کمبود ۱۰۰ هزار پرستار و شنیده‌نشدن صدای آنان

ابتدای امسال بود که «سیدمحمد علوی» پرستار بالین و فعال صنفی حوزۀ پرستاران، در گفت‌وگو با «همشهری آنلاین» اعلام کرده بود: با آنکه کشور با کمبود ۱۰۰ هزار پرستار مواجه است، وزارت بهداشت حاضر نیست حدود ۲۰ هزار پرستارِ طرحی را که طرح خود را گذرانده‌اند و در دورۀ کرونا نیز سنگ‌تمام گذاشتند، به کار گیرد.

به‌گفتۀ او، مشکلات معیشتی پرستاران و عدم اجرای تبدیل وضعیت آن‌ها، باعث شده که خیلی از آن‌ها اقدام به مهاجرت کنند. حقوق و مزایای پرستارانی که به عمان مهاجرت کرده‌اند، ۶ برابر حقوق یک پرستارِ فعال در ایران است.

اعتراض‌های پرستاران در چند روز اخیر در شهرهای مختلف کشور دیده و شنیده می‌شود. در این دور از اعتراض‌ها، پرستاران ابتدا در کرج و بیمارستان‌های استان البرز و سپس در بیمارستان‌های استان فارس دست از کار کشیدند. اعتراض پرستاران به استان‌های دیگر از جمله زنجان و استان‌های شمالی کشیده شد و در نهایت در ۲۷ مرداد، پرستاران در دو بیمارستان اصلی مشهد (امام رضا و قائم) دست از کار کشیدند.

«ایلنا» در گزارشی  در همین رابطه تأکید کرده است: در بیش از ده روز گذشته، رئیس‌جمهور جدید و معاونان انتصابی او، هیچ واکنشی به اعتراض پرستاران نشان نداده‌اند؛ تنها واکنشی که از سوی فرادستان دیده شده، تقلیل ماجرا به طلبِ معوقات مزدی و صدور دستور برای پرداخت مطالبات پرستاران بوده؛ در‌حالی‌که خواسته‌های پرستاران در سطحی فراتر قرار دارد: اجرای قانون؛ اجرای بدون تنازل و بی‌تبعیضِ قانون.

بااین‌حال اما دولت و متولیان امر، واکنشی به این مطالبات صنفی نداشته‌اند و همین موضوع عاملی به‌نام «امید» را در بین آنان کم‌رنگ می‌کند.

 موج مهاجرت پرستاران وحشتناک است

نکته‌ای که «علی جعفریان»‎ مسئول کمیتۀ وزارت بهداشت، در شورای راهبری دولت هم به آن اشاره می‌کند و از کم‌رنگ‌شدن امید در جامعۀ پرستاران سخن می‌گوید. او به «هم‌میهن» گفته است: بحران نیرو در نظام سلامت، به موضوع امید گره خورده است.

او وضعیت مهاجرت پرستاران یا ترک کارشان را، وحشتناک توصیف می‌کند: «ما با موج مهاجرت پرستاران به کشور آلمان مواجه هستیم. پرستاران یکی‌درمیان، آلمانی یاد می‌گیرند تا بتوانند از کشور خارج شوند. آن‌ها با یک مدرک زبان آلمانی می‌توانند از کشور خارج شوند. در دانشگاه علوم پزشکی تهران، بیمارستان‌های جدیدی ساخته شده که خیلی از بخش‌های آن به‌دلیل نبود نیروی پرستار، فعال نشده است. یک‌ سال است در انتظار جذب نیرو برای بخش جراحی عروق بیمارستان امام خمینی هستیم. دانشگاه علوم پزشکی تلاش می‌کند، اما متقاضی ندارد.»

براساس آمارها، مهاجرت پرستاران در سال‌های اخیر بسیار بالا رفته است. مسئولان سازمان نظام پرستاری اعلام کرده‌اند که هرسال حدود ۳ هزار پرستار برای مهاجرت از کشور از این سازمان گواهی «گوداستندینگ» می‌گیرند، درحالی‌که تعداد کل دانشجویان این رشته حدود ۱۰ هزار نفر است و به‌گفتۀ نایب‌رئیس شورای‌عالی این سازمان، مهاجرت این نیروها به مرحلۀ بحرانی رسیده است.

 درخانه‌نشستن بهتر از پرستاری‌کردن

بااین‌حال معاون پرستاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مشکلات پرستاران و انگیزه‌های مهاجرت آنان را انکار می‌کند. «عباس عبادی» در گفت‌وگویی به «ایرنا» بیان کرده بود، مهاجرت صرفاً مختص به حرفۀ پرستاری نیست؛ سایر حرَف نیز با این پدیده مواجه هستند، اما آمار مربوط به مهاجرت پرستاران در فضای مجازی صحت ندارد.

عبادی تأکید کرده بود: یک دانشجوی متعهد نباید تنها در محور مسائل فردی و شخصی خود متمرکز باشد و از رویدادهای جامعه و جهان غافل شود.

بااین‌حال اما وضعیت معیشتی و حقوقی پرستاران، واقعیت‌های دیگری را به ما نشان می‌دهد. درحال‌حاضر حقوق یک پرستار ایرانی، ماهانه ۱۲ تا ۱۵ میلیون تومان، یعنی حدود ۲۰۰ دلار است که در قیاس با سایر کشورها، چیزی شبیه هیچ است. در آلمان یک پرستار به‌محض ورود به کار، ۲ هزار دلار می‌گیرد، در اروپا ۴ هزار دلار و در آمریکا و کانادا ۵ هزار دلار؛ قیاس این اعداد نشان از یک فاصلۀ عمیق و یک نارضایتی عمیق‌تر دارد. 

در همین زمینه «محمد شریفی‌مقدم» دبیرکل خانۀ پرستار، از شیوۀ مواجهۀ پرستاران با این وضعیت به «ایلنا» می‌گوید: هرکدام یک راهی را در پیش گرفته‌اند؛ خیلی‌ها مهاجرت کرده‌اند؛ تعداد پرستارانی که مهاجرت کرده‌اند، از استخدامی‌های وزارت بهداشت بیشتر است. یک‌سری تغییر شغل داده‌اند و به کار اداری و دفتری روی آورده‌اند. برخی ترک شغل کرده‌اند و در خانه نشسته‌اند، چون اگر در خانه بنشینند و پول ایاب‌وذهاب و مهدکودک و… ندهند، ضررشان کمتر است.