موضوع آلودگی هوا پدیده غالبی است که مردم اکثر شهرهای ایران در فصل پاییز و زمستان با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. سالانه حدود ۵۰ هزار نفر در اثر این پدیده در کشور جان خود را از دست می‌دهند. در روزهای گذشته باز نفس آسمان ایران به‌ویژه در کلان‌شهر تهران به دلیل آلودگی هوا گرفت و نفس‌کشیدن را بر همه سخت کرد و منجر به تعطیلی برخی شهرها شد. داشتن هوای پاک حق همه است. کاهش آلودگی و مدیریت کیفیت هوا باید به‌صورت اصولی صورت‌گرفته و زمان‌بندی دقیقی برای برنامه‌ریزی وجود داشته باشد تا بتوان در فصل آلودگی از آن پیشگیری کرد . دکتر«مظاهر معین الدینی» دانشیار گروه محیط‌زیست پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه تهران و عضو کمیسیون کیفیت هوا در گفت‌وگو با پیام ما ضمن اعلام این‌که برای کاهش آلودگی هوا در پاییز و زمستان باید در فصل بهار و اردیبهشت‌ماه به برنامه‌ریزی و ارائه راهکار پرداخت، رئوس مدیریت کیفیت هوا را بیان می‌کند.

رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست گفت: سازمان‌های مردم‌نهاد جزء جدایی‌ناپذیر فعالیت‌های محیط‌زیستی در کشور هستند و همواره به‌ عنوان بازوهای قدرتمند سازمان عمل کرده‌اند، حتی زمانی که سازمان حفاظت محیط‌زیست را مورد انتقاد قرار داده‌اند، این انتقاد نیز نوعی کمک به فعالیت‌های این نهاد بوده است.

اواخر آبان‌ماه بود که صحبت از جمع‌آوری بازار خریدوفروش پرندگان فریدونکنار یک‌بار دیگر خبری شد. فعالان محیط‌زیست و فعالان حقوق حیوانات اما چندان با این خبر خوشحال نشدند. آنها معتقد بودند این کار صرفاً نمایشی است و تأثیر چندانی در میزان صید و شکار ندارد و باوجود جمع شدن بازار، همچنان خرید‌وفروش در جریان است و سازمان حفاظت محیط‌زیست به‌جای کارهای نمایشی باید مشکل را از ریشه حل کند و آن‌هم مقابله با صید و شکار و دامگاه‌داران است. «عطااله کاویان»، مدیرکل محیط‌زیست استان مازندران اما با پذیرش نقدها بر این نظر است که نباید جمع کردن بازار را کوچک شمرد. او معتقد است همین که حالا بازاری به‌صورت رسمی برای این کار وجود ندارد، موفقیت کوچکی نیست و حل کردن مسئله شکار و صید هم با روش‌های نظامی و انتظامی ممکن نیست و باید بومیانی را که سالیان سال به این کار مشغولند با آموزش، آن‌هم آموزش گسترده، برای همه قشرها از جمله کودکان این مناطق به‌سمت درست برد. با او درباره نقدها به این اتفاق و آنچه در منطقه در جریان است، به گفت‌وگو نشستیم که در ادامه می‌خوانید:

وزیر بهداشت در پاسخ به «پیام‌ما»

پیام ما- بیست‌ودومین دوره نمایشگاه بین‌المللی محیط‌زیست با شعار «مشارکت همگانی، اقتصاد سبز، آینده پایدار» امروز با حضور «محمدرضا عارف»، معاون اول رئیس‌جمهور و «شینا انصاری» رئیس سازمان حفاظت از محیط‌زیست، کار خود را در مجموعه نمایشگاهی آفتاب آغاز کرد. این نمایشگاه قرار بود فرصتی بی‌نظیر برای گردهمایی فعالان حوزه محیط‌زیست، سازمان‌ها و شرکت‌های مختلف، به‌منظور بررسی چالش‌ها و فرصت‌های موجود در حفظ محیط‌زیست باشد. اما در کمال تعجب، نمایشگاه در نخستین روز از برگزاری خود، با کم‌رمقی آشکار روبه‌رو شد. با وجود اعلام حضور ۲۵۰ غرفه، استقبال از این رویداد بزرگ بسیار کمتر از حد انتظار بود. حتی میزان حضور غرفه‌ها در سالن‌های نمایشگاهی کاهش یافت و از سه سالن به دو سالن محدود شد. این تغییرات، نه‌تنها از نظر کمی بلکه از لحاظ کیفی نیز سؤالات زیادی را برای بازدیدکنندگان و فعالان این حوزه به‌وجود آورد. آیا کمبود امکانات و منابع، یا بی‌توجهی به مقوله محیط‌زیست باعث این کم‌رمقی شده است؟ چنین وضعیتی برای بزرگترین نمایشگاه محیط‌زیستی ایران که باید نماد تعهد و دغدغه‌مندی کشور در عرصه حفاظت از محیط‌زیست باشد، یک نقطه ضعف بزرگ محسوب می‌شود. نمایشگاه‌هایی ازاین‌دست باید توانایی جذب مخاطب و ایجاد فضایی پویا و مشارکتی را داشته باشند، نه اینکه خود به چالشی برای محیط‌زیست تبدیل شوند. این کاهش چشمگیر در تعداد غرفه‌ها و ضعف در استقبال، نه‌تنها سؤالاتی در مورد برنامه‌ریزی و هماهنگی‌های اجرایی برانگیخته، بلکه نگرانی‌هایی جدی درباره چگونگی تعامل جامعه و سازمان‌ها با مسائل زیست‌محیطی به‌وجود آورده است.

میترا دانشور در حوزه پرندگان فعالیت می‌کند. زمانی که از فعالیت در این حوزه حرف می‌زنیم، تنها به برنامه‌های حفاظتی توسط انجمن‌ها خلاصه نمی‌شود. او ابتدا به پرنده‌نگری علاقه‌مند شد و در پنج سال ۳۵۵ گونه را در داخل مرزهای ایران رکورد (مشاهده) کرد. او در سفرهای متعددی که به سایر کشورها داشت، توانست ۴۸۱ گونه به این فهرست اضافه کند و آنها را به ۸۳۶ مورد برساند. در گفت‌وگو با میترا دانشور از او پرسیدم چه شد که وارد حوزه پرندگان شد؟ آیا علاقه به مشاهده پرندگان به حفاظت از گونه‌های مختلف پرنده منجر می‌شود؟ و چرا زنان نسبت به سایر حوزه‌های حیات‌وحش در مقوله پرنده‌نگری و حفاظت از آنها حضور پررنگ‌تری دارند؟ در روزنامه «پیام ما» قصد داریم پنجشنبه‌ها گفت‌وگویی با زنان فعال در حوزه حیات‌وحش داشته باشیم که اولین آنها خانم دانشور است.

توقف مازوت‌سوزی در نیروگاه‌ها یکی از دستاوردهای دولت در مسیر کاهش آلودگی هوا بود، اما به‌نظر می‌رسد با سرد شدن هوا و افزایش مصرف گاز این تصمیم استراتژیک قربانی تأمین انرژی پایدار شده است. از اواخر آذرماه، مازوت‌سوزی در نیروگاه شازند اراک از سر گرفته شد و با اعتراض نمایندگان مردم و فعالان زیست‌محیطی مواجه شد. نیروگاه شازند که یکی از تأثیرگذارترین عوامل آلودگی هوای اراک محسوب می‌شود، در ماه‌های اخیر توانسته بود با تغییر رویکرد و استفاده از گاز طبیعی بار آلایندگی این کلانشهر صنعتی را کاهش دهد؛ اما اکنون با فشارهای ناشی از کمبود گاز دوباره به استفاده از مازوت روی آورده است.

یک دهه بعد از هجوم ماهی تیلاپیای آفریقایی به رودها و تالاب‌های خوزستان، حالا نوبت به ماهیان چینی رسیده است. گونه‌های غیربومی که طبق ماده ۳ قانون حفاظت، احیاء و مدیریت تالاب‌های کشور ممنوعه است، اخیراً در رودخانه دز، یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های شمال خوزستان، رهاسازی شده‌اند. آن‌طور که برخی کارشناسان محیط‌زیست این واقعه را «ترور بیولوژیک رودخانه دز» توصیف کرده‌اند. اوایل آبان‌ماه بود که اداره شیلات با همراهی اداره محیط‌زیست دزفول بیش از نیم‌میلیون بچه‌ماهی چینی را در رودخانه دز رهاسازی کرده که اعتراض فعالان محیط‌زیست را به دنبال داشت. سید محسن رضازاده عضو انجمن محیط زیستی کنکاج دزفول به پیام ما می‌گوید: «هشت انجمن محیط زیستی خوزستان در اعتراض به رهاسازی ماهیان غیربومی در رودخانه دز، در حال تنظیم شکوائیه با عنوان تخریب محیط‌زیست و بوم‌شناسی رودخانه دز در مراجع قضایی هستند تا به دادستان دزفول و دادستان مرکز استان ارائه دهند.»