| پیام ما | در ادبیات علمی جدید، به‌ویژه در حوزه‌های بوم‌شناسی سیاسی، جنگ دیگر صرفاً به‌عنوان یک رویداد نظامی یا ژئوپلیتیکی تحلیل نمی‌شود، بلکه به‌عنوان یک «اختلال سیستماتیک در سامانه‌های اجتماعی - اکولوژیک» شناخته می‌شود. مجموعه‌ای از مطالعات منتشرشده در مجلات خانواده «Nature» و «Science» نشان می‌دهند که جنگ‌ها اثراتی چندوجهی دارند؛ از تخریب زیستگاه‌ها در یک کشور درگیر جنگ تا کاهش تنوع زیستی فراتر از مرزها.

مدیرکل دفتر ارزیابی منابع و محیط زیست ساتبا از تبیین فرآیند چهارمرحله‌ای شناسایی و واگذاری ساختگاه‌های نیروگاه‌های تجدیدپذیر خبر داد و اعلام کرد: تصویب آیین‌نامه رفع موانع احداث، روند واگذاری اراضی را تسریع بخشیده و تنها در یک سال پس از آن، بیش از ۱۳ هزار هکتار زمین جدید برای توسعه انرژی‌های پاک تخصیص یافته است.

معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به پیامدهای ویرانگر جنگ بر محیط‌زیست، از انتشار کربن معادل ردپای ۶۰ کشور و ناکارآمدی نهادهای بین‌المللی در قبال تخریب‌های زیست‌محیطی جنگ‌ها انتقاد کرد و خواستار توجه جدی به حقوق محیط‌زیست در بحران‌های جهانی شد.

هفته سوم اسفند ۱۴۰۴ و در میانه بمباران ممتد تهران بود که اعضای شبکه تشکل‌های محیط‌زیست و منابع طبیعی کشور بیانیه‌ای مهم نوشتند، آنها از آسیب‌های گسترده حملات اسرائیل و آمریکا تا آن لحظه بر محیط‌زیست کشور گفتند و سازمان‌های بین‌المللی حفاظت محیط‌زیست را خطاب قرار دادند. بیانیه به سازمان حفاظت محیط‌زیست رفت و از آنجا به وزارت امور خارجه. وزارتخانه بیانیه را برای سازمان‌های مختلف ارسال کرد و به آنها از تبعات آسیب‌های جدی این جنگ بر زیست‌بوم ایران هشدار داد. حالا «محمد الموتی» در روزهای آتش‌بس شکننده از نوشتن بیانیه زیر بمباران ممتد می‌گوید. از اینکه قطع اینترنت چطور ارتباط آنها را با دنیا و فعالان محیط‌زیست جهانی مختل کرد و از اینکه بخش بین‌الملل محیط‌زیست و وزارت امور خارجه چطور با قطع ارتباط تشکل‌های محیط‌زیستی در دهه‌های گذشته با دنیا عامل ضعف و سختی در شرایط بحرانی کنونی شدند.

| پیام ما | درحالی‌که بخشی از زیرساخت‌ها و معیشت مردم در جریان جنگ آسیب‌دیده، شرکت‌های بزرگ صنعتی و معدنی که از گزند مستقیم درگیری‌ها مصون مانده‌اند، اکنون در موقعیتی قرار دارند که می‌توانند فراتر از نقش اقتصادی خود، به بازیگرانی مؤثر در بازسازی اجتماعی و تقویت تاب‌آوری جوامع محلی بدل شوند.

«جامعه معاصر در بستر تنش‌های پیوسته شکل می‌گیرد؛ بقای آن نه نتیجه گریز، که حاصل توانایی بازاندیشی مداوم در وضعیت و سامان‌دادن به نیروهایی است که آن را در آستانه فرسایش یا تحول نگاه می‌دارند.» این چشم‌انداز «زیگمونت باومن»، جامعه‌شناس لهستانی، تصویری روشن از وضعیت کنونی جامعه ما ارائه می‌دهد. در جهانی که سایه جنگ و بحران، چون ابری تیره، آسمان زیستن را پوشانده و تنش، همچون نبضی نامنظم، در رگ‌های زندگی جاری است، پرسش اساسی این است؛ چگونه می‌توانیم به شکلی معنادار به زندگی ادامه دهیم؟

هفته‌ها است که گالری‌های پایتخت در روزهای جمعه میزبان نمایشگاهی نبوده‌اند. وقایع دی‌ماه سال گذشته و آغاز جنگ از نهم اسفندماه، برنامه‌های گالری‌ها را تعطیل کرد. هرچند که پیش از آن هم اقتصادِ گالری‌ها، از جنگ ۱۲ روزه آسیب دیده بود. حالا با آتش‌بس دوهفته‌ای که اعلام شده برخی از آنها مجدداً فعالیت خود را ازسرگرفته‌اند. گالری «دنا» یکی از آنهاست که روز جمعه (۲۸ فروردین) میزبان نمایشگاه گروهی «هنرمند در جنگ» شد.

در دورانی که سایه جنگ، زندگی هم‌وطنانمان را فراگرفته، انتشار اخباری مبنی بر تخریب آثار تاریخی و حفاظت از آنچه باقی مانده، پرسش‌هایی را برمی‌انگیزد. این پرسش‌ها اغلب در تضادی دردناک میان بقای جمعی و حفظ میراث‌فرهنگی شکل می‌گیرد. در شرایطی که جان انسان‌ها در خطر است و جامعه در سوگ عزیزان خود فرورفته، اولویت‌بخشی به آسیب‌های یک بنای تاریخی چه جایگاهی دارد؟ چرا در بحبوحه چنین بحرانی، دغدغه‌های فرهنگی باید مطرح شوند؟ اظهارنظر برخی از مسئولان در این وضعیت، همچنین، اثربخشی اقدامات پیشین آنان در حوزه حفاظت از میراث‌فرهنگی را زیر سؤال می‌برد و ما را با این پرسش مواجه می‌کند که آیا تا کنون از تمام آثار به‌درستی حفاظت شده است که حالا بخواهیم با نصب «سپر آبی» اقدامات نمادین انجام دهیم؟! در واقع، این پرسش فراتر از خسارات مادی است؛ ما باید بدانیم که آیا آسیب به این میراث، تنها یک تخریب فیزیکی است یا نوعی تعرض به وجدان جمعی یک ملت که می‌تواند در قالب یک «جرم» تعریف شود؟