در دهه‌های اخیر، ژانر داستان‌های اقلیمی یا Cli-Fi (مخفف Climate Fiction)، به یکی از جریان‌های مهم ادبی و سینمایی تبدیل شده است. این ژانر، با داستان‌پردازی علمی و تخیلی، تصویری از آینده زمین و چالش‌های محیط‌زیستی نشان می‌دهد. ژانر داستان‌های اقلیمی از سویی به مسئله تغییراقلیم و پیامدهای آن می‌پردازد و از سوی دیگر، راهی برای ارتباط عاطفی و احساسی مخاطب با این بحران‌ها ایجاد می‌کند. این ژانر از یک سبک داستان‌نویسی یا فیلمسازی ساده، به حرکتی فرهنگی برای افزایش آگاهی و الهام‌بخشی تبدیل شده است.

اهالی گمرکان عزادارند. دو روز قبل در تقاطع جاده روستایی و جاده معدن در این منطقه گویا به‌دلیل آنکه بار کامیون‌های شن در محل تقاطع در جاده ریخته بود، تصادف می‌شود و دو فرزند یک خانواده که کمربند ایمنی هم نداشتند از دست می‌روند و فرزند سوم هم در کماست. از ۱۰ سال قبل که پای معدن‌کاوان به دهنه گمرکان و امگز رسید تا حالا آنچه نصیب محلی‌ها شده، ویرانی بوده است. دهنه گمرکان، روستایی از توابع بخش مرکزی شهرستان عنبرآباد و از توابع جنوب و مرکز رشته‌کوه جبالبارز استان کرمان است. نقطه‌ای پرشده از درختان بنه و بادام که در روزهای اخیر برای ساخت جاده معدنی، بخش عمده آنها از ریشه کنده‌ شده‌اند. گشت‌های منابع طبیعی پنجشنبه هفته گذشته و بعد از اعلام محلی‌ها به منطقه رفتند و مقابل کار ایستادند، اما آنچه هویداست، فعالیت افسارگسیخته چند شرکت معدنی برای برداشت مس است که برای این کار زمین‌های آباواجدادی ساکنان این منطقه در سال‌های گذشته و بدون اعلام، به‌عنوان زمین‌های ملی تعیین شده است. محلی‌ها سند، بنچاق‌ و هر برگه‌ای را که نشان از مالکیت آنها داشت، برای شکایت برده‌اند؛ اما تاکنون نتیجه‌ای نداشته است و زمین‌ها بعد از آنکه اراضی ملی شدند، به‌جای حفظ و حراست به معدن‌کاوان سپرده‌ شده‌اند.

فرسایش خاک در ایران به بحران تبدیل شده است؛ آمارها نشان می‌دهند که کشور ما در این زمینه در رتبه‌های نخست جهانی قرار دارد

جنگل‌کاری نامی‌ آشنا در واژگان این روزهای محیط‌زیست است؛ چه در قالب نهضت یک میلیارد درخت سازمان منابع‌طبیعی و چه پویش‌های مختلف دولتی، خصولتی، خصوصی و مردم‌نهاد! البته پیشینه این فعالیت به هزاره‌های قبل و تمدن‌های بزرگ باستان برمی‌گردد،‌ فارغ از پیشینه،‌ آیا آنچه امروز انجام می‌شود صحیح و اصولی است؟ سال‌ها است اقداماتی در جهت ایجاد جنگل یا احیای جنگل‌های تخریب‌شده در قالب طرح‌های دولتی یا در قالب فعالیت‌های مردمی‌ انجام می‌شود. در یک دوره زمانی این طرح در قالب پویش جنگلانه در بسیاری از نقاط کشور با هدف احیای جنگل و فرهنگسازی انجام می‌گرفت. پویشی که با استقبال خوب مردم و گروه‌های مردمی‌ همراه شد. البته پیش از آغاز «جنگلانه»، در سال ۱۳۹۱ ‌تشکل دوستداران ایلام در استان ایلام، نهضت سبز زاگرس در کهگیلویه‌وبویراحمد برنامه‌های کاشت بلوط را شروع کرده بودند. حتی سال‌های قبل نیز اقداماتی صورت گرفت، اما آنها عمومی نبودند.

اواخر آبان‌ماه بود که صحبت از جمع‌آوری بازار خریدوفروش پرندگان فریدونکنار یک‌بار دیگر خبری شد. فعالان محیط‌زیست و فعالان حقوق حیوانات اما چندان با این خبر خوشحال نشدند. آنها معتقد بودند این کار صرفاً نمایشی است و تأثیر چندانی در میزان صید و شکار ندارد و باوجود جمع شدن بازار، همچنان خرید‌وفروش در جریان است و سازمان حفاظت محیط‌زیست به‌جای کارهای نمایشی باید مشکل را از ریشه حل کند و آن‌هم مقابله با صید و شکار و دامگاه‌داران است. «عطااله کاویان»، مدیرکل محیط‌زیست استان مازندران اما با پذیرش نقدها بر این نظر است که نباید جمع کردن بازار را کوچک شمرد. او معتقد است همین که حالا بازاری به‌صورت رسمی برای این کار وجود ندارد، موفقیت کوچکی نیست و حل کردن مسئله شکار و صید هم با روش‌های نظامی و انتظامی ممکن نیست و باید بومیانی را که سالیان سال به این کار مشغولند با آموزش، آن‌هم آموزش گسترده، برای همه قشرها از جمله کودکان این مناطق به‌سمت درست برد. با او درباره نقدها به این اتفاق و آنچه در منطقه در جریان است، به گفت‌وگو نشستیم که در ادامه می‌خوانید:

از تمبرها تا طبیعت؛ چگونه تمبرهای محیط‌زیستی به آگاهی جهانی و منابع مالی برای حفاظت از محیط‌زیست کمک می‌کنند

حتی قطب جنوب که به‌عنوان دورافتاده‌ترین، خشن‌ترین و بکرترین قارهٔ جهان شناخته می‌شود نیز عاری از آلودگی نیست. هر جا که انسان و فعالیت‌هایش حضور دارند، زباله‌های پلاستیکی هم ناگزیر به‌دنبال آن می‌آیند. امروزه این سؤال مطرح است که اگر کاشفان اولیهٔ قطب جنوب زنده بودند و می‌دیدند که امروز فعالیت‌های ماهیگیری دائمی، ایستگاه‌های تحقیقاتی، حضور نیروهای نظامی، گردشگری و همهٔ آثار محیط‌زیستی این فعالیت‌ها چگونه این بیابان یخی را دگرگون کرده‌اند، چه حسی داشتند؟ خصوصاً اینکه تجمع پلاستیک‌ها در قطب جنوب، یک افق محیط‌زیستی جدید و منحصربه‌فرد در اقیانوس ایجاد کرده که پیش‌ازاین وجود نداشته است.