان قرار میگیرد. این در حالی است که اگر دست دلالان کوتاه شود، این چرخه حذف شود و مدیریت متمرکزی بر آن اعمال شود پسماند به صورت مستقیم و بدون حضور دلال در اختیار بازیافت کننده قرار میگیرد»
اکبرپور معتقد است: «در حال حاضر امر خرید و فروش پسماند در کشور بلاصاحب، بدون ساماندهی و بدون نظارت است و بیشتر توسط دلالان و فعالان غیررسمی مدیریت میشود بنابراین اگر یک مرکز خرید و فروش پسماند دایر شود، اصولی بر بازار خرید و فروش پسماند حاکم میشود. دایر شدن یک مرکز رسمی برای خرید و فروش پسماند میتواند کمک بزرگی به صنعت بازیافت کشور کند چراکه اکنون صنایع بازیافت مجاز که با مجوز از مراجع ذیربط در حال فعالیت هستند برای تامین مواد اولیه خود با مشکل مواجهند و در برخی موارد برای تامین مواد اولیه خود به سراغ واردات پسماند میروند.»
آمار رسمی از گردش مالی پسماند در دست نیست اما آمارهای غیررسمی رقمی نزدیک به 60 میلیارد تومان در تهران و حدود 6 هزار میلیارد تومان در کل کشور را برای گردش مالی خرید و فروش پسماند عنوان میکنند. مدیریت پسماند پیش نیاز توسعه صنعت بازیافت در کشور است. اما با رها شدن این ظرفیت بالقوه در دست دلالان و سودجویانی که هر کدام تبدیل به مافیایی در این حوزه شدهاند، یکی از مهمترین مواردی که میتواند باعث رونق صنعت بازیافت در کشور شود با سوءمدیریت میدان را به سودجویان واگذار میکنند.
طبق قانون شهرداری مدیر اجرایی تفکیک، جمعآوری، دخیرهسازی و در نهایت بازیافت پسماند و سازمان حفاظت محیطزیست بهعنوان ناظر بر اجرای قانون تعیین شده است. در حال حاضر در شهرهای بزرگ، شهرداریها بخشی از این مسئولیت خود را به پیمانکاران واگذار میکنند. در حالی که نظارت درستی در فعالیت این پیمانکاران صورت نمیگیرد و از همین منظر به وفور میتوان اماکنی را در حاشیه شهرها به عنوان مراکز دپو و تفکیک زباله مشاهده کرد.
اکبرپور در مورد بند قانون مرتبط با این موضوع میگوید: «در قانون بودجه سال ۹۸ به استناد ماده ۱۲ آییننامه اجرایی مدیریت پسماندها تبصرهای را تنفیض کردند و تعدادی از کالاها را در نظر گرفتند که اگر واردکنندگان و تولیدکنندگان آنها نتواند این کالاها را بازیافت کنند، باید عوارض مشخصی را بپردازند و سازمان امور مالیاتی در پایان هر دوره مالیاتی، این میزان مقادیر را به حساب خزانهداری واریز و در نهایت به صندوق ملی سازمان حفاظت محیط زیست واریز کند تا در اختیار بخش خصوصی یا مدیران اجرایی پسماند قرار بگیرد و پسماند ها را بازیافت یا تبدیل به انرژی و کود کنند. اما متاسفانه این آییننامه هنوز بهصورت ملموس اجرایی نشده است و امیدواریم این آییننامه در سال جاری به معنای واقعی اجرا شود و اعتبارات مورد نیاز تخصیص پیدا کند تا بتوانیم شاهد اتفاقهای خوب و مداومی در این زمینه باشیم.»
در کشورهای پیشرفته نیمی از پسماند تولید شده، بازیافت و مابقی آن سوزانده میشود. در حالی که ایران به عنوان یکی از بزرگترین تولید کنندگان پسماند در دنیا هنوز سازوکار اصولی برای مدیریت پسماند طراحی نکرده است و این حوزه محل جولان دلالانی است که نه تنها مسئله محیط زیست را در فعالیت خود مدنظر قرار نمیدهند، بلکه به استثمار انسانها در روند جمع آوری و تفکیک پسماند نیز میپردازند.
روز گذشته با آغاز ممنوعیت صید کفروب در آبهای جنوب، دو کشتی غیرمجاز توقیف شدند
موعد «ترال» به سرآمد
|پیام ما| موعد صید کفروب همین دیروز به سر آمد و دو لنج در خلیج فارس توقیف شدند؛ دو لنج با تورهای بزرگ و سنگین ترال. قرار بر این بود که کشتیهای ترال از اول آذر ماه برای دو سال از دریای جنوب بروند. به نظر می آید که این رفتن، در حال رخدادن است. هفته پیش هم دو شناور قاچاق ترال در بندر جاسک توقیف شدند و در روزها و هفتههای گذشته هم. شمار شناورهای غیرمجاز و ادوات مخربشان در این سالها همیشه چند برابر لنجهای صیادی بومیان بوده است و اکنون قرار است، آنها را از دریا حذف کنند.
یکماه پیش بود که سمیه رفیعی، رئیس فراکسیون محیط زیست در صفحه رسمی توییترش خبر این ممنوعیت را اعلام کرد و نوشت: «صید ترال که ضررهای شدیدی به محیط زیست دریا و اقتصاد بومیان زده بود، از اول آذرماه به مدت ۲ سال ممنوع شد.» در ابتدای انتشار این خبر اما سازمان شیلات روایت دیگری داشت تا اینکه در نهایت چندی پیش وزارت جهاد کشاورزی به جلسه سران قوا پیشنهادی درباره «فراساحلی شدن شناورهای صید ترال» ارائه کرد. روایت سازمان شیلات فقط ممنوعیت صید فانوسماهیان بود اما از قرار معلوم، مقرر شده که همه انواع صید ترال به مدت دو سال ممنوع شود. هرچند کارشناسان محیط زیست معتقدند این مدت زمان به احیای زیستبوم دریایی کمکی نمیکند.
صیادان در این نوع صید، توری بزرگ و کیسهشکل با استفاده از شناور در کف دریا میکشند و هر آنچه در زیستگاه آبی هست با خود میبرند. ضرر به اکوسیستم دریای جنوب و اقتصاد صیادان بومی، در سالهای اخیر بارها مورد اعتراض قرار گرفته و کارشناسان محیط زیست درباره آسیب به زیستگاه هشدار دادهاند.
نوبت توقیف لنجها
برخورد با کشتیهای ترال مدتی است که به طور جدی در دستور کار قرار گرفته است اما با این حال باز هم کشتیهای غیرمجاز در آبهای جنوب پیدا میشوند، حتی در آخرین روز اجازه حضورشان. با این همه قوه قضاییه و ارگان نظامی برای برخورد با با آنها وارد گود شدهاند و رئیس قوه قضاییه چندی پیش دستوری صادر کرده و از نیروهاینظامی دریا خواسته به محض مشاهده صید ترال در دریاها کشتی را متوقف کنند و افراد متخلف را به مراجع قضایی تحویل دهند. تا امروز تعداد زیادی از این کشتیها متوقف شدهاند. همین دیروز فرمانده یگان حفاظت منابع آبزیان شیلات بوشهر از توقیف ۲ فروند لنج ترال در آبهای شهرستان دیلم خبر داد. قدرتالله حاتموند توضیح داد که یک شناور به دلیل صید ممنوعه ترال ماهی و شناور دیگر به دلیل رعایت نکردن محدوده صید توقیف و یک رشته تور ترال ماهی و مقداری ماهی از آنان کشف شد.
در هفته گذشته هم خبر دیگری شبیه این منتشر شد. حسین دهکی، فرمانده مرزبانی هرمزگان از توقیف دو فروند کشتی صیادی غیرمجاز ترال و کشف یک هزار و ۵۰۰کیلوگرم انواع ماهی قاچاق در بندر جاسک خبر داد. « در راستای حفظ ذخیره آبزیان و تحقق آرزوی دیرینه صیادان در جلوگیری از صید بیرویه و غیر مجاز ترال، مرزبانان پایگاه دریابانی بندر جاسک حین گشت زنی و کنترل حوزه استحفاظی، ذبه دو فروند کشتی متخلف در حال صید غیرمجاز برخورد که بلافاصله شناورها را مورد بازدید و بررسی قرار دادند.» مدیر کل شیلات هرمزگان در روزهای گذشته گفته بود که وجود شناورهای غیرمجاز که در حدود سه برابر شناورهای مجاز صیادی هستند عامل افزایش فشار بر ذخایر آبزیان است و برای صید و صیادی این شهر مشکلآفرین شده.
صدور مجوز ترال به نام بازنشستههای شیلات
تخریب اکوسیستم دریایی و از بین بردن گونههای گیاهی و جانوری و همینطور دور زدن صیادان بومی تنها بخشی از ماجرای ترال در کشور است. در روزهای گذشته عصر ایران در گزارشی به این موضوع پرداخت و نوشت: «ماجرا به دهه ۸۰ و ۷۰ برمیگردد. زمانیکه یکی، دو شرکت ایرانی که اعضای آن عمدتا بازنشستههای شیلات بودند، مجوز صید تحقیقاتی و آزمایشی «فانوسماهی» را گرفتند. تحقیقاتی که جزئیات آن مثل میزان ماهیبرداشت شده و سود حاصل از فروش یا صادرات ماهیها در هاله ابهام است. همین شرکتها که مجوز شناسایی جمعیت فانوسماهی را برعهده داشتند از ابتدای دهه ۹۰ مجوز صید تجاری فانوسماهی را گرفتند و این سرآغازی بود برای ورود کشتیهای چینی به آبهای ایران به اسم اجاره یا اجازه صید.»بر اساس این گزارش شیلات اعلام کرد کشتیهای چینی در اجاره شرکتهای ایرانی هستند و وزیر امور خارجه ایران هم مدعی شد تنها «اجازه» صید به کشتیهای چینی داده شده است. بگذریم از اینکه کلمه «اجازه» از منظر حقوقی زیر سوال است اما پرسش اصلی آن است که آیا بار این کشتیهای چینی به سواحل ایران برمیگردد یا خیر؟ برخلاف اظهارات صریح سازمان شیلات و وزیر امور خارجه ایران، از ماهیهای ارزشمند و اقتصادی صید شده در دریای عمان، بخشی در قالب صادرات قانونی و از طریق کارتهای بازرگانی به کشورهای دیگر صادر میشده اما بخش دیگر که از میزان آن هیچ اطلاعی در دست نیست، از طریق کارتهای بازرگانی اجارهای به شکل غیرقانونی از کشور خارج میشده و حتی مقداری هم وسط دریا بارگیری و از آبهای ایران خارج میشده است. در این گزارش همچنین به استفاده از سوخت یارانهای هم اشاره شده و آمده است: «به این موارد استفاده از سوخت یارانهای را هم اضافه کنید. این کشتیهای چینی که سودی برای ایران نداشتند، از سوخت ارزانقیمت دولتی هم استفاده میکردند. چون اینها بر خلاف مصوبه دولت درباره «ضوابط ثبت و اعطای تابعیت جمهوری اسلامی ایران به شناورها» در سال ۸۸ توانسته بودند پرچم ایرانی روی شناور خود نصب کنند.» تاکنون با ورود شورای امنیت ملی به این ماجرا، از میان ۳۴ کشتی چینی، مجوز فعالیت ۱۶ شناور چینی لغو شده و صید فانوسماهی از ابتدای آذر ماه به مدت دو سال ممنوع
اگر قرار است ترال مجوز بگیرد
با همه اینها همین دیروز که موعد صید ترال به سرآمد، استاندار هرمزگان ناامید از اجرای این ممنوعیت گفت: «اگر بنا به اعطای مجوز صید ترال است این مجوز را به بومیان بدهید.» فریدون همتی جمعه شب در نشست بررسی فعالیتهای شیلاتی که با حضور سمیه رفیعی، رییس فراکسیون محیط زیست و حسین رئیسی، نماینده مردم شرق هرمزگان در مجلس برگزار شد، با اشاره به برگزاری جلسههای متعدد با وزارت کشور که در نهایت منجر به ابلاغ مصوبهای به سازمان شیلات شد، گفت: «سازمان شیلات مصمم است یکایک مواردی که می تواند میزان خطای کار را پایین بیاورد اجرایی کند.»
او ادامه داد: «از طرفی ما باید فعالیتهایمان را به سمت آبهای دور ببریم چرا که ثروت خوبی در آنجا نهفته است و بسیاری از کشتیهای صید ترال به خصوص در حوزه خلیج فارس میتوانند تغییر کاربری بدهند و آسیب کمتری به دریا تحمیل کنند.»
استاندار هرمزگان با ارائه پیشنهاداتی برای تامین منابع لازم در راستای رونق صنعت پرورش ماهی در دریا، اضافه کرد: «باید صید را مدیریت کنیم و صیادان محلی در قالب تعاونیها ساماندهی شوند که بتوانند با سرمایهگذاری در این طرحها مشارکت کنند و دولت و مجلس پشتیبان جامعه صیادی محلی باشد.» او به حرفهایش این را اضافه کرد که «اگر بنا باشد صید ترال در چارچوبهای قانونی و بر اساس ضوابط فنی شکل بگیرد، این مجوزها باید در اختیار بومیهای استان قرار بگیرد چرا که به عقیده صاحبان شناورهای صیادی سبک، در محدوده فنی مجاز صید برای این شناورها، صید کم شده و میتوان این صیادان را در قالب تعاونی ساماندهی کرد که بتوانند در محدودههای صید ترال و فانوس ماهیان فعالیت کنند.» به گفته استاندار هرمزگان این پیشنهاد به سازمان شیلات ارائه شده تا «معیشت بومیهای استان پایدار شود و از دریا محافظت کنند.» بر اساس آمارهای مطرح شده در این جلسه بیش از ۲۰ مجوز صید فانوسماهیان از سازمان شیلات برای استان اخذ شد که به بومیها واگذار شود اما استقبالی نشد. این تلاشها در حالی است که چندی پیش معینالدین سعیدی، نماینده چابهار در مجلس گفت که صید ترال نمادی از فساد است و پیگیری این معضل تا رفع کامل آن از طریق مجاری قانونی ادامه دارد. او به مهر گفت: «شیلات در این بخش به وظایف خود عمل نکرده است.»
مسابقه دولت و مجلس برای پرداخت یارانه
دولت به ۳۰ میلیون نفر کمک بلاعوض پرداخت میکند
مسابقه دولت و مجلس برای پرداخت یارانه
روحانی: در این طرح قرار است هر نفر ماهانه ۱۰۰ هزارتومان دریافت کند.
تنها سه روز پس از اینکه شورای نگهبان طرح مجلس برای الزام دولت به پرداخت یارانه کالاهای اساسی را تایید کرد؛ دولت در اقدامی جداگانه اعلام کرد که تصمیم گرفته به 30 میلیون نفر ماهانه مبلغ 100 هزار تومان کمک بلاعوض پرداخت کند. اقدامی که در ادامه اختلاف نظر دولت و مجلس ارزیابی میشود. حسن روحانی، رییس جمهوری، دیروز شنبه، خبر پرداخت کمک بلاعوض ماهانه به ۳۰ میلیون نفر تا پایان سال را اعلام کرد و افزود برای ۱۰ میلیون خانوار هم وام یک میلیون تومانی در نظر گرفته شده که بازپرداخت ۳۰ ماهه دارد.
روحانی گفت: با توجه به اینکه دو هفته کسب و کار و فعالیتهای اقتصادی مردم تعطیل میشود، باید در حدی که توان و امکانات داریم، مردم را یاری و کمک کنیم به همین دلیل امروز مصوب شد برای حدود نزدیک ۳۰ میلیون نفر ماهانه تا پایان امسال هر ماه ۱۰۰ هزار تومان بلاعوض پرداخت کنیم. همچنین برای ۱۰ میلیون خانوار هم مقرر شد وام یک میلیون تومانی در اختیار آنها قرار بگیرد. شبیه همان وامی که اوایل سال در اختیار مردم قرار گرفت و آن وام هم ۳۰ ماهه است و مردم بازپرداخت میکنند. روحانی افزود: مسئله پرداخت پول گاز و مشکلاتی که برای چک به وجود میآید و موارد دیگر که مشابه چیزهایی است که ما در اوایل سال برای موارد متعدد تصویب کرده بودیم و یک امهالی یک ماهه و دوماهه و یا ۴ ماه دادیم برای اینکه مشکلاتی که احتمالاً پیش روی مردم است، کاسته شود. او با تاکید بر لزوم همراهی و همکاری برای موفقیت طرح جامع مقابله با کرونا و محدودیتهای پویا اظهارداشت: اگر تمام مردم دستورالعملها را مراعات کنند و دورهمیها را کنار بگذارند و تجمعات غیرضرور شرکت نکنند و ترددها را کاهش دهند نیاز به تعطیلی نداریم. در واقع این تعطیلات برای این بود که به مردم بگوییم شرایط، شرایط سخت و هشدار است. امیدوارم مردم با مراعات خود هم تعطیلات را کوتاه کنند و هم نقل و انتقال بیماری و هم فوتیها را کاهش دهند.
مخالفت دولت با طرح مجلس
اگرچه اکنون دولت با تصویب طرح پرداخت کمک مالی به مردم موافقت کرده اما روزهای گذشته با طرح مجلس مبنی الزام دولت برای تامین کالاهای اساسی مخالفت کرده و علت رد آن را نبود پشتوانه مالی برای این طرح بیان کرد.
طرح الزام دولت برای تامین کالای اساسی اواسط تیرماه با هدف ارائه کمک هزینه معیشتی در شرایط کنونی در کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی بررسی شد و در نهایت مجلس ۱۱ شهریور ماه به دو فوریت آن رای مثبت داد. بر اساس مصوبه نهایی مجلس براین اساس ۶۰ میلیون ایرانی مشمول این طرح شده و به آنها کارت الکترونیکی داده میشود و هر ماه کمکهای معیشتی را به حساب آنها واریز میکنند، اما از میان این ۶۰ میلیون نفر، ۲۰ میلیون نفر سبد کالای رایگان و برای ۴۰ میلیون نفر با ۵۰ درصد تخفیف این سبد اختصاص مییابد.
بر اساس این طرح دولت مکلف شده به منظور تامین بخشی از نیازهای معیشتی خانوارهای کشور به ویژه خانوارهای کم برخوردار، در شش ماهه دوم سال ۱۳۹۹ و به صورت ماهانه، نسبت به تامین و پرداخت یارانه اعتبار خرید به هر فرد ایرانی شناسایی شده در طرح معیشت خانوار ازطریق واریز اعتبار به کارت یارانه نقدی سرپرست خانوار اقدام کند.
همچنین در این طرح پیش بینی شده خانوارهایی که سطح در آمد آنها کمتر از مبلغ حداقل دستمزد است، از دو برابر یارانه سایر خانوارهای مشمول بهرهمند شوند. شورای نگهبان طرح تامین کالاهای اساسی را با استناد به اصل ۷۵ قانون اساسی و به دلیل عدم پیشبینی منابع مالی رد کرد. بررسی اولیه از طرحی که دولت قصد اجرای آن را دارد نشان میدهد برای ارائه این یارانه جدید در ماههای باقیمانده سال جاری حداقل به 12هزار میلیارد تومان منابع جدید نیاز است، چراکه اگر قرار باشد به حدود 30 میلیون نفر و هر نفر 100هزار تومان برای 4 ماه پرداخت شود نیاز به حداقل 12هزار میلیارد تومان اعتبار است، از طرف دیگر رئیس جمهور به موضوع پرداخت وام نیز اشاره کرده است که بهنظر میرسد پرداخت این وام نیز 10هزار میلیارد تومان منابع بانکی جداگانه نیاز داشته باشد، که در مجموع، کمک معیشتی که امروز آقای رئیس جمهور از آن رونمایی کرده است، حداقل 22هزار میلیارد تومان پول میخواهد.
تصمیمهای اقتصادی دولت برای کسب و کارها
معاون اقتصادی رییسجمهوری حاشیه جلسه ستاد اقتصادی دولت در ارتباط با کسبو کارها گفت : برای همه کسبوکارها مقرر شد عملیات اجرایی وصول مالیات مستقیم تا بهمنماه متوقف شود و برای صدور یا تجدید پروانههای کسبو کار واحدهای اقتصادی اشخاص حقیقی، نیازی به اخذ گواهی پرداخت مالیاتی نخواهند داشت. محمد نهاوندیان گفت: اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده که هر سه ماه یک بار باید تسلیم شود، مقرر شد به مدت یک ماه برای سه ماهه سوم و چهارم امسال تمدید شود. او افزود: درخصوص جرایم پرداخت نشده بدهی مالیاتی و عوارض که مهلتی برای آن در نظر گرفته شده بود، مقرر شد بخشودگی آن به شرط پرداخت همه آن تداوم یابد.
معاون اقتصادی رییسجمهوری اظهار داشت: درخصوص مهلت تسلیم اظهارنامه مالیات عملکرد اشخاص حقوقی، اگر این مهلت برای آذر و دیماه باشد، تا پایان بهمنماه تمدید میشود، همچنین صورتهای مالی حسابرسی شدهشان تا پایان بهمنماه تمدید میشود.
او گفت: همه مجوزهایی که لازم بوده دستگاهها صادر کنند، اگر مهلت این مجوزها تا اول بهمنماه به پایان میرسد، اتوماتیکوار تا پایان بهمن تمدید میشود.نهاوندیان خاطرنشانکرد: پرداخت عوارض کسب و پیشه شهرداریها نیز تا ابتدای بهمنماه تمدید میشود.او همچنین درخصوص سه موردی که برای کسبو کارهای به شدت آسیب دیده طراحی شده، گفت: در این راستا ۱۴ رسته شغلی شناسایی شدهاند. این مقام مسوول ادامهداد: برای این دسته از واحدها، از آنجایی که ممکن است مشکلاتی در اقساط وامهایشان به وجود آید، اقساط تسهیلات با موعد آذرماه یک ماه تنفس خواهد داشت، همچنین قسط آذرماه به پایان دوره منتقل شده و مشمول جریمه تاخیر نخواهد شد. او اظهار داشت: چنانچه در فاصله آذرماه و تعطیلی کسبو کارها، مشکلات مالی به نحوی شد که فرد یا افرادی با چک برگشتی روبرو شدند و نتوانستند به موقع پرداختی داشته باشند، با مراجعه به بانک میتوانند آثار مترتب بر چکبرگشتی و تبعات آن را پاک کنند. نهاوندیان خاطرنشانکرد: در این واحدها، قبوض گاز که پرداخت گاز آنها از ابتدای آذرماه تا پایان دیماه است به مدت دو ماه تمدید میشود.
۷۹میلیون نفر در وضعیت هشدار ۱ تا ۳ کرونا
۷۹میلیون نفر در وضعیت هشدار ۱ تا ۳ کرونا
سخنگوی ستاد ملی مقابله با ویروس کرونا با بیان اینکه ۷۹ میلیون نفر جمعیت در شهرهای مختلف کشور در وضعیتهای هشدار ۳،۲ و۱ کرونا به سر می برند، ابراز امیدواری کرد که پس از گذشت چهار تا پنج هفته از محدودیتهای جدید کرونا، شاهد کاهش مرگ و میر ناشی از این بیماری در کشور باشیم. دکتر علیرضا رییسی با اشاره به اعمال محدودیتهای جدید کرونا گفت: بر اساس مصوبه ستاد ملی مقابله با کرونا، محدودیتهای جدید از از روز گذشته اجرا شد و بر همین اساس جلسه ستاد با ۱۵ نفر برگزار شد و بقیه اعضا از طریق وبینار به جلسه وصل شدند. در جلسه گزارشی از وضعیت و روند بیماری در کشور ارایه شد و موضوع مهمی که امروز در مورد آن بحث شد، مبحث طرح بسیج محله محور و مقابله با اپیدمی کرونا بود که با کمک بسیج و مردم از امروز در سراسر کشور شروع شده است.
او افزود: همچنین گزارشی از روند بیماری در ۴۳ شهری که قبلا در آنها محدودیت ایجاد کرده بودیم، داده شد. خبر خوب این است که محدودیتهای اعمال شده در این شهرها که وضعیت قرمز داشتند موثر بوده و ۴۱ شهر دارند روند نزولی بیماری را طی میکنند، در یکی از شهرستانها نیز روند نزولی شروع شده و دو مورد دیگر هنوز زمان خواهد برد که روند نزولی بیماری شروع شود.رییسی گفت: در مجموع این موضوع نشان دهنده آن است که طرحی که ۵ آبان شروع کردیم کاملا موثر بوده است و بر اساس شواهد ایجاد محدودیتها میتواند موثر باشد.سخنگوی ستاد ملی مقابله با کرونا، افزود: محدودیتهایی نیز ابرای ۱۶۰ شهر در وضعیت قرمز و ۲۰۸ شهر در وضعیت نارنجی و ۸۰ شهر با وضعیت زرد شروع شده است. جمعیتی که مشمول این طرح می شوند به این ترتیب است که در شهرهای قرمز بالغ بر ۵۳ میلیون نفر را شامل می شود. در مجموع حدود ۷۹ میلیون نفر جمعیت در وضعیتهای هشدار ۳، ۲ و ۱ هستند؛ یعنی شهرهای قرمز، نارنجی و زرد. امیدوارم با رعایت مردم و همکاری دستگاهها بتوانیم شاهد کاهش ورودی بیمار به بیمارستانها، کاهش ابتلا و نهایتا بعد از چهار – پنج هفته شاهد کاهش مرگ و میرها خواهیم بود. او افزود: خواهش من از همه مردم که صبوری میکنند و از آنها ممنون هستیم، این است که عدهای هم هستند که متاسفانه نکات بهداشتی را رعایت نمیکنند و این عده میتوانند زحمات همه افراد را هدر دهند.
رییسی تاکید کرد: امروزه تحقیقات علمی نشان داده است که ۱۰ درصد مبتلایان میتوانند باعث ۸۰ درصد ابتلا در سطح جامعه شوند و مهمترین عامل ابتلا اکنون همین دورهمیهای خانوادگی است. درست است کسب و کارها متاسفانه تعطیل میشوند اما از طرف دیگر باید کاملا مراقب باشیم اگر این پروتکلها به دقت اجرا نشود ممکن است همه زحمات ما به هدر برود. بنابراین از مردم میخواهیم پروتکلها را جدی بگیرند.
مصوبه امیدبخش شورای عالی شهرسازی
مصوبه امیدبخش شورای عالی شهرسازی
یادداشتی از علی بیت اللهی مدیر بخش زلزله مرکز تحقیقات مسکن
با توجه به لرزهخیزی کشور از سال 1395 توجه به ساخت و ساز در کنار گسلها بیشتر شد. در زلزله 7.3 ریشتری سرپل ذهاب کرمانشاه و زلزله ملارد کرج در سال 1396 -که تهران را هم لرزاند- این توجه و اهمیت افزایش پیدا کرد و موضوع تهیه نقشه گسلهای تهران به مرحله قانونگذاری رسید. نخستین بار در سال 1396 حریم گسل های شهر تهران تعیین شد.
در آییننامه 2800 که مربوط به ساخت و ساز مقاوم در برابر زلزله است و کلیه مهندسان و طراحان ملزم به طراحی و ساخت بناها بر اساس این آییننامه هستند، ذکر شده که احداث ساختمان هایی با درجه اهمیت بسیار بالا، روی حریم گسل و پهنههای گسلی ممنوع است.
بیمارستان ها، مراکز خطرزا، مدارس، پمپ بنزین ها، ساختمان های مربوط به مراکز نظامی و ستادی، منابع آب و ایستگاه گاز از جمله ساختمان های با درجه بالای اهمیت عنوان شدند. اما در این آییننامه مشخص نبود که حریم گسل کلانشهرها کجاست؟ مستندنگاری در این زمینه انجام نشده بود و مصوبات قانونی در مورد آن وجود نداشت. نقشهای از گسلها در دسترس نبود که همه بر آن صحه بگذارند و شهرداری یا عوامل صدور مجوز ساخت به آن استناد کنند و محدودیتهایی قائل شوند.
در روند توسعه و تکامل دانش، چنین امری به صورت تدریجی رشد میکند تا سال 96 این امر برای تهران انجام شد و بعد در شهرهای تبریز، مشهد، کرج، زنجان و کرمان هم با همکاری اساتید مختلف در مراکز استان ها نقشه حریم گسل ها تهیه شد. این نقشه ها پس از تصویب در شورای برنامهریزی استانها در شورای عالی معماری و شهرسازی هم مصوب و ابلاغ شد. خوب بود اگر 30 سال پیش این کار انجام میشد. اما از آنجا که این روند، یک روند علمی و فنی است و تا زمانی که همگان در مورد اهمیت انجام این کار قانع شوند معمولا زمان زیادی طول می کشد.
در این مصوبات برای آن دسته از
ساختمان هایی که در آینده قرار است احداث شوند تصمیماتی گرفته شد.
اما سوال این جاست که ساختمان هایی که قبل از این مصوبات روی گسل ساخته شدهاند، چه سرنوشتی خواهند داشت؟ طبیعی است که نمیشود ساختمان ها را منتقل و یا جابجا کرد. مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری تاکید دارد که ساختمان های مهم واقع در حریم گسل ها باید در اولویت مقاومسازی قرار گیرند و ساختمانهای خطرزا باید حتما تغییر کاربری داده و جا به جا شوند.
تصویب نقشه گسلهای کلانشهرها، از مصوبات خوبی است که در جهت کاهش خطرات زلزله در کلانشهرها اجرایی شد. تفاوت این نقشهها با کارهای علمی دیگر در این است که به صورت مستقیم روی نقشههای شهرسازی شهرداریها قرار میگیرند و از تاریخ ابلاغ این مصوبه به بعد، صدور مجوزهای ساخت بر اساس نقشه پهنههای گسلی انجام خواهد شد.
اگر 20 یا 30 سال پیش این نقشهها تهیه و مصوب شده بود، طبیعی است که سیمای شهرهایی مثل تبریز و تهران و مشهد که امروز روی گسل ها ساختمانهای متعددی را میبینیم، به این شکل نبود. اما این نکته را هم باید در نظر بگیریم که به هر حال ساختمان ها عمری دارند و پس از مدتی تخریب یا نوسازی میشوند. شاید بتوانیم امید داشته باشیم که در سال ها و دهههای بعد تاثیرات این تصمیم ها را ببینیم.
حمل و نقل پاک برای مقابله با کرونا
|پیام ما| نه خبری از ترافیکهای چند ساعته خیابان شانزلیزه بود و نه کسی گردشگری در مادرید دیده بود. ساکنان ونیز در خانههایشان مانده بودند و درها را به روی غریبهها بسته بودند. در بسیاری از شهرهای استرالیا، حیوانات جنگل پایشان را به قلمرو انسانها باز کردند. از آلودگی هوای توکیو کاسته شد. استفاده از حمل و نقل تک نفره مانند دوچرخه در بسیاری از شهرهای دنیا همانند تهران جدی گرفته شد. حالا بعد از گذشت یک سال بعد از شیوع کرونا، شهرها هم نسبت به کرونا واکنش نشان دادند. بسیاری خود را مطابق با معیارهای تازه پاندمی کردند و بسیاری دیگر در برابر کرونا قامتشان را خم کردند. سازندگان بسیاری از شهرها که گمان نمیکردند قرار است روزگاری پاندمی را هم به چشم خود ببینند، شهرها را نه مدرن ساخته بودند و نه پایدار. همین هم شد که بعضی شهرها تا به خودشان آمدند، متوجه تغییراتی ناگزیر شدند. تغییراتی که اگر رخ نمیداد، شهرها را به ورطه نابودی میکشاند.
یکی از مقالاتی که در زمینه شهرهای پایدار در برابر کرونا نوشته است، «کووید 19 در دنیای شهری» است که سیاستهای دبیرکل سازمان ملل متحد برای تبدیل شهرها به شهرهای پایدار در برابر این پاندمی را تبیین کرده است. مطالعات و دادههای این مقاله نشان میداد که همواره مناطق فقیرنشین که تودههای جمعیت در آنها متراکمترند، دارای بیشترین میزان سرایت کرونا بودند. الگویی که مثلا در بخشهایی از مادرید مشاهده شده است.
آنتونیو گوترش تاکید کرده است که نباید از فرصت کرونا برای تغییر مدلهای زندگی و الگوهای شهرنشینی غافل شویم: «برای ایجاد محیطهای بهتر شهری باید به سمت مدلهای جدیدی از تحرک شهری حرکت کنیم که خطر سرایت را کاهش میدهد و در عین حال شهرها را از مقاومت، پایداری و فراگیری بیشتری برخوردار میسازد.»
این مقاله مطابق با همان چیزی که این روزها بسیاری از کمپانیها، سازمانها و کسبوکارهای کوچک و بزرگ در پیش گرفتند، تلاش کرده تا الگوی کار در خانه را جا بیندازد تا از سفرهای غیرضروری جلوگیری شود. اما شهرها برای دستیابی به این الگو باید اولا زیرساختهای مناسب اینترنت را دارا باشند و شهرهای هوشمند داشته باشند.
اما اگر سفر ضروری و اجتنابناپذیر بود، وجود زیرساختهایی نظیر اتومبیل برقی، اشتراک خودرو و گزینههای حملو نقلی جایگزینی نظیر دوچرخه معمولی یا دوچرخه الکتریکی برای پایداری در شهرها الزامی است. زیرساختهایی که اگر در شهرها رعایت شوند میتوانند شهرها را محیطزیستی کنند.
روتردام و تلاش برای ساخت ریه سبز
یکی از شهرهایی که توانسته طبق الگوهای جهانی به شهر پایدار در برابر کووید 19 تبدیل شود، شهر روتردام است. روتردام کلانشهر هلند یکی از اولین شهرهای پایدار محیطزیستی هم بود. طبق مطلبی که در سایت خبری ایمنا آمده است: «تیم مجریان پایداری روتردام، پس از شیوع ویروس کرونا تصمیم گرفتند استراتژیهای پایدار خود را زیر سایه پاندمی و سایر یافتههای تحقیقاتی خود در چند سال گذشته، به روز کنند. در سال ۲۰۱۶، هفت ویژگی اصلی یعنی اندیشمندی، تدبیر، قدرت، انعطاف، فراوانی، جامعیت و یکپارچگی برای پایداری روتردام مورد توجه قرار گرفت که با ظهور ویروس کرونا، مورد اول یعنی اندیشمندی از اهمیت بیشتری برخوردار شد. در واقع مقامهای روتردامی در تلاشند به چگونگی ایجاد شهرهای پایدار دست یابند و به همین دلیل، از تجربیاتی که تا کنون از پاندمی کرونا کسب کردهاند برای ایجاد یک مبنای ساختاری برای مقابله با آسیبپذیری در مواجهه با بحرانهایی نظیر کرونا در آینده بهره گرفتهاند.» اقدامهای در روتردام قرار است تحت عنوان چند پروژه در این شهر صورت بگیرد که نخستین آن ساخت پیادهراههای سبز، موسوم به ریههای سبز و ساخت ایوانهای شهری است.
حمل ونقل پاک در پایداری موثر است
از دیگر توصیههایی که در مقالات سازمان ملل برای پایدار کردن شهرها در برابر کرونا آمده است، تحرک پایدار و وسایل نقلیه پایدار است: «مطابق با اصل «حق بر شهر» که در دستور کار جدید شهری ملل متحد برای ایمن، سالم، در دسترس، مقرون به صرفه، مقاوم در نظر گرفته شده است، دانشگاهها نقش اساسی در برنامه ریزی آینده محیطهای شهری پس از COVID-19 بازی میکنند، مرکز تأثیر آکادمیک سازمان ملل برای هدف پایدارسازی 11 شهر، در دانشگاه کارلوس سوم مادرید تحقیق و آموزش در زمینه برنامهریزی شهری و تحرک را آغاز کرده است و یک رویکرد میان رشتهای بین رشتههایفنی، حقوقی، اقتصادی و اجتماعی در پیش گرفته است.» دانشگاه برای رسیدن به یک الگوی یکسان تلاش کرده تا از الگوهای تحرک دانشجویان خود نظرسنجی کند: «استفاده از وسایل حملونقل عمومی مشمول یارانه شدند نصب ایستگاههای پارکدوچرخه و اجاره دوچرخه الکتریکی یا حتی موتورهای الکتریکی و اشتراک خودرو در فواصل کوتاه از هم و نصب ایستگاههای شارژ برای وسایل نقلیه الکتریکی از دیگر اقدامهای در دانشگاهها بود» که الگوی آن میتواند در شهرها پیاده شود.
آب آشامیدن و فاضلاب اصلی مهم در استقامت شهری
بی بی سی نیز در مقاله دیگری درباره پایداری شهرها در زمانه کرونا، نوشته که همه شهرها در برابر ویروس کرونا آسیبپذیری یکسانی ندارند. از نظر این مقاله زیرساخت بهداشتی در شهرها حرف اول را میزند. از طرفی ثروتمند بودن یا فقیر بودن شهرها نیز نقش مهمی در پایداری آنها در برابر کووید 19 ایفا میکند.
«شهرهای ثروتمند مانند کپنهاگ فضاهای سبز متعددی دارند و از امکانات دوچرخهسواری زیادی هم برخوردارند و مزیتهای بهداشتی فراوان هم دارند.» در مقابل این شهرها اما سکونتگاههای غیررسمی در کشورهای آفریقایی یا آسیایی قرار دارند که «نه به سیستم فاضلاب دسترسی دارند و نه به آب آشامیدنی.» چنانچه این روزها تجربه ثابت کرده است، ویروس به جمعیت علاقه زیادی دارد، هرچه تراکم جمعیت در شهرها بیشتر باشد احتمال ابتلا به کرونا بیش از پیش میشود. «ووهان، کانون شیوع کووید -۱۹در جهان طبق آمار حدود 11 میلیون نفر جمعیت داشت و پرجمعیتترین شهر در مرکز ووهان به حساب میآمد.
آمارهای جهانی نشان میدهد که نیویورک که بیشترین تراکم جمعیت در آمریکا را داراست یکی از بدترین شهرها از نظر میزان شیوع کرونا و مرگ ناشی از آن در کشور بود.
تغییر در نحوه استفاده از فضاهای شهری در پی شیوع کرونا اما میتواند تاحدودی به ما نشان دهد که شهرهای مقاوم در برابر بیماریهای همه گیر چگونه باید باشند.» اولین قدم احتمالا بستن خیابانها و دادن فضای بیشتر به مردم برای پیاده روی و تردد است. همچنان که طبق این مقاله، «نزدیک به ۱۲۰ کیلومتر از خیابانهای شهر اوکلند ایالت کالیفرنیای آمریکا بسته شده تا فضای کافی برای پیادهروی و دوچرخه سواری وجود داشته باشد.»
دوچرخههای تهرانی
مهمترین الگوهایی که در این مقالات روی آنها تاکید شده است، پایداری در برابر محیطزیست و احداث زیر ساختهای بهداشتی نظیر فاضلاب و دسترسی به آب کافی است. اقداماتی که این روزها در شهری مانند تهران هم جدی گرفته شده است اما تا رسیدن صد در صدی به آن راه بسیار است. یکی از اقدامات شهرداری که شهروندان به آن اقبال نشان دادند، استفاده از دوچرخه به عنوان وسیلهنقلیه تک نفره که میتوانست میزان شیوع کرونا را کاهش دهد؛ بود.
یعقوب آزاده دل، مدیر واحد توسعه سیستمهای حملونقل پاک سازمان حملونقل ترافیک شهرداری تهران، به باشگاه خبرنگاران جوان گفته بود که: «بر اساس آخرین آمارها احصا شده میزان استفاده از دوچرخه از سوی شهروندان با شیوع مجدد ویروس کرونا دو برابر شده است. در حال حاضر سهم استفاده از دوچرخه ۰/۸ درصد است که این رقم باید تا انتهای سال به ۰/۹ درصد برسد.»
فقط نیمی از ارگ بم مرمت شده است
مدیر پایگاه میراثجهانی ارگ بم با بیان اینکه تاکنون 50 درصد از ارگ بم بازسازی و مرمت شده است، گفت: «مهمترین مشکل ما در بازسازی و مرمت ارگ کمبود اعتبارات در حوزههای مختلف است و حتی برای پرداخت حقوق پرسنل و نیروهایی که در این مجموعه کار میکنند با مشکل مواجههستیم.» قاسمی همچنین، یکی از نیازهای ضروری ارگبم را نورپردازی آن دانست و خواستار تامین اعتبار آن شد.
محسن قاسمی، در تشریح آخرین وضعیت مرمت ارگ بم که بخش زیادی از آن، در زمین لرزه سال 82 تخریب شد، به تسنیم توضیح داد: «مجموعه ارگ تاریخی بم بهعنوان یک میراث جهانی در تیرماه سال 1383 به فهرست آثار جهانی یونسکو اضافه و ثبت جهانی شده است و از آن تاریخ عملیات بازسازی ارگ در مقاطع مختلف انجام شده است.»
او با بیان اینکه امروز شاهد پیشرفت حدود 50 درصدی مرمت و بازسازی ارگ تاریخی بم هستیم، افزود: «در حال حاضر کارگاههای مختلف مرمت در ارگ بم فعال است؛ خانه سیستانیها، اصطبل حکومتی، دروازه دوم ارگ تاریخی بم، مجموعه خانهحاکم و کلاه فرنگی، یخدان ارگ قدیم بم و ساماندهی محوطه اطراف ارگ بم در دستور کار مرمت قرار گرفته و در حال انجام است.»
مدیر پایگاه میراثجهانی ارگ بم با بیان اینکه شیوع کرونا سرعت کار را با کندی روبهرو کرد اما تمام تلاش خود را میکنیم تا حدود یکسال آینده مرمت این بخشها از ارگ را به پایان برسانیم، اضافه کرد: «130 نفر پرسنل در پایگاه میراث جهانی ارگ بم مشغول فعالیت هستند و مهمترین مشکل ما در بازسازی و مرمت ارگ کمبود اعتبارات در حوزههای مختلف است. ما برای حقوق و مزایای پرسنلی که در مجموعه فعالیت میکنند نیز با محدودیت اعتبارات روبهرو هستیم و این، یک دغدغهی بزرگ است.»
او با بیان اینکه اگر اعتبارات و بودجه موردنظر بهموقع برسد سرعت کار نیز افزایش پیدا خواهدکرد، ادامه داد: «نورپردازی ارگ تاریخی بم ضروری بوده و مهمترین دغدغهی ما است چرا که فضای ارگ بم قابلیت بازدید در شب را دارد. همچنین بازدید از ارگ تاریخی بم در شب نیاز به امنیت دارد و روشنایی ارگ امنیت آن است. چنانچه اعتبارات لازم برای نورپردازی تامین شود بار سنگین 17 ساله از دوش ما برداشته خواهد شد.»