ایران کشوری که خودش با محدودیت‌های جدی تأمین انرژی مواجه است و صنایعش با کمبود برق روبه‌رو هستند، جریان برقش به همسایه صادر می‌شود، اما میزان آن به‌شدت کاهش داشته است. برق صادراتی به عراق متوقف شده و در افغانستان طبق قرارداد جریان دارد و میزان آن کمتر از کل واردات برق کشور است. بااین‌حال، کارشناسان معتقدند قطع صادرات برق از سوی ایران، با وجود ناترازی شدید به‌نفع منافع ملی کشور نیست؛ چراکه با همه مشکلات تأمین برق در داخل، صادرات انرژی اقدامی راهبردی است. در خلأ انرژی ایران در سال‌های ناترازی، کشورهای همسایه، برق خود را از بازار دیگری تأمین می‌کنند و دیگر جایی برای ایران نخواهد ماند؛ خطری که ایران را تهدید می‌کند.

انگشت اتهام ناترازی برق به‌سمت ماینرها (دستگاه‌های استخراج رمزارز) نشانه رفته است. وزیر نیرو در پنجمین همایش صندوق توسعه ملی اعلام کرده است از زمان ورودش به وزارت نیرو تاکنون موفق به کشف ۲۴۸ هزار ماینر غیرمجاز شده است. کارشناسان می‌گویند هر ماینر به‌طور متوسط ۳.۵ تا ۴ کیلووات‌ساعت برق مصرف می‌کند. بنابراین، مصرف برق ۲۴۸ هزار ماینر ۹۹۲ مگاوات است که سهم چندانی از ناترازی ۱۰ هزار مگاوات ما ندارد. براین‌اساس، ماینرها نه عامل اصلی بحران، بلکه تنها یکی از عوامل تشدیدکننده ناترازی برق هستند. طبق نظر کارشناسان حوزه انرژی حتی اگر تمام ماینرهای غیرمجاز در کل کشور شناسایی و ضبط شوند، ناترازی ما از بین نمی‌رود. زمان چندانی تا تابستان به‌عنوان دوره پیک مصرف نمانده است و هنوز نیروگاه‌های حرارتی که قرار بود در فروردین‌ماه به‌طورکامل تعمیراتشان به پایان رسیده باشد، تعمیر نشدند و حداکثر توان شبکه در مدار نیست.

سامانه ۱۲۱ پاسخگوی مردم کلافه از قطعی‌های برق نیست. مدت‌زمان بی‌برقی در برخی از شهرستان‌ها به بیشتر از دو ساعت رسیده است. شمیرانات تهران، شهریار، دهدشت، شهرکرد، مازندران و کرمان شماری از شهرهایی است که شهروندانش گزارش‌هایی از قطعی‌های چهارساعته داده‌اند. توانیر تا هفته گذشته زیر باز خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده نمی‌رفت و جداول قطعی برق را کتمان می‌کرد. موج ویدئوهای منتشرشده در فضای مجازی و کارزارها، عکس‌العمل دولت را تغییر داده و وزیر نیرو وعده داده است از شنبه، یعنی امروز، خاموشی‌ها بیشتر از دو ساعت نباشد. در این شرایط، این سؤال هنوز باقی است که چرا با وجود تعمیرات اساسی ۹۵ درصدی نیروگاه‌ها، دولت در تأمین برق ۶۰ هزار مگاواتی، که زیر توان عملی نیروگاه‌هاست، مانده؟ «فاطمه مهاجرانی»، سخنگوی دولت، پاسخ روشنی به «پیام ما» نمی‌دهد. او معتقد است دولت پزشکیان کاری کرده که ناترازی عیان شود و به دید مردم بیاید. شرایط اما به‌قدری بحرانی است که هشدار داده می‌شود ادامه روند قطعی برق ممکن است به موجی از بیکاری بینجامد.

طرح جدید توانیر برای تشویق مصرف‌کنندگان به صرفه‌جویی و توزیع عادلانه برق

«اصفهان شهری است بر هامون نهاده، آب‌وهوایی خوش دارد و هرجا که ده گز چاه فرو برند، آبی سرد خوش بیرون آید…» این جمله‌ها از سفرنامه «ناصرخسرو قبادیانی» را احتمالاً به‌خاطر می‌آورید که در مورد شهر اصفهان نوشته است. حالا ۱۰ قرن پس از این سفر، می‌دانیم که اصفهان شهری است همچنان بر هامون که بر زمینی متزلزل از فرونشست‌های مداوم قرار دارد و آب‌و‌هوای آن نه خوش که روزانه با تهدید صدها آلاینده رو‌به‌روست و از آن‌همه آب و آبادی آن تقریباً اثری نمانده است؛ مانند زاینده‌رود که دیگر رود خشکی شده است. امسال اما بر همه مشکلات اصفهان چالشی دیگر نیز اضافه شد: قطع مکرر برق که چهار ماه پیاپی ادامه دارد و روز گذشته سخنگوی صنعت برق آن اعلام کرد تا نیمه اسفند هر روزه دنبال خواهد شد تا بلکه با گرم‌شدن هوا تأمین گاز برای نیروگاه‌ها تسهیل شود. شهروندان اصفهانی اما در روزهای پایانی سال از این برنامه کلافه‌ شده‌اند و می‌پرسند چرا سهمشان هم آلودگی است هم قطع برق؟ کسبه نیز می‌گویند تمام فروش شب عید تحت‌تأثیر این قطع‌های مکرر برق قرار گرفته است و صدایشان نیز شنیده نخواهد شد.

|پیام ما| هم‌زمان با اوج‌گرفتن گرما در کشور، صنعت برق که از گذشته با ناترازی تولید و مصرف روبه‌رو بوده، در وضعیت بغرنجی قرار گرفته است. کمبود برق موجب شده تا صنایع در روزهای گذشته خاموشی‌های گسترده‌ای را تجربه کنند. بااین‌حال این تصمیم وزارت نیرو هم چاره‌گشا نبود و شهرهای مختلف کشور در روز پنجشنبه تعطیل شدند و با تصمیم دولت، امروز (شنبه)، ساعت کار ادارات دولتی در بسیاری از شهرها کاهش یافته است.

هشدار سخنگوی صنعت برق؛

مدیرعامل شرکت توانیر و سخنگوی صنعت برق در نشستی با خبرنگاران برنامه‌های صنعت برق برای عبور موفق از اوج بار تابستان ۱۴۰۳ را تشریح کرد. «مصطفی رجبی مشهدی» روز چهارشنبه ۲۳ خرداد در نمایشگاه «آباد ایران» در مصلای امام خمینی، از برنامه‌ریزی برای افزایش بهره‌وری نیروگاه‌ها، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و توسعه خطوط انتقال برق روستاها سخن گفت. فرسودگی نیروگاه‌های کشور یکی از مهم‌ترین مشکلات صنعت برق و عامل مهمی در کاهش بهره‌وری نیروگاه‌هاست. بررسی‌ها طی سال‌های مختلف نشان می‌دهد، قدمت بالای ۵۰ سال برخی از این نیروگاه‌ها موجب کاهش شدید بهره‌وری آن‌ها شده و یکی از مشکلات جدی صنعت برق در ایران است.