صنعت نشر یکی از زنجیره‌های اساسی چرخه تولید کتاب است. صنعتی که به‌صورت رسمی از اواخر دوران قاجار در ایران شکل گرفت و با وقوع انقلاب مشروطه و گسترش ارتباطات با غرب، شکلی نوین به‌ خود گرفت. با بررسی معدود آثار مکتوب پیرامون صنعت نشر می‌توان به ردپای کمرنگ زنان در این عرصه پی برد. به‌طوری‌که می‌توان گفت تقریباً ناشر مستقل زن پیش از انقلاب نداشتیم و اگر نامی از زنان در آن دوره بیاید، در جایگاه همسر و دختر مردان ناشر بوده ‌است. «زهرا کیاخانلری» نمونه بارزی از این مورد است که همگام با «پرویز ناتل‌خانلری» در امر پژوهش و انتشارات همکاری داشتند. حالا در سال ۱۴۰۴ و با گذشت مسیری که زنان در صنعت نشر پیمودند، این حوزه هنوز هم برای آنان بدون چالش نیست و هم در سطح مدیریتی و هم در مواردی مانند چرخه توزیع به چشم می‌آید. در روزهای پایانی آذرماه، خانه هنرمندان میزبان نشستی از سوی انتشارات «صبا و بهار» با موضوع «زنان در نشر امروز؛ از چالش‌ها تا پیشگامی» بود تا ناشران و فعالان این حوزه از چالش‌های موجود بگویند.

در کتابخانه و موزه ملک، در سایه نورهایی که ما را به تاریخ هدایت می‌کنند، می‌توان امتداد روایت مقاومت زنان ایران را دید؛ از نقش «بی‌بی‌خانم استرآبادی» در آگاهی‌بخشی به زنان تا پایداری دختران «حاج‌حسین ملک» برای به‌دست‌آوردن مدیریت میراث او. «نوشاد رکنی»، رئیس اداره کتابخانه و موزه ملی ملک، در چهارمین دوره نکوداشت زنان تأثیرگذار در حفظ و معرفی میراث تمدن ایرانی، از شجاعت بی‌بی‌خانم گفت که در ۲۲سالگی عاشق شد و ازدواج کرد، مدرسه دخترانه ساخت، تکفیر شد و مدرسه‌اش را آتش زدند، اما دست نکشید. «این زن‌ها آغازگران مسیر بودند؛ مسیری که زنان امروز ادامه می‌دهند.»

به‌بهانه روز گرامیداشت زن

اعلام آمار افزایش تجرد قطعی و کاهش میل به ازدواج توسط «مرضیه وحید دستجردی»، دبیر ستاد ملی جمعیت، نگرانی‌های جمعیتی و اجتماعی بسیاری را برانگیخته است. او این امر را ناشی از تغییرات فرهنگی و تغییر دیدگاه نسبت به تشکیل خانواده می‌داند؛ اما «فاطمه موسوی»، عضو انجمن جامعه‌شناسی ایران، با انتقاد از دیدگاه دستجردی مبنی‌بر اینکه در آمار اعلامی او تنها زنان مجرد دیده ‌شده‌اند، کاهش میل به ازدواج را حاصل بحران‌های اقتصادی، فشار معیشتی، نابرابری‌های حقوقی و کاهش امید اجتماعی می‌داند.

برگ‌های پاییزی پارک هنرمندان را مفروش کرده‌اند. گویی ابرها با وساطت «فهیمه اکبر» بالاخره به آسمان تهران آمدند تا هوای مطبوعی را برای میهمانان فراهم کنند. پوستری به رنگ بنفش، رنگ مورد علاقه فهیمه، روی در سالن جلیل شهناز نصب شده بود که خبر از گرامیداشت یاد نغمه‌خوان گیلان می‌داد. تعداد زیادی از جوانان در کنار سالن ایستاده‌ بودند تا پیشکسوتانی که با عصا و موی سپید آمده‌ بودند، بنشینند. مجری برنامه با شعری از فهیمه اکبر مراسم را شروع کرد: «یک‌ سرنوشت، می‌کند آهنگ سرگذشت.»

 من همیشه باور داشته‌ام که موفقیت، بیش از آنکه یک نقطه پایانی باشد، مسیری است پر از تجربه، چالش، یادگیری و رشد. اگر امروز از من می‌خواهند در مقام یک زن از مسیری که طی کرده‌ام بگویم، پیش از هر چیز می‌خواهم تأکید کنم که من نتیجه امروز را تنها برگرفته از تلاش فردی نمی‌دانم، بلکه آن را مدیون زنان و مردان الهام‌بخش، مجموعه‌ای از تجربه‌ها و سختی‌هایی هستم که مرا شکل دادند.

 بخش معدن به‌عنوان یکی از پایه‌های اقتصاد ملی، نقشی کلیدی در تأمین مواد اولیه، اشتغال‌زایی و رشد منطقه‌ای دارد. در سال‌های اخیر، نگاه توسعه‌محور به معادن از «استخراج صرف» به‌سوی «توسعه پایدار» تغییر یافته است؛ مفهومی که سه بعد اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی را در بر می‌گیرد. در این مسیر، حضور و نقش مدیران زن می‌تواند عامل تسریع‌کننده در دستیابی به اهداف توسعه پایدار باشد.

صحبت درباره تجربه‌های روزمره زنان - از بدن و پریود گرفته تا نیازهای شخصی و اجتماعی - هنوز در بسیاری از فضاها تابوست و گاه حتی مانع دسترسی زنان به اطلاعات و مراقبت‌های لازم می‌شود. «پنبه‌ریز» با برنامه‌های آموزشی، مرخصی‌های ویژه و همکاری با متخصصان، تلاش کرده این تابوها را بشکند و فضایی برای گفت‌وگو و آگاهی زنان ایجاد کند. محمد وطن‌دوست، مدیرعامل پنبه‌ریز در گفت‌وگو با «پیام ما» از تجربه‌ها و ابتکارات شرکت در حوزه تابوشکنی و توانمندسازی زنان می‌گوید.