بایگانی مطالب: منابع طبیعی
قرقها زیر آماج اتهامها
«گمان میکنم مشابه بسیاری از نقاط دنیا اشکال مختلفی از حکمرانی در مناطق تحت حفاظت در کشور شکل بگیرد که قرقهای اختصاصی یا همان حفاظتگاهها نیز مدلی از آنها هستند.» «فرشته باقری» که سالهاست در حوزه قرقها کار میکند، آینده را اینچنین میبیند. در زمانهای که فعالان حفاظتگاههای مردمی یا همان قرقهای اختصاصی زیر تیغ آماج انواع اتهامها هستند، حضور او بهعنوان یک زن در این حوزه آیا مشکلات مضاعفی را برایش ایجاد کرده است؟ در گفتوگو با او علاوهبر این موضوع درباره کارایی قرقها در ایران، مقایسه آن با اکوتوریسم و ... پرسیدیم.
خطر در دل آبهای جنوب
آریا وزیرزاده، عضو هیئتعلمی گروه مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه شیراز، در خصوص فاجعه اخیر در بندر شهید رجایی بندرعباس میگوید: «برخی از این ترکیبات آلاینده ماندگاری بالایی دارند و میتوانند در رسوبات تهنشین شده و طی سالهای آینده به تدریج آزاد شوند. آنها یک منبع آلودگی پایدار و دائمی ایجاد میکنند که نه تنها برای آبزیان، بلکه برای انسان نیز به عنوان مصرفکننده نهایی این آبزیان مشکلاتی به همراه دارد.» این انفجار، علاوه بر تلفات جانی و مصدومیتهای متعدد و ایجاد تروما، همچنان با دود سیاهی بر فراز بندرعباس سایه افکنده و زندگی ساکنان را تحت تاثیر قرار داده است. مردم سایر شهرها نیز با نگرانی شاهد این واقعه هستند و امیدوارند تلفات جانی افزایش نیابد و بندرعباس به شرایط پیش از ششم اردیبهشت بازگردد. با این حال، فاجعه رخ داده و تبعات اجتماعی و زیستمحیطی آن همچنان ادامه خواهد داشت. وزیرزاده هشدار میدهد که دریا نیز از این انفجار بینصیب نمانده و حجم بالای آلودگی، آینده زیست دریایی را با چالشهایی جدی مواجه کرده است. به گفته کارشناسان، این چالشها ادامهدار خواهند بود، اما در صورت توجه مسئولان، میتوان سطح خسارات را کاهش داد.
شاهد یک دهه تخریب انزلی
«۱۰سالی که هر دفعه وارد تالاب میشدم (بهطور متوسط هفتهای یک روز)، از طلوع خورشید تا غروب آفتاب، یک هزار فریم عکس گرفتم؛ رفتارها، مهاجرتها و جمعیت هرساله پرندگان را بههمراه دیگر اهالی این حوضه به ثبت رساندم. بخشی از چکیده این آرشیو را در این نمایشگاه ارائه کردهام.» اینها گفتههای «آلن پطروسیان» کنشگر محیطزیست است. این روزها نمایشگاه عکسی با عنوان «پرندگان تالاب انزلی» از آثار او در فرهنگسرای ارسباران در حال برگزاری است. درباره این نمایشگاه، نهضت پرندهنگری، دلایل تخریب و جایگاه اکوتوریسم در تالاب انزلی و… با پطروسیان گفتوگو کردهایم.
از «سلاح آبی» اردوغان تا رؤیای «نیل تا فرات»
تالاب انزلی صاحب ندارد
پنج وزارتخانه و دو سازمان باید وظایفشان را درست انجام دهند تا تالاب انزلی زنده بماند. بااینحال، عدم هماهنگی و نبود یک نهاد مجری و ناظر واحد موجب شده است این دستگاهها نتوانند بهطور مؤثر و همزمان اقدامات لازم را برای احیای تالاب انجام دهند. در غیاب این نهاد مجری، سازمان حفاظت محیطزیست، وزارت نیرو، وزارت جهادکشاورزی، وزارت راهوشهرسازی، سازمان بنادر و دریانوردی، وزارت کشور و شهرداری توپ را به زمین دیگری میاندازند و در این میانه، تالاب انزلی است که در بحران دستوپا میزند.
زیستن در دفنگاه
«دوباره دفن شدیم؛ باز هم با خانه و زندگیمان. باز هم ماشین، گلدانها و هرچه در حیاط خانه بود، زیر تلی از خاک دفن شد. دوباره همهچیز از اول. انگار نه انگار که همین چندی قبل برای استقبال از نوروز خانهتکانی کرده بودیم. دوباره باید خانهتکانی میکردیم، وگرنه زیر اینهمه خاک میماندیم. اول از همه باید ماشین را میشستیم و بعد حیاط و گلدانها، وگرنه همه آن خاکی که روی زندگیمان نشسته بود، میآمد داخل خانه.» این روایت «محمد» است که در جراحی زندگی میکند. برای او پژوی سفیدش اهمیت ویژهای دارد و روی آن خیلی حساس است. پنجشنبه که شروع کرد به شستن ماشین، لایهلایه گل جدا میکرد. آن روز که طوفان گردوغبار به جان خوزستان و جراحی افتاد، ماشین، باغچه، دیوارهای خانه، کف حیاط، کوچه و خیابان، ورودی شهر، ساختمان نیمهتمام، میدان، نخلستان و رودخانه زهره با خاک دفن شدند. مردم در خانهها پناه گرفتند تا طوفان بگذرد. یک روز و نیم بعد محمد سراغ ماشین رفت، تلاش کرد خاک را از آن جدا کند، جدا نمیشد، کار سخت بود تا بالاخره لایه قهوهای را کنار زد و سفیدی پژو پیدا شد. محمد در جدال با مصیبت بارش خاک تنها نبود؛ ساکنان دو استان خوزستان و ایلام سهشنبه و چهارشنبه شرایطی مشابه او داشتند. بالاخره باد فرو نشست و لایه ضخیمی از خاک بر زندگی و طبیعت این دو استان آرام گرفت! بعد از آن دوباره صدای اظهارنظر مدیران کل منابعطبیعی خوزستان و ایلام بلند شد که بگویند منشأ این طوفانها خارجی است، هرچند برای کنترل چشمههای گردوغبار داخلی هم منابع مالی لازم را در اختیار ندارند.
آسمان سیاه شد
|پیام ما| تعطیلی مدارس و ادارات استانهای مختلف، در همین ابتدای سال باز هم تیتر اخبار شد. ورود طوفان گردوغبار از مرز عراق و عربستان، امروز بیستوششم فروردینماه آسمان نیمه جنوب و غرب کشور را نارنجی کرد. ریزگردهایی که از بیابانهای خشک عربستان و عراق به ایران رسیده بودند با کاهش کیفیت هوای چندین استان، هشدارها برای کاهش دید و افزایش آلایندههای هوا را جدیتر از همیشه کردند؛ بهطوریکه نگرانیها درباره سلامت عمومی بار دیگر به اوج خود رسید. امروز نمایندگان مجلس شورای اسلامی با تصویب تقاضای تحقیق و تفحص از عملکرد سازمان حفاظت محیطزیست در مقابله با پدیده گردوغبار موافقت کردند. اقدامی که نایبرئیس فراکسیون محیطزیست مجلس درباره آن به «پیام ما» میگوید: «انتظار داشتیم سازمان محیطزیست در زمینه دیپلماسی محیطزیستی فعالتر عمل کند، چراکه بخشی از منشأ ریزگردها در کشورهای همسایه قرار دارد.»
یزد در غبار
در سومین هفته فروردین استان یزد یک هفته در گردوغبار فرورفت. گردوغباری که بهگفته مدیرکل محیطزیست این استان امسال بهدلیل خشکسالی زیاد و کمبارشی تشدید خواهد شد و البته تا پایان هفته هم میهمان یزد خواهد ماند. براساس آنچه این مسئول اعلام میکند، کانونهای مستعد گردوغبار و فرسایش بادی در این استان بهطور متوسط در سال ۳۰۰ هزار تُن گردوغبار تولید میکنند. ضمن اینکه این استان که در مرکز کشور قرار دارد، همراه با بادهای شمالی از کویرهای سمنان، همراه با بادهای غربی از اطراف تالاب گاوخونی و یا سایر کانونهای فرسایشی استانهای همجوار هم میزبان گردوغباری میشود که حتی منشأ در خود استان ندارد. همچنین، بالغبر ۶۰۰ هزار هکتار مساحت جادههای این استان شامل جادههای مزارع، معادن، برخی از روستاها و آبادیها هم محدودههایی هستند که تولید گردوغبار میکنند و با وزش باد این گردوغبارها جابهجا میشوند.
«دولتیسازی» رودخانهها
رودخانهها دیگر مال مردم نیستند. حالا تمام رودخانههای کشور مالکی غیر از مردم ایران و بهنام «دولت» دارند. چهار ماه از رد لایحه حفاظت از رودخانهها و مقابله با سیلاب از سوی مجلس شورای اسلامی بهدلیل تمرکز دولت بر گرفتن مالکیت رودخانهها نگذشته که سخنگوی سازمان ثبت اسناد کشور از صدور اسناد ملکی رودخانهها بهنام دولت جمهوری اسلامی ایران به نمایندگی وزارت نیرو و شرکتهای آبمنطقهای بهموجب انعقاد یک تفاهمنامه خبر داده است. اگرچه این سازمان تعداد دقیق اسناد صادرشده را قید نکرده و از کلمه «همه» استفاده کرده است؛ «همه رودخانههای کشور»، و گرچه وزارت نیرو این اقدام را در راستای حفاظت از رودخانهها اعلام میکند، اما هم مجلس شورای اسلامی هم مرکز پژوهشهای نهاد و هم حقوقدانان بسیاری میگویند قانون اساسی چنین اجازهای به دولت نمیدهد. قانون رودخانهها را ثروت عمومی و در مالکیت مردم میداند و حاکمیت و دولت را صرفاً مدیر آن قرار داده است که کسی امکان سلب آن را ندارد.
اراضی میانکاله را پس بگیرید
|پیام ما| در چند روز گذشته تریلیهایی به محل پروژه پتروشیمی میانکاله آمدند که شائبه فعالیت دوباره پروژه لغوشده پتروشیمی میانکاله را ایجاد کردند. این موضوع سبب شد سازمان حفاظت محیطزیست بار دیگر بر «غیرقانونی» بودن این پروژه تأکید کند. درنهایت نیز با پیگیری این سازمان هرگونه فعالیتی در این منطقه متوقف شد. حالا نایبرئیس فراکسیون محیطزیست مجلس به «پیام ما» میگوید از این سازمان خواستهاند گزارشی دراینباره تهیه کند و در فراکسیون محیطزیست مجلس ارائه دهد.
