لزوم کنسرسیوم ارتباطات برای مدیریت سرزمین

ایران به‌عنوان کشوری با تنوع اقلیمی، زیستی و زمین‌شناسی، همواره با چالش‌های پیچیده‌ای در حوزه مدیریت یکپارچه حوضه آبخیز مواجه بوده است. از فرسایش خاک، تخریب جنگل و مرتع، انقراض حیات‌وحش، خشک‌ شدن تالاب‌ها و تغییر کاربری اراضی گرفته تا ناهماهنگی سازمان‌های مسئول و ضعف ارتباطات بین‌دستگاهی، همگی باعث شده‌اند «مدیریت سرزمین» در ایران به موضوعی راهبردی و ضروری تبدیل شود.

در این میان، یکی از گام‌های مهم و مغفول‌مانده، ایجاد یک کنسرسیوم ارتباطات مدیریت سرزمین با مشارکت همه نهادهای متولی است. کنسرسیومی‌ که نه‌تنها به هم‌افزایی در سیاستگذاری کمک می‌کند، بلکه با تدوین راهبردهای ارتباطی مشترک، زمینه‌ساز فرهنگسازی، آموزش شهروندی و مدیریت بهتر بحران‌ها می‌شود.

در ایران مسئولیت مستقیم و غیرمستقیم مدیریت سرزمین برعهده نهادهای متعددی است که هرکدام نقش و ظرفیت خاص خود را دارند، از جمله: وزارت جهادکشاورزی، اتاق بازرگانی و کشاورزی، سازمان هواشناسی، سازمان جغرافیایی،‌ سازمان منابع‌طبیعی و آبخیزداری،‌ سازمان امور اراضی،‌ سازمان زمین‌شناسی،‌ شهرداری‌‌ها و دهیاری‌ها،‌ سازمان حفاظت محیط‌زیست،‌ سازمان مدیریت بحران،‌ وزارت نیرو،‌ وزارت نفت،‌ وزارت راه‌وشهرسازی،‌ سازمان‌های تخصصی بین‌المللی و …

نداشتن تعامل مستمر و مؤثر این نهادها در سطح مدیران روابط‌عمومی‌ و بی‌توجهی به تهیه پیوست رسانه‌ای و مستندنگاری پروژه‌های پیشران کشور قبل و بعد از افتتاح، باعث ناهماهنگی تصمیم‌ها، دوباره‌کاری‌ها و درنهایت عدم اقناع افکار و قضاوت نادرست می‌شود.

ایجاد کنسرسیوم ارتباطات می‌تواند چند فایده داشته باشد:

۱. هم‌افزایی نهادی و رسانه‌ای: تشکیل یک کنسرسیوم مشترک در حوزه ارتباطات، امکان هم‌راستایی پیام‌های رسانه‌ای، هماهنگی در اطلاع‌رسانی عمومی و تقویت صدای واحد در زمان بحران‌ها را فراهم می‌کند.

۲. فرهنگسازی و آموزش شهروندی: بخش مهمی‌ از بحران‌های محیط‌زیستی ریشه در نبود آموزش عمومی‌ و مشارکت مردم دارد. کنسرسیوم می‌تواند با استفاده از ظرفیت رسانه‌های ملی و محلی، اقدام به برنامه‌های آگاهی‌بخش کند.

۳. مدیریت بهینه منابع و اعتبارات: همکاری بین سازمان‌ها به جلوگیری از اتلاف منابع مالی، انسانی و اطلاعاتی کمک می‌کند. برنامه‌های مشترک آموزشی، تولید محتوا و کمپین‌های رسانه‌ای با هزینه کمتر و اثربخشی بالاتر قابل‌اجرا است.

۴. تمرین کار گروهی و توسعه فردی: همکاری میان کارشناسان ارتباطات، روابط‌عمومی‌ و مدیران سازمان‌های مختلف، به ارتقای توانمندی‌های فردی و توسعه سرمایه انسانی در دستگاه‌های اجرایی منجر می‌شود.

۵. تعامل بین مدیران و کارشناسان: کنسرسیوم بستری برای گفت‌وگو آنلاین و نشست‌های حضوری، تبادل تجربه و طراحی راهکارهای مشترک میان مدیران و متخصصان ارتباطات و محیط‌زیست فراهم می‌کند.

در عصر اطلاعات، نقش روابط‌عمومی‌ از اطلاع‌رسانی صرف فراتر رفته و به عنصری کلیدی در تغییر نگرش و رفتار عمومی‌ تبدیل شده است. استفاده از ظرفیت روابط‌عمومی‌ها در مناسبت‌های تقویمی‌ ملی و بین‌المللی (مانند روز جهانی محیط‌زیست، روز ملی درختکاری و…) و بحران‌های اجتماعی (مانند خشکسالی، آتش‌سوزی جنگل‌ها و…) می‌تواند مسیر آگاهی‌بخشی و مسئولیت‌پذیری شهروندان را هموار کند. در کنار آن، ایجاد کنسرسیوم ملی ارتباطات مدیریت سرزمین اقدامی‌ راهبردی برای مقابله با بحران‌های محیط‌زیستی و ایجاد نظم ارتباطی بین نهادهای مسئول است.

این کنسرسیوم می‌تواند تدوین استراتژی‌های رسانه‌ای مشترک را با نظارت شورای اطلاع‌رسانی دولت برعهده گیرد،‌ از ظرفیت رسانه‌ها برای فرهنگسازی استفاده و  تعامل میان دستگاه‌ها را نهادینه کند. در کنار آن، کنسرسیوم می‌تواند به مدیریت منابع‌ پايه (آب، خاک و پوشش گياهی) و جلوگیری از تخریب سرزمین یاری رساند.