۱۸ هزار چنار، حالا فقط ۸ هزار! چرا؟

خیابان ولی‌عصر که روزگاری با ۱۸ هزار چنار، نماد سرسبزی تهران بود، حالا تنها ۸ هزار اصله درخت دارد و زنگ خطر نابودی این سرمایه طبیعی به صدا درآمده است

7 اسفند 1403، 18:54

خیابان ولی‌عصر، شریان حیاتی تهران، امروز بیش از هر زمان دیگری به دیده‌بانی نیاز دارد. این خیابان که با چنارهای سربه‌فلک‌کشیده‌اش، خاطره‌ای از گذشته‌ای سبز را در دل پایتخت زنده نگه می‌دارد، سال‌هاست که با تهدیدهای جدی محیط‌زیستی مواجه شده است. اما حالا، پویشی مردمی برای حفاظت از این میراث طبیعی و فرهنگی آغاز شده است؛ پویش «دیده‌بانی درختان خیابان ولی‌عصر» با مشارکت تشکل‌های مردم‌نهاد و حمایت اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان تهران، گامی امیدبخش در مسیر احیای این جاده سبز خواهد بود.

چرا ولی‌عصر مهم است؟

خیابان ولی‌عصر نه‌تنها یکی از طولانی‌ترین خیابان‌های خاورمیانه است، بلکه نماد تلفیق تاریخ و طبیعت در قلب تهران محسوب می‌شود. چنارهای قدیمی این خیابان یادگاری از دهه ۱۳۱۰ هستند، زمانی که خیابان پهلوی (نام پیشین ولی‌عصر) احداث شد و درختکاری آن به‌عنوان بخشی از طرح زیباسازی شهری در دستورکار قرار گرفت.

«عبدالله مستوفی» در کتاب «شرح زندگانی من» نوشته است: «در زمان رضاشاه در خیابان پهلوی، به فاصله هر دو متر یک چنار کاشته شد و بین هر دو چنار، بوته‌ای از گل سرخ قرار گرفت. درمجموع ۱۸ هزار چنار، سایه‌بان همیشگی این خیابان شد.» اما امروز، آن سرسبزی باشکوه دیگر به چشم نمی‌خورد؛ برآوردها نشان می‌دهد تعداد این چنارها به حدود ۸ هزار اصله کاهش یافته است.

زنگ خطر برای چنارهای ولی‌عصر

دلایل نابودی این درختان تاریخی متعدد است؛ از توسعه بی‌رویه شهری و حفاری‌های مداوم برای پروژه‌های زیرساختی مانند مترو گرفته تا افزایش آلودگی هوا، تغییر کاربری اراضی، کاهش منابع آبی و ساخت‌وسازهای بی‌ضابطه.

همه این عوامل دست‌به‌دست هم داده‌اند تا سلامت این درختان را تهدید کنند. چنارهایی که روزگاری در گرما و سرما پناه رهگذران بودند، حالا یکی‌یکی از بین می‌روند و جای خود را به خیابانی بی‌روح می‌دهند.

در واکنش به این تهدیدها، اداره‌کل حفاظت محیط‌زیست استان تهران، با همکاری تشکل‌های مردم‌نهاد، پویشی را برای نظارت و حفظ درختان خیابان ولی‌عصر راه‌اندازی کرده است.

«حسن عباس‌نژاد»، مدیرکل حفاظت محیط‌زیست استان تهران، در نشستی با فعالان محیط‌زیستی اعلام کرد: «این پویش با هدف پایش مستمر درختان و افزایش آگاهی عمومی نسبت به اهمیت حفظ این میراث ارزشمند شکل گرفته است.»

او با تأکید بر نقش حیاتی مشارکت مردمی در حفاظت از محیط‌زیست شهری افزود: «حفاظت از چنارهای ولی‌عصر بدون همکاری مردم و تشکل‌های محیط‌زیستی امکانپذیر نیست. این پویش فرصتی است تا شهروندان در حفظ تاریخ زنده تهران نقش‌آفرینی کنند.»

علاوه‌براین، عباس‌نژاد از بازنگری در ساختار کارگروه‌های محیط‌زیستی خبر داد و گفت: «نمایندگان محیط‌زیست در کارگروه‌های مختلف حضور خواهند داشت تا تعامل بیشتری با تشکل‌های مردم‌نهاد برقرار شود و از ظرفیت‌های آنها در تصمیم‌گیری‌های کلان استفاده کنیم.» این اقدام می‌تواند بستری برای استفاده بهینه از دانش بومی، تجارب میدانی و انرژی فعالان محیط‌زیستی در جهت حفظ و احیای خیابان ولی‌عصر باشد.

نجات چنارهای ولی‌عصر یک وظیفه جمعی

کارشناسان هشدار می‌دهند که عواملی مانند توسعه شهری، آلودگی هوا، کم‌آبی و حفاری‌های مترو باعث تخریب تدریجی چنارهای ولی‌عصر شده است و باید فوراً چاره‌ای اندیشید

نجات چنارهای خیابان ولی‌عصر تنها یک مأموریت سازمانی نیست؛ این یک وظیفه جمعی است که شهروندان، مسئولان، کسبه و دوستداران محیط‌زیست باید در آن نقش داشته باشند. این درختان فقط بخشی از فضای سبز شهری نیستند؛ آنها خاطراتی از تهرانِ گذشته را در دل دارند و اگر برای حفظ آنها تلاش نکنیم، شاید فردا دیگر اثری از آنها باقی نماند.

پویش «دیده‌بانی درختان خیابان ولی‌عصر» فرصتی برای همگان است تا به‌جای نظاره‌گر بودن، تبدیل به محافظان واقعی این سرمایه طبیعی شوند. این نه‌فقط یک پویش، بلکه یک تعهد برای حفظ شناسنامه سبز پایتخت است.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

آلودگی هوا، حفاظت از محیط‌زیست، فضای سبز، کاهش منابع آب، محیط‌زیست