شفافیت در گزارش‌دهی؛ گامی حیاتی برای بازسازی اعتماد مردم به صنعت پتروشیمی

درختان چگونه از خانواده خود محافظت می‌کنند؟

مسئله درختان افتاده در جنگل‌ها و دلسوزی بیش از حد در مورد حیات قارچ‌ها، ویروس‌ها و باکتری‌های موجود در خاک اخیراً به یک هیجان غیرقابل‌کنترل در جامعه محیط‌زیستی تبدیل شده است! جنگل‌های هیرکانی علی‌رغم تبلیغات گسترده مبنی‌بر قدمت ۴۰ میلیون ساله آنها، جنگل‌های طبیعی بکر و دست‌نخورده نیستند بلکه منابعی هستند که سالیان متمادی به اشکال مختلف در آنها دخالت شده است. ازاین‌رو، متوسط حجم سرپای این جنگل‌ها پایین و به‌تبع رشد سالانه درختان آنها نیز بسیار کمتر از توان تولیدی این جنگل‌هاست. علی‌رغم شرایط آب‌و‌هوایی مناسب و خاک‌های غنی در شمال کشور، متأسفانه رویش سالیانه این جنگل‌ها ۲ تا ۲.۵ مترمکعب در هکتار برآورد شده؛ درحالی‌که این رویش در جنگل‌های مشابه در اروپا ۸ تا ۹ مترمکعب در سال و هکتار است.

زاگرس، رشته‌کوهی که چون ستونی استوار، قلب ایران را در بر گرفته است، نقشی حیاتی در حیات زیستی، اقتصادی و اجتماعی کشور دارد. این منطقه بی‌نظیر با جنگل‌های بلوط خود، شاهرگ تأمین آب و تنظیم اقلیم برای سرزمینی خشک و کم‌آب همچون ایران است. اما این روزها، زاگرس با تهدیداتی بی‌سابقه دست‌وپنجه نرم می‌کند. جنگل‌های زاگرس، این میراث گرانبها، نه‌تنها مأمن منابع طبیعی بی‌شمارند بلکه پناهگاهی برای هزاران خانواده عشایری و روستایی هستند که حیاتشان به این منطقه گره خورده است.

انیمیشن‌های کوتاه با قدرت روایت و تصویرسازی خلاقانه توانسته‌اند به ابزاری بی‌بدیل برای پرداختن به مسائل زیست‌محیطی تبدیل شوند. این آثار بااستفاده از استعاره‌ها، زبان بصری و داستان‌پردازی جذاب، مفاهیمی پیچیده را به‌شیوه‌ای ساده و قابل‌فهم بیان می‌کنند. آنها با ایجاد تجربه‌ای عاطفی، مخاطب را به تأمل درباره رابطه انسان و طبیعت وامی‌دارند.

یک دهه بعد از هجوم ماهی تیلاپیای آفریقایی به رودها و تالاب‌های خوزستان، حالا نوبت به ماهیان چینی رسیده است. گونه‌های غیربومی که طبق ماده ۳ قانون حفاظت، احیاء و مدیریت تالاب‌های کشور ممنوعه است، اخیراً در رودخانه دز، یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های شمال خوزستان، رهاسازی شده‌اند. آن‌طور که برخی کارشناسان محیط‌زیست این واقعه را «ترور بیولوژیک رودخانه دز» توصیف کرده‌اند. اوایل آبان‌ماه بود که اداره شیلات با همراهی اداره محیط‌زیست دزفول بیش از نیم‌میلیون بچه‌ماهی چینی را در رودخانه دز رهاسازی کرده که اعتراض فعالان محیط‌زیست را به دنبال داشت. سید محسن رضازاده عضو انجمن محیط زیستی کنکاج دزفول به پیام ما می‌گوید: «هشت انجمن محیط زیستی خوزستان در اعتراض به رهاسازی ماهیان غیربومی در رودخانه دز، در حال تنظیم شکوائیه با عنوان تخریب محیط‌زیست و بوم‌شناسی رودخانه دز در مراجع قضایی هستند تا به دادستان دزفول و دادستان مرکز استان ارائه دهند.»

|پیام ما|آیا می‌توان هم‌زمان هم از طبیعت بهره برد و هم آن را برای آیندگان حفظ کرد؟ تالاب بیشه دالان در بروجرد، گنجینه‌ای ارزشمند از زیست‌بوم جنوب لرستان، پاسخ این سؤال است. اما این تالاب که روزگاری ۹۰۰ هکتار از زمین‌های این منطقه را به خود اختصاص می‌داد، اکنون به زیر ۴۰ هکتار کاهش یافته و در تصاویر ماهواره‌ای به‌سختی قابل تشخیص است. چرا چنین فاجعه‌ای رقم خورده و چه راهی برای نجات این گنجینه باقی مانده است؟