هایلند، قلب کوهستانی اسکاتلند، سرزمینی است که طبیعت و تاریخ در آن شانه‌به‌شانه ایستاده‌اند. در بخش شرقی این سرزمین، از صخره‌هایی که قلعه‌ای هزارساله را بر دوش کشیده‌اند تا جنگل‌هایی که از کهن‌ترین چشم‌اندازهای بریتانیا به شمار می‌روند، هر گوشه داستانی برای روایت دارد. در این شماره، به قلعه دونوتار و پارک ملی کرنگورمز سفر می‌کنیم؛ دو چهره متفاوت از هایلند شرقی؛ یکی بر فراز صخره‌های ساحلی و دیگری در میان جنگل‌ها و کوهستان‌های کهن.

قلعه دونوتار

دونوتار (Dunnottar Castle) بر لبه صخره‌ای سترگ در ساحل شمال‌شرقی اسکاتلند، حدود ۵۰ متر بالاتر از دریای شمال، ایستاده است. از دور، بیش از آنکه سازه‌ای ساخته دست انسان به نظر برسد، بخشی از صخره به نظر می‌آید؛ گویی از دل سنگ بیرون آمده است. مسیر رسیدن به قلعه نیز بخشی از تجربه سفر است؛ راهی باریک که در امتداد پرتگاه‌ها پایین می‌رود و تنها ورودی قلعه را به جهان بیرون متصل می‌کند. هر قدم، شما را از هیاهوی امروز دورتر و به دل تاریخ نزدیک‌تر می‌کند.قدمت این مکان به سده‌های آغازین قرون وسطی بازمی‌گردد و نشانه‌هایی از استفاده از این صخره، از دوره‌های نخستین مسیحیت تا استحکامات بعدی، در آن دیده می‌شود. آنچه امروز با نام دونوتار شناخته می‌شود، حاصل قرن‌ها بازسازی و دگرگونی است؛ دژی که لایه‌به‌لایه بر این صخره شکل گرفته است.

در سده سیزدهم، هم‌زمان با جنگ‌های استقلال اسکاتلند، ویلیام والاس (William Wallace) در این منطقه حضور داشت و نبردهای اطراف این سواحل، جایگاه راهبردی این دژ را نشان می‌دهد. قرن‌ها بعد، هنگام یورش نیروهای الیور کرامول (Oliver Cromwell)، جواهرات سلطنتی اسکاتلند مدتی در همین قلعه پنهان شدند؛ نشانه‌ای از اهمیت سیاسی و نظامی آن در لحظات بحرانی تاریخ این کشور.

امروز دونوتار دیگر دژی نظامی نیست؛ ویرانه‌ای است که با وجود فروریختگی، همچنان حضوری قدرتمند دارد. دیوارهای شکسته و برج‌های نیمه‌ویران هنوز بر لبه پرتگاه ایستاده‌اند و بادهای دریای شمال از میان آن‌ها عبور می‌کنند. در روزهای طوفانی، امواج تا پای قلعه بالا می‌آیند؛ انگار طبیعت هنوز در حال سنجیدن این سازه فراموش‌نشدنی است.
دونوتار بیش از یک قلعه است؛ مکانی که در آن، تاریخ هنوز از لبه صخره پایین نرفته است.

پارک ملی کرنگورمز

کرنگورمز (Cairngorms National Park) بزرگ‌ترین پارک ملی بریتانیاست؛ پهنه‌ای وسیع در قلب این بخش از هایلند اسکاتلند که کوه‌ها، جنگل‌های کهن و دشت‌های مرتفع را در خود جای داده است. اینجا جغرافیا فقط منظره نیست؛ بستری زنده است که در آن، طبیعت و زندگی انسانی در هم تنیده‌اند.

کرنگورمز فقط یک چشم‌انداز طبیعی نیست؛ هر گوشه آن تجربه‌ای متفاوت پیش روی مسافر می‌گذارد. دریاچه ایلین (Loch an Eilein)، با ویرانه‌های قلعه‌ای در میان آب و جنگل‌های کاج کالدونیایی، یکی از ماندگارترین تصویرهای این پارک است. در سوی دیگر، دریاچه مورلیچ (Loch Morlich) با ساحل شنی خود، ترکیبی غیرمنتظره از کوهستان و آب را پیش چشم می‌گذارد. این منطقه یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های حیات‌وحش بریتانیاست؛ از گوزن‌های قرمز تا گربه‌های وحشی اسکاتلندی و در آسمان، عقاب‌های ماهیگیر (Osprey) که در دریاچه گارتن (Loch Garten) فرصت‌های کم‌نظیری برای پرنده‌نگری فراهم می‌کنند. تنها گله نیمه‌وحشی گوزن شمالی بریتانیا نیز در همین ارتفاعات زندگی می‌کند.

کرنگورمز فقط برای تماشا نیست؛ مسیرهای پیاده‌روی و دوچرخه‌سواری، قله‌هایی مانند بن مک‌دوئی (Ben Macdui) و دامنه‌های برفی زمستان، آن را به یکی از فعال‌ترین مقاصد طبیعت‌گردی اسکاتلند تبدیل کرده‌اند. در نزدیکی ایوی‌مور (Aviemore)، زندگی محلی با گردشگری، غذاهای سنتی و فرهنگ هایلند در هم آمیخته است. کرنگورمز سرزمینی چندلایه است؛ جایی که می‌توان هم‌زمان رد پای انسان، صدای پرندگان کمیاب و طراوت طبیعت بکر را در کنار هم تجربه کرد. گرچه اسکاتلند به این پنج شماره خلاصه نمی‌شود، سفر ما به این کشور در همین‌جا به پایان می‌رسد. در شماره‌های بعد، راهی گوشه‌های کمترشناخته‌شده دیگری از دنیا خواهیم شد.