سید روح‌الله سیدالعسگری، معاون میراث‌فرهنگی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان، امروز ۱۱ خردادماه از یافته‌های تازه در فصل سوم کاوش‌های محوطه تاریخی «ویگل» واقع در شهرستان آران و بیدگل خبر داد.

به گفته وی، در این فصل ۱۰ جفت پایه میز بر روی سکویی گچی در بخشی از آتشکده ساسانی این محوطه شناسایی شده است؛ یافته‌ای که به گفته معاون میراث‌فرهنگی استان اصفهان، تاکنون در هیچ‌یک از آتشکده‌های دوره ساسانی گزارش نشده است.

سیدالعسگری با اشاره به تازه‌ترین یافته‌های کاوش در محوطه تاریخی ویگل اظهار کرد: فصل سوم کاوش در محوطه باستانی فرسکان یا ویگل انجام شد؛ محوطه‌ای که بر اساس داده‌های موجود، از دوره ساسانی شکل گرفته و تداوم استقرار در آن تا پایان قرن ششم هجری ادامه داشته است.

وی افزود: از سال ۱۳۸۶ تاکنون بررسی‌های متعددی در این محوطه انجام شده که شامل بررسی‌های میدانی، گمانه‌زنی لایه‌نگاری، مطالعه نظام‌مند کل محوطه و نقشه‌برداری کامل از محدوده اثر بوده است.

معاون میراث‌فرهنگی استان اصفهان ادامه داد: در فصل نخست کاوش در سال ۱۳۸۹، بخشی از یک آتشکده در این محوطه شناسایی شد و در فصل دوم که در سال ۱۴۰۰ انجام گرفت، دالان‌های پیرامونی یا مسیرهای طواف این آتشکده آشکار شد.

او تصریح کرد: در فصل سوم کاوش، در بخش شمالی بنا، منتها‌الیه بدنه بیرونی آتشکده مشخص شد و در بخش جنوبی نیز فضاهای تازه‌ای به دست آمد که یکی از آنها از نظر معماری و کارکرد، فضایی کاملاً استثنایی به شمار می‌رود.

سیدالعسگری گفت: در این فضا، ۱۰ جفت پایه میز روی یک سکوی گچی درون سالنی به طول حدود ۱۴ متر و عرض نزدیک به ۳ متر کشف شده است؛ پدیده‌ای که به گفته او تاکنون در هیچ‌یک از آتشکده‌های دوره ساسانی گزارش نشده و برای نخستین بار با چنین ساختاری در یک بنای مذهبی این دوره مواجه هستیم.

وی افزود: شواهد موجود نشان می‌دهد این فضا عمومی نبوده است، زیرا دارای جایگاه کولون و درگاه قابل انسداد بوده و به احتمال زیاد در اختیار موبدان قرار داشته است تا هدایای مردم و نذورات در این محل بر روی میزها قرار گیرد.

معاون میراث‌فرهنگی استان اصفهان با اشاره به ویژگی‌های این یافته تصریح کرد: فرم این پایه میزها بسیار خاص است و به نظر می‌رسد در واپسین دوره استفاده از آتشکده، پیش از رها شدن کامل بنا، از بخش فوقانی آنها برای مسدود کردن برخی دهانه‌های ورودی استفاده شده است.

وی ادامه داد: شواهد کاوش نشان می‌دهد این میزها از ناحیه میانی شکسته شده و قطعات آنها برای بستن راه‌های دسترسی به آتشکده به کار رفته است؛ اقدامی که ظاهراً با هدف قطع دسترسی به فضای مقدس و محافظت از آن صورت گرفته است.

سیدالعسگری تأکید کرد: کیفیت این فضا و ویژگی‌های معماری آن، این محوطه را به اثری بسیار استثنایی در حوزه معماری مذهبی دوره ساسانی تبدیل کرده و جایگاه آتشکده ویگل را به عنوان بنایی ویژه در مرکز ایران تثبیت می‌کند.

وی گفت: با توجه به داده‌های به دست آمده می‌توان گفت این آتشکده از نظر شواهد معماری و یافته‌های باستان‌شناسی، یکی از استثنایی‌ترین آتشکده‌های ایران است؛ زیرا در دیگر بناهای مشابه، یا چنین داده‌هایی وجود نداشته یا با این کیفیت و وضوح عرضه نشده است.

معاون میراث‌فرهنگی استان اصفهان افزود: در هر فصل کاوش در این محوطه با داده‌های تازه‌ای مواجه می‌شویم و برآورد این است که تاکنون تنها حدود یک‌سوم از بافت این آتشکده شناسایی شده و بخش قابل توجهی از آن همچنان در زیر خاک قرار دارد.

وی با اشاره به ضرورت حفاظت از یافته‌های تازه اظهار کرد: برای ادامه کاوش‌ها، تخصیص اعتبار کافی در کنار توسعه پوشش حفاظتی ضروری است. اکنون سقفی حفاظتی بر روی بخشی از محوطه ایجاد شده، اما با گسترش کاوش‌ها باید این پوشش نیز توسعه یابد تا امکان ادامه فصل‌های بعدی فراهم شود.

سیدالعسگری همچنین از پایان عملیات گمانه‌زنی تعیین عرصه و حریم این محوطه خبر داد و گفت: همزمان با کاوش، به‌منظور حفاظت از جایگاه این اثر در برابر طرح‌های توسعه‌ای، گمانه‌زنی تعیین عرصه و حریم در محدوده‌ای حدود ۱۲۰ هکتار اجرا شد که این عملیات روز گذشته به پایان رسید.

او افزود: گمانه‌های متعددی در پیرامون محوطه حفر شده و نتایج آن به زودی بر روی نقشه‌های مربوطه پیاده خواهد شد تا بازنگری عرصه و حریم محوطه تاریخی ویگل در دستور کار قرار گیرد.