سینمای یادمان سمنان که در میدان هفت‌تیر این شهر قرار دارد، یکی از سینماهای قدیمی سمنان است و فعالیت آن به سال‌های پیش از پیروزی انقلاب اسلامی بازمی‌گردد. این سینما در ابتدا با نام «کاپری» فعالیت می‌کرد و پس از انقلاب اسلامی، نام آن به «فرهنگ» تغییر یافت. این مجموعه در سال‌های فعالیت خود یکی از سالن‌های شناخته‌شده سینمایی شهر سمنان بوده است و برای بخشی از شهروندان این شهر، به‌ویژه مخاطبان قدیمی سینما، خاطراتی از تماشای فیلم در چند دهه گذشته به همراه دارد.

سینمای یادمان پس از نوسازی و تجهیز، در سال ۱۳۹۲ بار دیگر بازگشایی شد و در سال‌های بعد به فعالیت خود ادامه داد. این سینما در دوره‌های مختلف میزبان اکران فیلم‌های روز سینمای ایران و رویدادهایی از جمله جشنواره فیلم فجر بود و در سال ۱۳۹۷ نیز با نام «یادمان» به فعالیت خود ادامه داد.

با این حال، بامداد شنبه آتش‌سوزی گسترده‌ای در این سینما رخ داد و بخش‌هایی از فضای داخلی آن آسیب دید. این حادثه در حالی رخ داد که سینمای یادمان همچنان به‌عنوان یکی از سالن‌های سینمایی شهر سمنان مورد استفاده قرار می‌گرفت و به‌تازگی نیز مجوز ایجاد سالن دوم آن صادر شده بود.

سرپرست سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی شهرداری سمنان درباره این حادثه می‌گوید: ساعت ۵۰ دقیقه بامداد شنبه، وقوع آتش‌سوزی در سینمای یادمان شهر سمنان از طریق سامانه ۱۲۵ به آتش‌نشانی گزارش شد و پس از دریافت گزارش، نیروهای آتش‌نشانی برای مهار حریق به محل اعزام شدند.

علی‌اصغر تاج‌آبادی می‌افزاید: ۲۵ نفر از نیروهای آتش‌نشانی از چهار ایستگاه، با ۹ دستگاه خودرو برای مهار این آتش‌سوزی اقدام کردند. مراحل اولیه مهار آتش ساعت ۲ و ۳۰ دقیقه بامداد تکمیل شد، اما با توجه به گستردگی حریق، عملیات لکه‌گیری و بررسی محل تا ساعت ۵ و ۳۰ دقیقه بامداد ادامه داشت.

او ادامه می‌دهد: علت دقیق وقوع این حادثه همچنان در دست بررسی است و در این مرحله نمی‌توان درباره دلیل اصلی آتش‌سوزی اظهارنظر قطعی کرد. با این حال، نوع مواد موجود در فضای داخلی سینما، به‌ویژه صندلی‌های پارچه‌ای و قابل‌اشتعال، از عواملی بود که موجب گسترش آتش‌سوزی شد.

تاج‌آبادی تأکید می‌کند: سینما هنگام آغاز آتش‌سوزی تعطیل بود و در جریان این حادثه هیچ شهروندی آسیب ندید. همچنین هیچ‌یک از نیروهای آتش‌نشانی که برای مهار حریق در محل حاضر شدند، دچار آسیب نشدند. با وجود این، وسعت آتش‌سوزی قابل‌توجه بود و عملیات اطفا و لکه‌گیری با حضور نیروهای چند ایستگاه انجام شد.

آسیب به فضای داخلی سینما

معاون امور هنری و سینمایی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سمنان نیز درباره وضعیت این سینما می‌گوید: سینمای یادمان سمنان بامداد شنبه بر اثر آتش‌سوزی از داخل دچار آسیب شد و پس از مهار حریق، بررسی‌ها برای مشخص شدن علت وقوع این حادثه در حال انجام است.

امیر رسولیان می‌افزاید: آتش‌سوزی در فضای داخلی سینما رخ داد و به‌دلیل حجم حریق، بخش‌هایی از این مجموعه سینمایی آسیب دید. نیروهای آتش‌نشانی پس از ورود به محل، عملیات اطفای حریق و ایمن‌سازی سینما را انجام دادند و اکنون بررسی‌های کارشناسی برای شناسایی علت حادثه ادامه دارد.

او تأکید می‌کند: حضور و ورود نیروهای آتش‌نشانی به محل حادثه با تأخیر انجام نشد. گستردگی آتش باعث شد روند مهار حریق و ایمن‌سازی محل با حساسیت بیشتری دنبال شود. اکنون نیز عوامل آتش‌نشانی در حال بررسی محل هستند تا جزئیات حادثه و علت اصلی وقوع آتش‌سوزی مشخص شود.

رسولیان درباره جایگاه این سینما در شهر سمنان می‌گوید: سینمای یادمان از سینماهای قدیمی شهر سمنان محسوب می‌شود و در سال‌های گذشته با مدیریت بخش خصوصی فعالیت داشته است. این سینما برای بسیاری از شهروندان سمنانی، به‌ویژه مخاطبان قدیمی و همیشگی سینما، جایگاهی خاطره‌انگیز و نوستالژیک دارد و طی سال‌های گذشته بخشی از فعالیت سینمایی شهر در این مجموعه انجام شده است.

او می‌افزاید: به‌تازگی مجوز تأسیس سالن دوم این مجموعه نیز از سازمان سینمایی دریافت شده بود و قرار بود عملیات عمرانی برای احداث این سالن که به‌عنوان سالن VIP پیش‌بینی شده بود، طی ماه‌های آینده آغاز شود.

معاون امور هنری و سینمایی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان سمنان ادامه می‌دهد: با اجرای این طرح، سینمای یادمان قرار بود به مجموعه‌ای دوسالن تبدیل شود و از نظر ظرفیت نیز، با توجه به تعداد صندلی‌های موجود، همچنان یکی از مجموعه‌های شاخص سینمایی شهرستان سمنان باشد. با این حال، وقوع آتش‌سوزی شرایط این مجموعه را تحت تأثیر قرار داده و اکنون باید منتظر ماند تا میزان آسیب و امکان ادامه فعالیت آن مشخص شود.

او تأکید می‌کند: پس از مشخص شدن رسمی علت وقوع آتش‌سوزی و تکمیل بررسی‌های کارشناسی، جزئیات دقیق‌تر حادثه اعلام خواهد شد تا ابعاد خسارت و وضعیت ادامه فعالیت سینمای یادمان نیز به‌روشنی مشخص شود.

سینمایی که ثبت ملی نشده است

در کنار بحث درباره علت آتش‌سوزی و میزان خسارت واردشده به سینمای یادمان، موضوع دیگری نیز درباره این بنا مطرح است؛ اینکه آیا این سینمای قدیمی واجد ارزش تاریخی و فرهنگی برای ثبت در فهرست آثار ملی است یا خیر.

بهمن اخلاقی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان سمنان، درباره وضعیت این بنا به خبرنگار «پیام ما» می‌گوید: سینمای یادمان در فهرست آثار ملی ثبت نشده است و موضوع آن ارتباطی با اداره میراث فرهنگی استان ندارد. برای پیگیری وضعیت این سینما باید موضوع از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی دنبال شود.

با این حال، حسین ترحمی درباره پیشینه سینمای یادمان تأکید می‌کند که نباید بدون بررسی دقیق، عنوان «قدیمی‌ترین سینمای سمنان» را به این بنا نسبت داد. او به خبرنگار «پیام ما» می‌گوید: کسی نگفته که این سینما قدیمی‌ترین سینمای سمنان است. آنچه درباره آن مطرح شده، این است که سینما حدود ۵۰ سال قدمت دارد. البته خبرگزاری ایسنا در گزارشی از آن به‌عنوان قدیمی‌ترین سینما یاد کرده بود، اما برای بررسی دقیق‌تر پیشینه این بنا باید به دفترچه تاریخ فرهنگ و هنر استان مراجعه کنم.

او می‌افزاید: تا جایی که اطلاع دارم، این سینما را فردی از خانواده فامیلی‌برومند ساخته بود که شهردار سمنان هم بوده است. ظاهراً سینما در ابتدا متعلق به این خانواده بوده، اما بعدها چند دست چرخیده و مالکیت آن در دوره‌های مختلف تغییر کرده است. در حال حاضر اطلاعات دقیقی درباره اینکه مالک فعلی سینما چه کسی است، ندارم و برای اظهارنظر دقیق‌تر درباره مالکیت آن باید بررسی بیشتری انجام شود.

ترحمی درباره جایگاه این سینما در زندگی فرهنگی مردم سمنان می‌گوید: این سینما در طول حدود ۴۰ تا ۵۰ سال گذشته فعال بوده و عملاً یکی از سینماهای اصلی سمنان محسوب می‌شده است. برای مردم شهر، این سینما همان جایی بود که طی چند دهه فیلم در آن اکران می‌شد و بخش قابل‌توجهی از خاطرات سینمایی شهر به آن مربوط است.

او ادامه می‌دهد: وقتی درباره یک سینما صحبت می‌کنیم، فقط نباید به خود ساختمان نگاه کنیم. فعالیت یک سینما در طول چند دهه و خاطراتی که مردم از آن دارند نیز بخشی از اهمیت آن است. سینمای یادمان سال‌ها محل رفت‌وآمد مردم و تماشای فیلم بوده و برای مخاطبان قدیمی سینما در سمنان خاطرات زیادی به همراه دارد.

سرنوشت آرشیو سینما در هاله‌ای از ابهام

ترحمی درباره وضعیت سینمای یادمان پس از آتش‌سوزی نیز می‌گوید: واقعیت این است که درباره دلیل آتش‌سوزی اطلاعات دقیقی ندارم. فقط دیروز که از مقابل سینما رد می‌شدم، دیدم در آن باز است و می‌شود داخل ساختمان را دید. خیلی دوست داشتم وارد شوم و ببینم آیا آرشیوی در ساختمان وجود داشته و در جریان آتش‌سوزی از بین رفته یا نه، اما نتوانستم وارد شوم.

او می‌افزاید: واقعیت این است که خودم هم پیگیر علت دقیق آتش‌سوزی نشده‌ام و تا این لحظه نیز جایی ندیده‌ام که علت حادثه به‌صورت رسمی منتشر شده باشد. نمی‌دانم آتش‌نشانی درباره دلیل آتش‌سوزی گزارشی اعلام کرده یا نه و به نظرم این موضوع باید پیگیری شود.

ترحمی ادامه می‌دهد: یکی از مسائلی که درباره چنین سینمایی اهمیت دارد، این است که مشخص شود داخل آن چه چیزهایی وجود داشته و آیا آرشیو یا اسناد و وسایلی مربوط به سال‌های فعالیت سینما در آن نگهداری می‌شده است یا نه. فعلاً درباره این موضوع اطلاعاتی ندارم و نمی‌توانم بگویم چه چیزی در آتش‌سوزی از بین رفته است.

ضرورت بررسی وضعیت سینماهای قدیمی

او درباره ضرورت توجه به وضعیت سینماهای قدیمی سمنان می‌گوید: موضوع فقط سینمای یادمان نیست. وقتی یک سینمای قدیمی متروکه می‌شود یا فعالیت آن متوقف می‌شود، باید بررسی کرد که آیا ارزش تاریخی و فرهنگی دارد یا خیر. اگر بنایی واجد ارزش باشد، باید برای ثبت و حفاظت از آن اقدام شود تا در آینده اتفاقی برای آن نیفتد.

ترحمی می‌افزاید: در سمنان سینماهای دیگری هم وجود دارند که باید وضعیت آن‌ها بررسی شود؛ به‌خصوص سینماهایی که قدیمی‌اند یا در حال حاضر متروکه شده‌اند. باید مشخص شود کدام‌یک از این بناها اهمیت بیشتری دارند و کدام سینماها از نظر تاریخی و فرهنگی ارزش ثبت و حفاظت دارند.

او ادامه می‌دهد: اگر درباره این بناها بررسی کارشناسی انجام شود، می‌توان مشخص کرد کدام سینماها بخشی از تاریخ فرهنگی و اجتماعی شهر هستند و لازم است مورد توجه قرار بگیرند. این موضوع نیازمند بررسی دقیق سوابق و تاریخچه سینماهای سمنان است.

ترحمی درباره معرفی کارشناس برای بررسی وضعیت سینماهای قدیمی سمنان نیز می‌گوید: در حال حاضر کسی را در ذهن ندارم که بتوانم برای مصاحبه معرفی کنم. اگر کسی را پیدا کنم، حتماً معرفی می‌کنم و ارتباطش را در اختیار شما می‌گذارم.

در حال حاضر، علت دقیق آتش‌سوزی سینمای یادمان همچنان در دست بررسی است و وضعیت آینده این سینمای قدیمی نیز مشخص نیست؛ سینمایی که بنا بر روایت‌های موجود، حدود پنج دهه در حیات سینمایی سمنان حضور داشته است. اکنون پس از آتش‌سوزی، علاوه بر میزان خسارت و امکان ادامه فعالیت، بحث درباره پیشینه، ارزش فرهنگی و ضرورت بررسی وضعیت دیگر سینماهای قدیمی شهر نیز دوباره مطرح شده است.