جنگ، زن، جهان بی‌پاسخ

زن، صلح، آزادی
در ایران، زن در جنگ فقط یک قربانی نیست. او هم پناه است، هم پرستار، هم بازمانده. در بسیاری از خانه‌ها، او تنها فردی است که باید کودکان را آرام کند، برای سالمندان دارو بیاورد، به خانواده‌اش قوت قلب بدهد و هم‌زمان خودش را نجات دهد. اما در بمباران این روزها، زن ایرانی نه‌فقط از زندگی که از دیده‌شدن هم محروم شد. در ۲۳ خرداد، بیمارستان فارابی کرمانشاه، یکی از مهمترین مراکز درمانی غرب کشور، هدف حمله هوایی اسرائیل قرار گرفت. بخشی از ساختمان بخش زنان و زایمان تخریب شد. دست‌کم ۴۵ نفر کشته و ده‌ها نفر زخمی شدند. این بیمارستان، هیچ کاربری نظامی نداشت. تنها «جرم» آن، ارائه خدمات درمانی به غیرنظامیان بود.
براساس کنوانسیون چهارم ژنو (۱۹۴۹ میلادی)، حمله به مراکز درمانی، جنایت جنگی محسوب می‌شود. ماده ۱۸ این کنوانسیون، بیمارستان‌های غیرنظامی را از هرگونه حمله مصون می‌داند و ماده ۲۷ بر حمایت ویژه از زنان باردار و مادران تأکید دارد.

هیچ‌کس در امان نیست؛ حتی در زایشگاه
اسرائیل پیشینه‌ای طولانی در حمله به زیرساخت‌های درمانی دارد، اما حمله مستقیم به بیمارستان فارابی در عمق خاک ایران، آغاز فصل جدیدی در تجاوزگری است. این اتفاق تنها یک حمله نظامی نبود؛ پیامی آشکار بود: هیچ‌کس، حتی در زایشگاه، در امان نیست.
این حمله نه‌تنها نقض آشکار حقوق بشر، بلکه نمایش عمومی بی‌پاسخ‌ماندن جنایت در برابر چشم جهانیان است. اسرائیل، بی‌آنکه به دادگاهی احضار شود یا حتی تحت فشار جدی قرار گیرد، باز هم مرزهای انسانیت را رد کرد.

هلالی که دیگر نشان امان نیست
در ۲۴ خرداد، یک آمبولانس هلال‌احمر ایران در آذربایجان‌غربی، حین انتقال مصدومان، هدف مستقیم قرار گرفت و دو نفر کشته شدند. در همان روز، یک آمبولانس دیگر در شرق تهران، حوالی بزرگراه بعثت، با اصابت ترکش آسیب دید و دو امدادگر زخمی شدند.
مطابق با پروتکل اول الحاقی به کنوانسیون ژنو (۱۹۷۷ میلادی)، وسایل نقلیه امدادی، درمانی و حاملان علامت صلیب‌سرخ یا هلال‌احمر، از هرگونه تعرض مصون هستند. اما در واقعیت، نه نشان آمبولانس ایران و نه نشان هلال‌احمر، مانعی برای موشک‌های اسرائیلی نبود.

جغرافیای ترس: نقشه‌ای از زندگی‌های ویران
در این پنج روز، بیش از ۱۹ استان ایران هدف حمله اسرائیل قرار گرفته‌اند. در تهران، محله‌هایی چون شهرک غرب، سعادت‌آباد، نیروی هوایی، ستارخان، نارمک، جنت‌آباد و اطراف بزرگراه بعثت دچار تخریب شدند. مدارس تعطیل شدند، پناهگاه‌ها مملو از خانواده‌های مضطرب شدند و بیمارستان‌ها با موجی از مجروحان روبه‌رو شدند.
به‌گزارش فایننشال‌تایمز در ۲۷ خرداد، این حمله‌ها نه‌تنها جنبه نظامی نداشتند، بلکه عامدانه با هدف فلج‌کردن زیرساخت‌های شهری، ایجاد وحشت عمومی و مختل‌کردن زندگی غیرنظامیان طراحی شده‌اند.

قوانین جهانی فقط برای ویترین‌اند
قطعنامه ۱۳۲۵ شورای امنیت سازمان ملل (۲۰۰۰ میلادی)، بر لزوم حمایت ویژه از زنان در زمان جنگ و مشارکت آنها در روند صلح تأکید دارد. این قطعنامه، به‌ظاهر یکی از پیشروترین اسناد سازمان ملل درباره «زنان، صلح و امنیت» است. اما زن ایرانی در بیمارستان فارابی، در خیابان و در خانه‌اش، نه از امنیت بهره‌مند شد، نه از صلح و نه از حمایت.
نهادهای بین‌المللی که با سرعت به بحران‌های مشابه در اوکراین، افغانستان یا میانمار واکنش نشان می‌دادند، این‌بار سکوت کردند. این سکوت نه بی‌خبری، که انتخاب است؛ انتخابی سیاسی، نه انسانی.

تجربه‌ای که تکرار شد، پاسخی که نرسید
حمله به بیمارستان فارابی، یادآور حملات مشابه اسرائیل به مراکز درمانی در غزه است. در سال‌های ۲۰۰۸، ۲۰۱۴ و ۲۰۲۳ میلادی، اسرائیل بارها به بیمارستان‌ها، مدارس دخترانه و مراکز نگهداری کودکان حمله کرد. فاجعه بمباران بیمارستان المعمدانی در غزه در اکتبر ۲۰۲۳، با بیش از ۵۰۰ کشته، موجی از اعتراض جهانی را برانگیخت؛ اما هیچ‌گاه منجر به محاکمه نشد.
جنایت‌های بی‌پاسخ، به الگویی از سیاست خارجی اسرائیل تبدیل شده‌اند. الگویی که با حمایت آشکار برخی قدرت‌های جهانی، به‌طور عملی مصونیت کامل از عدالت را فراهم کرده است.

زن ایرانی و سکوتی که زخمی‌تر از جنگ است
زن ایرانی امروز، فقط قربانی حمله نیست، او قربانی بی‌عدالتی حقوقی و رسانه‌ای نیز است. درحالی‌که زنان در غزه یا اوکراین با موجی از همبستگی جهانی مواجه شدند، زن ایرانی نه تیتر خبر شد و نه موضوع بیانیه. حتی سازمان‌های جهانی حقوق زنان نیز سکوت پیشه کردند. این استاندارد دوگانه، تنها رنج زن ایرانی را عمیق‌تر نمی‌کند؛ بلکه اعتماد به ساختار جهانی عدالت را نیز به‌چالش می‌کشد.

جهانِ بی‌دادگاه، جنایتِ بی‌مجازات
اساسنامه رم دادگاه کیفری بین‌المللی (۱۹۹۸ میلادی)، حمله به غیرنظامیان، مراکز درمانی و امدادگران را «جنایت جنگی» معرفی می‌کند. اسرائیل عضو این دادگاه نیست، اما براساس اصل «صلاحیت جهانی» یا با تشکیل کمیته‌های حقیقت‌یاب، امکان پیگیری وجود دارد، اگر اراده‌ای وجود داشته باشد. اما این اراده، در پنج روز گذشته، غایب بوده است.

نه در متن قانون، که در محک وجدان
زن ایرانی امروز، فقط با ترکش زخمی نمی‌شود. او زخمی سکوت رسانه‌ها، بی‌عدالتی حقوقی و تبعیض نهادینه‌شده جهانی نیز است. در خانه‌ای که سقفش ریخته، او باید هم مادر باشد، هم پرستار، هم مقاوم و هم روایتگر رنجی که دیده نمی‌شود. اگر جامعه جهانی هنوز به اصولی چون حق حیات، امنیت زنان و عدالت در جنگ باور دارد، امروز روزی است که باید واکنش نشان دهد؛ نه‌فقط با کلمات، بلکه با کنش فوری و اثربخش. این سکوت نه بی‌طرفی است و نه بی‌اطلاعی؛ این سکوت، هم‌دستی در ویرانی ایران است.