به مناسبت ۵ ژوئن روز جهانی محیط‌زیست

در ماه‌های اخیر مردم ایران با رشد خیره‌کننده قیمت برخی کالاها مواجه شدند، رشدی که از اوایل زمستان آغاز شده و تا امروز ادامه دارد. حذف ارز ترجیحی و شوک ارزی دولت و هم‌زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران موجب شد تا بر اساس آمارهای بانک مرکزی و مرکز ملی آمار تورم سالانه کشور به بیش از ۵۰ درصد رسیده و هم‌زمان تورم نقطه‌به‌نقطه در برخی کالاها سه‌رقمی شود.

شاهنامه فردوسی گنجینه‌ای از تاریخ، فرهنگ، زبان و هویت ایرانی است و ازاین‌رو، تلاش برای معرفی و بازخوانی این اثر سترگ برای نسل جدید با بهره‌گیری از ابزارها و زبان‌های جدید، قدمی مهم در مسیر شناخت هرچه بیشتر گنجینه‌های ادبی و فرهنگی است. این هدف گروهی است که به کارگردانی «میکائیل شهرستانی» قرار است پروژه‌ای را به نام «آفرینش» برای ارائه شاهنامه در قالب فیلم‌ارکستر ارائه کنند. در همین راستا، نشست خبری پروژه هنری «آفرینش» با حضور جمعی از دست‌اندرکاران این اثر برگزار شد؛ پروژه‌ای که با تلفیق هنر، موسیقی و هوش مصنوعی، روایت شاهنامه را در قالبی چندرسانه‌ای و متناسب با ذائقه مخاطب امروز بازآفرینی می‌کند. دست‌اندرکاران این طرح در این نشست که روز دوشنبه (۱۱ خرداد) در کاخ سعدآباد برگزار شد، از برنامه تولید مجموعه‌ای بر اساس شاهنامه و نقش فناوری‌های نوین سخن گفتند.

خلوتی خیابان‌ها، نبود مزاحمت همیشگی موتورسواران و رانندگانی که دوچرخه را به رسمیت نمی‌شناسند، هوای تمیز و قابل‌تنفس شهر، فراغت زمانی به‌واسطه تعطیلی مشاغل در جنگ، خمودگی جسمی و روحی، کنجکاوی از آنچه بر سر شهر آمده، بازگشت عاملیت به یغما رفته شهروندان با رکاب‌زنی، از مجموعه دلایلی است که سبب شده تا دوچرخه‌سواران در طول جنگ و روزهایی که هر ثانیه‌اش آبستن حمله و اتفاقی بود کماکان دوچرخه‌سواری کنند. گویی در شرایط بحرانی «دوچرخه» نقشی متفاوت از ورزش یا حمل‌ونقل پیدا می‌کند و به ابزاری برای مشاهده‌گری بی‌طرفانه در شهر تبدیل می‌شود. شاید «کارل‌فون دریس» مخترع نخستین دوچرخه هرگز به ذهنش خطور نمی‌کرد که اختراعش در سرزمینی هزاران کیلومتر دور از آلمان، به وسیله‌ای برای تاب‌آوری و نگریستن به شهر در روزگاری جنگی تبدیل شود. گزارشی که می‌خوانید روایت رکاب‌زنی تعدادی از دوچرخه‌سواران زیر آسمان جنگ‌زده ایران است که در گفت‌وگو با «پیام ما» به مناسبت روز جهانی دوچرخه در سیزدهم خردادماه (مصادف با سوم ژوئن) بیان کردند.

در روزهایی که غرش جنگنده‌ها و سایه سیاه جنگ، زیست روزمره بسیاری از مردم منطقه را تغییر داده است، «سید ابراهیم حسینی» رئیس شورای اسلامی شهر شیراز در حرکتی متفاوت با ارسال نامه‌ای خطاب به اعضای شوراها و پارلمان‌های شهری در شهرهای خواهرخوانده شیراز (نانجینگ در چین، دوشنبه در تاجیکستان، نیکوزیا در قبرس، چونگ‌چینگ در چین، وایمار در آلمان، پچ در مجارستان و نووی ساد در صربستان) در اقصی‌نقاط جهان، صدای غیرنظامیانی شده است که قربانی مستقیم تحولات اخیر شده‌اند. «پیام ما» به همین بهانه در گفت‌وگو با رئیس شورای شهر شیراز، چرایی نگارش این نامه و نگاه حقوقی و انسانی نویسنده به مقوله «جنگ در شهر» را مورد واکاوی قرار داده است.

فلرسوزی با پیامدهای چندگانه نه‌تنها به تخریب محیط‌زیست منجر می‌شود، بلکه سلامت جوامع محلی را نیز به خطر می‌اندازد و هزینه‌های سنگینی را بر اقتصاد کشور تحمیل می‌کند؛ ازاین‌رو، این مسئله یک بازی چند سر باخت به شمار می‌آید. «یدالله سبوحی»، استاد دانشگاه و کارشناس در حوزه اقتصاد انرژی، در گفت‌وگو با «پیام ما» درباره فلرسوزی می‌گوید: «به طور روزانه حدود ۴۵ میلیون مترمکعب گاز در ایران سوزانده می‌شود؛ مقداری که در صورت بازیافت، معادل ۸ تا ۱۰ درصد از مصرف سالانه گاز کشور خواهد بود. درحالی‌که صنایع برای هر مترمکعب گاز تا ۱۵ سنت هزینه می‌کنند.» او در این گفت‌وگو درباره پیامدهای اقتصادی فلرسوزی توضیح می‌دهد.

| پیام ما | بخش بوم‌گردی در ایران، امروز در نقطه عطفی قرار گرفته است که عبور از آن نیازمند نگاهی نقادانه و اصلاح‌گر است. یاور عبیری، رئیس جامعه حرفه‌ای اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران، در تحلیل رویداد اخیر سمنان تأکید می‌کند که این حوزه با مجموعه‌ای از چالش‌های مدیریتی، اجرایی و آموزشی روبه‌روست و مسیر توسعه آن نه از دل تشریفات اداری، بلکه از تغییر نگاه جوامع محلی و ارتقای دانش تخصصی می‌گذرد.

«قلعه‌بالا» در حاشیه توران، یکی از نمونه‌های کم‌سابقه تغییر مسیر یک روستاست؛ جایی که در کمتر از دو دهه، الگوی زندگی از شکار و فشار بر طبیعت به سمت بوم‌گردی و معیشت پایدار تغییر کرده است. این تحول نه یک طرح کوتاه‌مدت، بلکه نتیجه سال‌ها کار میدانی، تغییر تدریجی نگاه جامعه محلی و شکل‌گیری درآمدهای جایگزین است؛ تغییری که امروز هم در اقتصاد روستا دیده می‌شود و هم در آرام‌تر شدن رابطه انسان و زیستگاه یوزپلنگ ایرانی.