خراسان جنوبی از کم‌آبی عبور کرده و وارد بحران شده است

دست‌درازی به آب‌های چند‌هزارساله

خراسان جنوبی در آستانه ورشکستگی آبی قرار دارد؛ استانی که حدود ۹۵ درصد آب مصرفی آن از منابع زیرزمینی تأمین می‌شود، درحالی‌که میانگین کشوری این شاخص حدود ۴۵ درصد است. سالانه نزدیک به ۸۸۴ میلیون مترمکعب آب در استان مصرف می‌شود و ۸۷ درصد آن به کشاورزی اختصاص دارد؛ سهمی که نشان می‌دهد عبور از بحران آب، بدون اصلاح الگوی کشت و مدیریت تقاضا در این بخش ممکن نیست. نگرانی اصلی اما تنها حجم برداشت‌ها نیست، بلکه سن و ماهیت منابعی است که از اعماق زمین استخراج می‌شوند. مطالعات سن‌یابی در دشت بیرجند نشان می‌دهد فقط حدود ۱۵ درصد آب برداشت‌شده از آب‌های جوان، یعنی حاصل بارندگی‌های چند دهه اخیر و دارای قدمت اندک، است، اما ۸۵ درصد آن به منابعی با قدمت چهار تا ۱۷ هزار سال تعلق دارد. این آب‌ها عملاً تجدیدناپذیرند و برداشت از آن‌ها، مصرف سرمایه‌ای است که زیست‌پذیری استان را با بحرانی عمیق‌تر روبه‌رو می‌کند. بااین‌حال، مانند همیشه پای معیشت و کشاورزی در میان است.