بهای اقلیمی جنگ علیه ایران برای اتمسفر زمین چقدر تمام شد؟ سنجش میزان انتشار کربن در چنین درگیری گسترده‌ای، فراتر از شمارش ساده تعداد موشک‌های شلیک‌شده یا تانکرهای منهدم‌شده است. اکنون این پرسش مطرح است که چگونه باید «کربنِ حاصل از نبرد» و «اختلال در چرخه‌های کلان انرژی» را مقایسه کرد؟ از یک سو، شعله‌های سرکش آتش در پالایشگاه‌ها و مصرف سرسام‌آور سوخت جت در جنگنده‌ها، حجم عظیمی از دی‌اکسیدکربن را روانه جو می‌کند؛ اما از سوی دیگر، توقف اجباری غول‌های اقیانوس‌پیما در تنگه هرمز و جابه‌جایی‌های جمعیتی، پارامترهایی هستند که محاسبات آلایندگی را با چالش روبرو می‌کنند. اما آیا سکونِ اجباریِ بخشی از صنعت، واقعاً به معنای کاهش انتشار است یا تنها جرقه‌ای برای بازگشت به سوخت‌های کثیف‌تری چون زغال‌سنگ در گوشه‌ای دیگر از جهان؟ در میانه این میدانِ دودآلود، شناختِ متغیرهایی که گاه به‌صورت متناقض باعث کاهش یا جهشِ ناگهانی آلایندگی می‌شود، تنها راه برای فهم عمقِ فاجعه‌ای است که شاید سال‌ها پس از خاموشیِ جنگ، اثرات خود را در گرمایش جهانی نشان دهد.

مروری بر مسئولیت اجتماعی شرکت‌های حوزه انرژی در زمان جنگ

«واژه دوباره‌ساختن برای طبیعت توهمی است که ما را از پیشگیری بازمی‌دارد.» این گفته دکتر سید محمود قاسم‌پوری از اعضای شورای راهبری سازمان حفاظت محیط‌زیست است که به مدت ۳ دهه در حوزه مسائل محیط‌زیست ایران فعالیت دارد. او عضو هیئت‌علمی «دانشگاه تربیت‌مدرس» در گرایش تنوع زیستی و حفاظت زیستگاه‌ها است و از دهه گذشته بر روی اکوسیستم‌های ساحلی خلیج‌فارس و جزایر آن پژوهش می‌کند. در این گفت‌وگو، به بررسی تأثیرات جنگ ۴۰ روزه اخیر و بحران‌های اجتماعی بر حفاظت از محیط‌زیست ایران پرداخته‌ایم.

از استراتژی کلان ایران تا سلطه‌گری روایت