«اگر باران نبارد، آب از آذرماه در تهران جیره‌بندی می‌شود و اگر باز هم نبارد، باید تهران را خالی کنید.» این جملات رئیس‌جمهور محبوبمان در سخنرانی دیروز در سنندج بوده است!

چه شد که به این روز افتادیم؟

۹۰ درصد آب ایران در کشاورزی مصرف می‌شود که ۶۰ درصد آن هدر می‌رود. دولت‌ها در تمام این ادوار از خودکفایی کشاورزی گفتند بدون آنکه به ظرفیت‌های ایران خشک کمترین توجهی کنند، بیش از ۶۰۰ سد ساختند که رودخانه‌ها را قطع و تالاب‌ها را خشک کرد و در همین شهر تهران ۲۲ درصد آب شرب در لوله‌های فرسوده هدر می‌رود؛ شهری که از یک جمعیت پنج میلیون نفری، بدون برنامه‌ریزی برای آب، برای ترافیک و زیرساخت، به بیش از ۱۵ میلیون نفر رسید.

حداقل ۱۰ دولت قبل و تمام مسئولان مرتبط باید پاسخگوی این بحران باشند. کدام‌یک را بیاد دارید که سیستم آبیاری نوین را برای کشاورزی اجبار کرده باشند که می‌توانست مصرف آب را نصف کند؟ کدام‌یک کشت محصولات پرآب بر در مناطق مرکزی را ممنوع و ترویج کشت محصولات کم‌آب‌بر را در دستورکار قرار داد؟

چرا نکردند؟ چون خودکفایی در دستورکار بود؛ چون ذی‌نفعانی در بردن آب بود که قدرت داشتند؛ مافیای آب.

همه دولت‌ها باید پاسخگو باشند که چرا در طول این چند دهه و با علم به اینکه روزی به این نقطه خواهیم رسید، ظرفیت شیرین‌سازی آب خلیج‌فارس یا دریای عمان را نتوانستند به پنج میلیون مترمکعب برسانند. امروز فقط یک درصد از آب شرب از این روش تأمین می‌شود، درحالی‌که عربستان ۷۰ درصد از آب مصرفی خود را از این طریق تأمین می‌کند و چرا تصفیه و بازیافت فاضلاب شهری برای مصارف صنعتی و کشاورزی هرگز به‌عنوان یک پروژه ملی در دستورکار قرار نگرفت؟

باید پاسخگو باشند که چرا در طول این چند دهه حداقل ۳۰ درصد از بودجه آب به نوسازی لوله‌های فرسوده اختصاص نیافت که امروز عامل هدررفت یک‌چهارم آب تهران شود و جای آن مردم، به‌عنوان مقصر مصرف بیش‌از‌حد آب جلوه داده شود. باید پاسخ داده شود چرا هیچ دولتی صنایع آب‌بر در مناطق خشک را ممنوع نکرد و سیاست مرکززدایی از تهران را از حرف به عمل تبدیل نکرد.

دولت‌ها حتی اگر به ناتوانی و ناکارآمدی خود عالم و واقف بودند، باید به کنوانسیون‌های جهانی آب می‌پیوستند تا برای فناوری‌های جدید و کاهش مصرف و با توجه به اقلیم معلوم ایران در خشکسالی کمک و یاری می‌طلبیدند، اما بپذیریم که هیچ‌یک از اینها اولویت‌های ما نبود. اصلاً رابطه با دنیا اولویت ما نبود.

بحران آب در تهران و ایران حالا به اوج خود رسیده تا حدی که سدهای تهران بیشتر از پنج درصد آب ندارد و معلوم نیست جواب تأمین آب ۱۵ میلیون نفر را چه کسی باید بدهد!

از دو سه هفته آینده محله‌هایی، به‌خصوص حوالی ازگل، یوسف‌آباد، نیاوران، جردن و گیشا، در وضعیت نیمه‌بحرانی قرار خواهد گرفت. جیره‌بندی آب قطعی است. برای برخی مناطق ممکن است بین دو الی سه ساعت در روز، درصورت استمرار وضعیت بیشتر، آب نباشد. کمبود آب شرب تمیز، خطر بیماری‌های عفونی را افزایش می‌دهد، به‌خصوص برای کودکان و سالمندان و دولت فخیمه حداقل باید برای این موضوع پیش‌بینی‌های لازم را انجام دهد!

صرفه‌جویی ۲۰ درصد آب توسط مردم که تنها راه‌حل دولت شده است، مشخص نیست چقدر عملی است و روشن نیست صنایع، رستوران‌ها، بیمارستان‌ها و البته محصولات کشاورزی و موادغذایی که باید به این شهر برسد، چگونه مدیریت خواهد شد؛ تنها چیزی که روشن است تأثیر این وضعیت بر قیمت‌هاست!

دولت پزشکیان می‌تواند مدعی باشد این وضعیت حاصل چند دهه ندانم‌کاری و سوءمدیریت است، اما نمی‌تواند از امکان‌ناپذیری تخلیه تهران که به زبان رانده، شانه خالی کند.

۱۵ میلیون نفر به کجا بروند آقای پزشکیان؟ تهران بزرگترین کلانشهر خاورمیانه است. تخلیه، حتی موقت، این شهر یعنی تأمین مسکن این ۱۵ میلیون نفر در نقاط دیگری از ایران! شغل این افراد چه خواهد شد؟ مدارس فرزاندانشان کجاست؟ چگونه می‌خواهی حمل‌ونقل این افراد را تا شهرهای دیگر و در داخل همان شهر مدیریت کنی؟ چگونه می‌خواهی مایحتاج روزانه آنها و لجستیک این موضوع را مدیریت کنی؟ و از همه مهم‌تر از کجا می‌خواهی آب مصرفی این ۱۵ میلیون نفر را در شهر دیگری تأمین کنی؟!!

جابه‌جایی ۱۵ میلیون نفر انسان یا حتی جابه‌جایی پایتخت یک پروژه ۲۵ساله است، حداقل با ۲۵ میلیارد دلار بودجه تهیه زیرساخت و تا جایی که بیاد داریم، جناب‌عالی گیر یک میلیارد دلار هستید!

جای جلسات بی‌خاصیت با سازمان هواشناسی و امید به باران یا هشدار به مردم تهران، جای شما بودم، ۲۰۰ میلیون دلار از زیر سنگ پیدا می‌کردم، از بودجه یکی از همین مراکز فرهنگی بی‌خاصیت و خرج بازسازی لوله‌های فرسوده تهران می‌کردم.

تمام راه‌حل‌های دیگر میان‌مدت و بلندمدت است. این وضعیت بغرنج راه‌حل کوتاه‌مدت دیگری ندارد.

بحران از آنچه می‌بینید به شما نزدیکتر است!