بحران آتش‌سوزی در عرصه‌های طبیعی؛ فراتر از یک چرخه طبیعی

هادی کیادلیری، معاون آموزش و مشارکت‌های مردمی سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به آغاز فصل گرما و افزایش تهدید حریق در جنگل‌ها و مراتع کشور تصریح کرد که الگوی زمانی، مکانی و شدت آتش‌سوزی‌ها در ایران تغییر کرده است. به گفته این استاد دانشگاه، طبیعت کشور به دلیل تغییرات اقلیمی شدید دیگر توان سابق را برای بازسازی خود ندارد و این وضعیت نیازمند مدیریت علمی و پیش‌بینی‌های دقیق‌تر است.

سهم ۹۰ درصدی عامل انسانی در حریق جنگل‌ها

معاون سازمان حفاظت محیطزیست با اشاره به اینکه بخش عمده حریق‌ها ریشه در رفتارهای انسانی دارد، گفت: «بررسی‌ها نشان می‌دهد حدود ۹۰ درصد آتش‌سوزی‌های جنگلی ناشی از بی‌احتیاطی گردشگران، کشاورزان و بهره‌برداران است. برخی از این حوادث نیز جنبه عمدی دارند که برای مهار آن‌ها باید به ریشه‌های اجتماعی، اقتصادی و معیشتی جوامع محلی توجه کرد.»

وی افزود تغییر اقلیم، کاهش بارندگی‌ها و افزایش دما، پوشش گیاهی را به شدت مستعد اشتعال کرده است؛ به طوری که حتی بارندگی‌های مقطعی نیز با رشد علوفه و خشک شدن سریع آن‌ها در تابستان، به سوخت آماده‌ای برای گسترش حریق تبدیل می‌شوند.

آمار نگران‌کننده حریق؛ نابودی سالانه ۱۸ هزار هکتار عرصه طبیعی

آمارهای ده سال گذشته نشان می‌دهد که به طور متوسط سالانه ۱۸ هزار هکتار از جنگل‌ها و مراتع کشور طعمه حریق شده‌اند که این رقم در سال‌های بحرانی به بیش از ۴۰ تا ۵۰ هزار هکتار نیز رسیده است. کیادلیری تأکید کرد که خسارت واقعی آتش‌سوزی فراتر از سطح سوخته است؛ زیرا چرخه‌های اکولوژیکی، تنوع زیستی، فرسایش خاک و زیستگاه جانوران دچار آسیب‌های پنهان و بلندمدتی می‌شوند که تا سال‌ها خود را نشان نمی‌دهند.

چرا جنگل را نمی‌توان با کاشت درخت احیا کرد؟

معاون سازمان حفاظت محیط زیست با رد این تصور رایج که آسیب‌های ناشی از آتش‌سوزی با درختکاری جبران‌پذیر است، توضیح داد: «جنگل یک اکوسیستم زنده و پیچیده است، نه صرفاً مجموعه‌ای از درختان. وقتی درختی ۳۰۰ ساله می‌سوزد، قرن‌ها زمان نیاز است تا درختی با همان کارکرد اکولوژیکی جایگزین آن شود. آتش‌سوزی روند تکاملی و جانشینی طبیعی اکوسیستم را مختل کرده و آن را به مراحل ابتدایی بازمی‌گرداند.»

ساماندهی هوشمند داوطلبان و پایش توسعه پایدار استان‌ها

کیادلیری از ابلاغ دستورالعمل جدیدی برای ساماندهی، آموزش و تجهیز نیروهای مردمی و جوامع محلی به عنوان نخستین مدافعان جنگل در سراسر استان‌ها خبر داد. وی همچنین به طراحی سامانه هوشمند پایش ناپایداری محیط زیست بر اساس ۵۸ شاخص بین‌المللی اشاره کرد که قرار است به عنوان نقشه راه استان‌ها برای حرکت در مسیر توسعه پایدار و گذار از نگاه‌های کوتاه‌مدت به حکمرانی علمی در حوزه محیط زیست استفاده شود.

منابع طبیعی به گردشگران و کشاورزان درباره خطر حریق هشدار داد