یک روز پس از آتش‌بس، مسئولان از بازگشت اینترنت به وضعیت عادی خبر می‌دهند

شکستن تدریجی حصار اینترنت

داده‌های رادار کلادفلر نشان می‌دهد افت شدید اینترنت همچنان ادامه دارد؛ از یک‌سو، کاهش چشمگیر حجم ترافیک و از سوی دیگر، اختلال‌های مداوم و نقطه‌ای





شکستن تدریجی حصار اینترنت

۴ تیر ۱۴۰۴، ۱۹:۳۲

یک روز پس از اعلام آتش‌بس میان ایران و رژیم صهیونیستی، دسترسی کاربران به اینترنت به‌تدریج در حال بازگشت است. در ۱۳ روز گذشته، کاربران با محدودیت‌ها و اختلالات گسترده‌ای در اینترنت مواجه بودند و این روند، خدمات دیجیتال و کسب‌وکارهای اینترنتی را به‌شدت تحت‌تأثیر قرار داد. اکنون وزیر ارتباطات اعلام کرده که روند بهبود و بازگشت اتصال به شرایط عادی آغاز شده است، هرچند بررسی‌های «پیام ما» نشان می‌دهد وضعیت هنوز کاملاً پایدار نیست.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از بازگشت دسترسی‌های ارتباطی به شرایط قبل خبر داده است. «ستار هاشمی» ظهر چهارشنبه، چهارم تیر، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «باز هم مردم شریف و صبور، در سخت‌ترین شرایط، با تحمل دشواری‌ها، پای کار ایران عزیزمان ایستادند. حالا نوبت ماست. با عادی شدن شرایط، وضعیت دسترسی‌های ارتباطی، به شرایط قبل بازگشت. از همه مردم به‌ویژه بخش ارتباطات و فعالان اقتصاد دیجیتال کشور، بابت این وضعیت تحمیلی صمیمانه عذرخواهی می‌کنم.» او تأکید کرد مجدانه پیگیر وعده‌های پیشین خود برای تسهیل دسترسی و بهبود کیفیت ارتباطات است و ابراز امیدواری کرد دیگر چنین شرایطی را تجربه نکنیم.
وزارت ارتباطات در نخستین روز حمله اسرائیل اعلام کرده بود «برای جلوگیری از نفوذ سایبری گسترده» محدودیت‌هایی در اینترنت ایجاد کرده است. کاربران اما در روزهای حمله نگران این بودند که در نبود اینترنت، از هشدارهای تخلیه از سوی دشمن باخبر نشوند. با این‌همه اکنون فرماندهی امنیت سایبری در اطلاعیه‌ای از «رفع برخی موانع ایجادشده» و بازگشت تدریجی به وضعیت سابق خبر داده است.
این شرح اطلاعیه شماره 5 فرماندهی امنیت سایبری است: «به اطلاع مردم شریف ایران می‌رساند هم‌زمان با تجاوز نظامی رژیم صهیونی، جنگ سایبری گسترده‌ای با دو هدف ایجاد اختلال در خدمات دیجیتال مردم و سوءاستفاده از زیرساخت‌های شبکه برای جمع‌آوری اطلاعات و تقویت تجاوز صورت گرفت؛ که از همان ابتدای جنگ، تیم‌های امنیت سایبری اقدامات گسترده‌ای را برای دفع حملات سایبری و شناسایی و جلوگیری از مسیرهای سوءاستفاده دشمن، انجام دادند. اقدامات مذکور ناگزیر محدودیت‌هایی در سطح شبکه ارتباطی ایجاد کرد که موجب قطع مسیرهای دستیابی اطلاعاتی دشمن شد، لیکن سختی‌هایی را نیز برای مردم در پی داشت.»

گزارش خاموشی
در سومین روز جنگ، گاردین در گزارشی با تیتر «مثل این است که در یک دیوار محصور شده‌ایم»، به وضعیت اینترنت در ایران پرداخت و روایت‌هایی از جوانان تهرانی منتشر کرد که شبانه‌روز تلاش می‌کنند تا با لینک‌های پراکسی از خاموشی اینترنت عبور کنند. در این گزارش آمده بود کاربران همچنان تلاش می‌کنند صدای خود را به جهان آزاد برسانند؛ آن‌هم در شرایطی که به‌گفته یکی از آنها، «جنگ دارد عادی می‌شود، اما این خاموشی است که ما را پاک می‌کند… نامرئی می‌کند. بااین‌حال، ما هنوز اینجاییم. هنوز تلاش می‌کنیم به جهان آزاد وصل بمانیم.»
در روزهای نخست پس از حمله اسرائیل، پلتفرم نت‌بلاکس گزارش داد دسترسی به اینترنت بین‌المللی به ۳ درصد رسیده که به‌معنای خاموشی گسترده بود. براساس داده‌های نت‌بلاکس این خاموشی حدود ۶۲ ساعت به‌طول انجامید و سپس اخباری از بهبودی نسبی و «بازگشت بخشی از سرویس‌ها» شنیده شد، هرچند در تهران و شهرهای بزرگ دسترسی همچنان ناپایدار و پایین‌تر از حد عادی بود. عصر سه‌شنبه، در نخستین روز اعلام آتش‌بس، خبری به‌نقل از صداوسیما دست‌به‌دست شد که شرحش این بود: «تلگرام به‌دلیل اتخاذ موضع بی‌طرف و ایستادن در جای درست سمت حق، به‌زودی رفع فیلتر خواهد شد، اما واتس‌اپ به‌دلیل جاسوسی برای دشمن صهیونیستی دیگر رفع فیلتر نخواهد شد.» هنوز منبعی رسمی برای تأیید این ادعا وجود ندارد. تلگرام از اردیبهشت ۱۳۹۷ تا امروز در ایران فیلتر شده است و از آن زمان تا کنون در دسترس نیست. از زمان بازگشت تدریجی اینترنت، تعدادی از کاربران از قطع دوباره وی‌پی‌ان‌هایشان خبر داده‌اند و به‌گفته بعضی کاربران، اینترنت هنوز به حالت عادی برنگشته و حتی پروکسی‌های دسترسی به تلگرام به‌کلی از کار افتاده‌اند. بااین‌حال، بعضی مشترکان همراه اول می‌گویند دسترسی به اینستاگرام بدون فیلتر برای آنها ممکن شده است و شماری از کاربران هم از دسترسی به پیام‌رسان واتس‌اپ بدون استفاده از وی‌پی‌ان خبر داده‌اند.

تحلیل کلادفلر از وضعیت اینترنت ایران
برای بررسی دقیق‌تر وضعیت، داده‌های پلتفرم کلادفلر نیز می‌تواند تصویری عددی از وضعیت بازگشت ارتباطات ارائه کند. بررسی نمودار Connection Type در صفحه‌ ایران در رادار کلادفلر، تغییرات محسوسی را در اتصال کاربران موبایل و ثابت در روزهای سه‌شنبه و چهارشنبه نشان می‌دهد. طبق این بررسی دسترسی کاربران ثابت و همراه به اینترنت بین‌المللی در حال بهبود نسبی است، اما همچنان با وضعیت عادی فاصله دارد. هم کاربران اینترنت موبایل و هم کاربران اینترنت ثابت از عصر سه‌شنبه، ۳ تیر، به‌تدریج در حال بازیابی دسترسی خود به اینترنت بین‌المللی هستند؛ بازگشت در جریان است، اما کامل و پایدار نیست.
داده‌های رادار کلادفلر در روز چهارشنبه، همچنان نشان‌دهنده وضعیت ناپایدار اینترنت در کشور است؛ اگرچه نشانه‌هایی از اختلال مقطعی و تلاش برای بازگرداندن سرویس‌ها دیده می‌شود، اما با شرایط عادی هنوز فاصله محسوسی دارد.
در روزهای نخست و ابتدای اختلال‌ها، کاربران ثابت سهم بیشتری از ترافیک بین‌المللی را حفظ کردند و در بعضی ساعات حتی تا ۵۰ درصد از کل ترافیک سهم آنها بود. اما در روزهای اخیر این سهم اندکی کاهش یافته و به حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد برگشته که احتمالاً ناشی از بازگشت تدریجی کاربران موبایل و تقسیم دوباره ترافیک است.
براساس نمودار این سامانه پایش جهانی اینترنت، «حجم ترافیک» (Bytes transferred) همچنان پایین‌تر از حد معمول است. نرخ «دردسترس‌بودن پروتکل‌ها» (Uptime) هم در بعضی ساعات، به‌خصوص در ابتدای روز، افت قابل‌توجهی داشته که احتمالاً ناشی از اعمال سانسور یا فیلترینگ سراسری است.
در بخش مربوط به «دستگاه‌ها و کاربران»، نسبت موبایل/دسکتاپ و انسان/بات همچنان مطابق الگوی همیشگی است، هرچند مجموع حجم کاربران در همه گروه‌ها کاهش یافته است. همچنین، در بخش «نقاط خرابی یا اختلال(Outage Center / Anomalies) چندین هشدار ثبت شده است که به‌نظر می‌رسد با شرایط بحرانی یا محدودسازی موقت مرتبط باشد.
با اینکه در خبرها اعلام شده اینترنت در حال بازگشت به وضعیت عادی است، کاهش شدید ترافیک (در حدود ۹۰ تا ۹۷ درصد) همچنان ادامه دارد؛ این مسئله نشان می‌دهد برخلاف ادعاهای مطرح‌شده، شرایط هنوز به حالت اولیه بازنگشته است. دسترسی برقرار، اما همچنان ناقص است و فیلترینگ انتخابی برای برخی سرویس‌ها اعمال می‌شود.
براساس این داده‌ها، بررسی‌های «پیام ما» نشان می‌دهد با وجود بازگشت تدریجی اینترنت، افت شدید همچنان ادامه دارد؛ از یک‌سو، کاهش چشمگیر حجم ترافیک (۸۰ تا ۹۰ درصد پایین‌تر از حد نرمال) و از سوی دیگر، اختلالات مداوم و نقطه‌ای در طول روز، حاکی از محدودیت یا فیلترینگ مقطعی است. با این‌همه، بهبود نسبی در برخی ساعات می‌تواند نشانه‌ای از اعمال محدودیت‌هایی بر پایه زمان یا منطقه باشد، نه قطع کامل اینترنت.
در مجموع، با وجود وعده‌های رسمی و برخی نشانه‌های بهبود، هنوز نمی‌توان وضعیت اینترنت را عادی توصیف کرد.

به اشتراک بگذارید:





نظر کاربران

نظری برای این پست ثبت نشده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بیشترین نظر کاربران

شکاف دستمزدها در دانشگاه

شکاف دستمزدها در دانشگاه