واکاوی جغرافیای یک رویداد؛ تهران تا سمنان

برگزاری رویداد ملی بوم‌گردی در دو استان مختلف، تجربه‌ای بود که ابعاد مثبت و منفی آن نیازمند بررسی دقیق است. به گفته عبیری، هدف از گنجاندن تهران در تقویم برنامه، ایجاد پیوند میان مرکز و استان‌ها و نهادینه‌سازی ادبیات تخصصی بوم‌گردی در سطوح بالای حاکمیتی بوده است. بااین‌حال، فشردگی برنامه‌ها و فاصله‌های طولانی میان محل‌های برگزاری، فشار قابل‌توجهی بر شرکت‌کنندگان وارد کرده است.

او با اشاره به حضور فعالانی از نقاط دور کشور، از جمله استان فارس و شهر شیراز، می‌گوید برخی شرکت‌کنندگان پس از طی مسیر طولانی تا تهران و توقفی کوتاه، ناچار به ادامه مسیر به سمت شاهرود و سمنان شدند؛ شرایطی که خستگی شدید را به همراه داشته و بر کیفیت حضور در نشست‌ها اثر گذاشته است.

به اعتقاد او، تجربه این جابه‌جایی‌ها نشان می‌دهد تمرکز جغرافیایی رویدادها در یک استان می‌تواند کارایی برنامه‌ها را به شکل محسوسی افزایش دهد. او همچنین به تأخیر در رسیدن شرکت‌کنندگان که گاه تا ساعات یک یا دو بامداد ادامه داشته، و نیز فرصت محدود تیم‌های اجرایی برای آماده‌سازی اشاره می‌کند و این موارد را از نقاط چالش‌برانگیز برگزاری می‌داند.

توازن میان دیپلماسی دولتی و نیازهای صنفی

حضور بی‌سابقه مقامات عالی‌رتبه در این دوره، از معاونان رئیس‌جمهور و وزرا تا دستیاران ارشد و دبیران شوراها، به گفته عبیری دستاورد مهمی در جهت به‌رسمیت‌شناختن جایگاه بوم‌گردی در نظام برنامه‌ریزی کشور بوده است. او معتقد است این حضور می‌تواند مسیر بسیاری از مصوبات و حمایت‌های قانونی را هموار کند.

بااین‌حال، به گفته او، طولانی‌شدن بخش‌های تشریفاتی و سخنرانی‌های اداری گاهی موجب کاهش تمرکز مخاطبان تخصصی شده است. در روستای قلعه‌بالا و همچنین سالن‌های رسمی شاهرود، تعدد سخنرانان فضایی ایجاد کرده که می‌تواند کیفیت فنی برنامه را تحت‌تأثیر قرار دهد.

عبیری پیشنهاد می‌کند در دوره‌های آینده این بخش‌ها به حداقل برسد و جای خود را به گفت‌وگوهای دوجانبه و کارگاه‌های تخصصی بدهد. به گفته او، حضور مسئولان زمانی اثرگذارتر است که فرصتی برای شنیدن مستقیم صدای فعالان این حوزه فراهم شود، نه صرفاً ارائه سخنرانی‌های رسمی.

گذار از سنت به مدرنیته آموزشی در بوم‌گردی

یکی از مطالبات جدی فعالان بوم‌گردی، به گفته عبیری، نیاز فوری به آموزش‌های نوین و تخصصی است. مدیران اقامتگاه‌ها که با هزینه شخصی و طی مسافت‌های طولانی در این گردهمایی‌ها شرکت می‌کنند، انتظار دارند این رویدادها صرفاً جنبه نمادین نداشته باشد و ارزش افزوده واقعی برای آن‌ها ایجاد کند.

او بر ضرورت برگزاری کارگاه‌هایی در حوزه‌هایی مانند استانداردسازی خدمات، فنون مهمانداری، بازاریابی دیجیتال و مدیریت اقتصادی تأکید می‌کند. همچنین معتقد است اعطای گواهی‌های معتبر حضور می‌تواند هم انگیزه یادگیری را افزایش دهد و هم به حرفه‌ای‌تر شدن این حوزه کمک کند.

به گفته او، برای تأمین کادر آموزشی الزاماً نیازی به هزینه‌های بالا یا دعوت از اساتید مشهور نیست و دانشگاه‌های گردشگری و دانشجویان این رشته ظرفیت مناسبی برای مشارکت در این فرایند دارند.

راهبرد منطقه‌ای؛ آینده آموزش و شبکه‌سازی

در ادامه این نگاه، پیشنهاد اصلی حرکت از برگزاری یک جشن سالانه به سمت آموزش‌های منطقه‌ای است. بر اساس این طرح، استان‌ها می‌توانند در قالب بلوک‌های جغرافیایی هم‌جوار دسته‌بندی شوند تا کارگاه‌های آموزشی با سهولت بیشتر و هزینه کمتر برگزار شود.

به گفته عبیری، استان‌هایی مانند خراسان، کرمان یا مناطق غربی کشور از جمله کردستان، کرمانشاه و ایلام می‌توانند به قطب‌های آموزشی منطقه‌ای تبدیل شوند. این مدل می‌تواند در فصل‌های بهار و تابستان اجرا شود و به تداوم آموزش و تقویت شبکه‌سازی میان استان‌های هم‌جوار کمک کند.

او همچنین بر استفاده از بانک اطلاعاتی جامع مسافران و نظرسنجی‌های آنلاین تأکید می‌کند؛ ابزاری که به گفته او می‌تواند نیازهای واقعی آموزشی را مشخص کند و کمک کند بدانیم دقیقاً مسافر از چه چیزی ناراضی است تا همان نقاط هدف اصلاح قرار گیرد.

نظارت دقیق؛ پیش‌شرط اعتبار بوم‌گردی‌های ایران

در بخش دیگری از این تحلیل، عبیری به تفاوت محسوس کیفیت میان اقامتگاه‌های بوم‌گردی اشاره می‌کند. به گفته او، برخی واحدها با استانداردهای مناسب فعالیت می‌کنند، اما برخی دیگر همچنان با حداقل کیفیت خدمات ارائه می‌دهند.

او استفاده از محصولات کارخانه‌ای در صبحانه، درحالی‌که گردشگر برای تجربه طعم‌های محلی به روستا سفر کرده است، را یکی از نمونه‌های این فاصله می‌داند و تأکید می‌کند بوم‌گردی باید بازتاب‌دهنده فرهنگ و اصالت منطقه باشد، نه نسخه‌ای ضعیف از هتل‌های شهری.

عبیری در پایان با اشاره به طرح ارزیابی و رتبه‌بندی بوم‌گردی‌ها که در مراحل نهایی ابلاغ قرار دارد، می‌گوید اجرای دقیق این طرح برای ارتقای کیفیت ضروری است. به باور او، نباید از حذف واحدهای بی‌کیفیت یا اعمال جریمه‌های انضباطی هراس داشت، چرا که اعتبار این بخش در گرو کیفیت خدمات آن است و واحدهایی که توان یا تمایل همراهی با استانداردها را ندارند، نباید به اعتبار کل بوم‌گردی کشور آسیب بزنند.