تخت جمشید به عنوان یک اثر ماندگار مورد توجه فعالان میراث فرهنگی برای حفظ این اثر ماندگار بوده که ساخت استخر کشاورزی در اطراف حریم آن باعث نگرانی در خصوص آسیب رسیدن به این اثر شده است.

دست‌های پنهان علیه یک محوطه ۳۵۰۰ساله مشغول به کار شدند. براساس اسنادی که به دست ما رسیده، درخواست‌های متعددی برای ساخت‌وساز روی عرصه و حریم محوطه «کل‌‌تپه» در بوکان آذربایجان‌غربی داده شده است که درصورت تأیید شهرداری و اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی این استان، مردم به‌زودی باید با بخشی از هویت و تاریخ خود خداحافظی کنند. در حال حاضر، مردم بوکان در آستانه یک تصمیم بسیار مهم قرار گرفته‌اند؛ اینکه محوطه‌های باستانی خود را فدای منفعت برخی از مالکان بکنند یا اینکه نشانه‌های هویت ملی خود را پاس‌ بدارند و میراث‌دار بحق فرزندانشان باشند. در این میان، حق حاکمیتی این است که از پایمال شدن حق هویتی و میراثی بی‌شماری از مردم در برابر عده‌ای انگشت‌شمار جلوگیری کند.

اخیراً نامه سرگشاده‌ای در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است که به بی‌عدالتی در پرداخت حقوق کارکنان پایگاه‌های میراث فرهنگی اشاره دارد. قرار بود پیگیری این موضوع از مدیران پایگاه‌های چند استان کشور به‌عنوان محور اصلی گزارش باشد، اما در گفت‌وگو با آنها مسائلی آشکار شد که نشان از نابسامانی وضعیت پایگاه‌ها داشت و این مشکلات، مسئله‌ای فراتر از پرداخت حقوق بود. مشکلاتی ریشه‌دار که «بی‌عدالتی در پرداخت حقوق کارکنان» تنها یکی از وجوه آن است. برخی از مدیران پایگاه‌های ملی و جهانی، با این شرط که نامشان محفوظ بماند، حاضر به گفت‌وگو با «پیام ما» شدند و نکاتی را مطرح کردند که به‌گفته آنها، بازتاب‌دهنده حرف دل اغلب مدیران پایگاه‌های میراث ملی و جهانی کشور است. تلاش ما برای گفت‌وگو با «مصطفی پورعلی»، مدیرکل امور پایگاه‌های میراث ملی و جهانی، و انعکاس توضیحات او در این زمینه بی‌نتیجه ماند.

اصفهان، شهر تاریخ و فرهنگ است و زاینده‌رود، شریان حیاتی این دیار که از دیرباز نماد شکوه و هویت این استان بوده، پس از مدتی خشکی دوباره جریان یافته است. اما تنها آب نیست که در بستر رودخانه جاری است بلکه روح و هویت اصفهان دوباره به زندگی برگشته‌اند. در روزهای اخیر، زاینده‌رود دوباره به‌طور موقت برای تأمین نیازهای کشاورزی باز شده است و مردم اصفهان در کنار آن گرد هم آمده‌اند. بستر رودخانه که مدتی خشک و بی‌صدا بود، حالا شاهد لحظاتی پر از نشاط و شادی است. مردم با هر قدم در کنار سی‌وسه‌پل و پل خواجو، یاد روزهای گذشته را زنده می‌کنند. برای آنها، زاینده‌رود نه‌تنها یک رودخانه بلکه بخشی از تاریخ و هویت فرهنگی‌شان است که زندگی را در این سرزمین جاری نگهداشته است.

درحالی‌که اصفهان خود را برای میزبانی از ۱۳۰ شهر تاریخی جهان در سال ۲۰۲۷ آماده می‌کند و هم‌زمان مساجد تاریخی و حتی معاصر این شهر و کشور در حال ثبت ملی و جهانی هستند، اخیراً خبری منتشر شد مبنی‌بر تخریب مسجد سیچان، یکی از مساجد قدیمی و شناخته‌شده در جنوب شهر. این اقدام که به‌دنبال درخواست هیئت‌امنای مسجد و شهرداری منطقه پنج اصفهان برای نوسازی و بازگشایی معبر صورت گرفت، بدون استعلام از اداره‌کل میراث‌فرهنگی استان اصفهان انجام شد. این درحالی‌است که «حسین کارگر»، مدیر منطقه پنج شهرداری اصفهان که به دستور او این مسجد تخریب‌ شده، طی بیانیه‌ای به‌صراحت اعلام کرد: «مسجد سیچان تاکنون در فهرست آثار ملی کشور ثبت‌ نشده و از منظر میراث فرهنگی، هیچ‌گونه ارزش تاریخی ندارد.» اما آیا این بدان معناست که باید یک بنای ارزشمند فرهنگی و هویتی به‌راحتی تخریب شود؟ چگونه این بنا که فراتر از کارکرد عبادی خود، به‌عنوان یک نماد فرهنگی، معنوی و زیباشناختی برای اصفهان و مردم این محله شناخته می‌شد، در اقدامی جنجالی تخریب می‌شود؟ در شرایطی که اصفهان به‌عنوان شهری با هویت غنی و میراث جهانی شناخته می‌شود، چنین اقدامی باعث ایجاد سؤالات زیادی درباره سیاست‌های شهری و نحوه مدیریت میراث فرهنگی در این شهر شده است. چگونه در شهری که میزبان نشست‌های بین‌المللی میراث فرهنگی است، این تخریب رخ می‌دهد؟

«محدثه میردریکوندی» معمار و مرمتگر است و سال‌ها در عرصه حفظ و مرمت بناهای تاریخی ایران فعالیت کرده. او در گفت‌وگو با «پیام ما» از چالش‌ها و پیچیدگی‌های مرمت آثار فرهنگی و تاریخی گفت. از حفظ اصالت بناها در برابر فشارهای مدرنیته و استفاده از تکنولوژی‌های نوین. در این مسیر، او به اهمیت ترکیب علم مهندسی، تاریخ هنر و تعهد به حفظ هویت فرهنگی در روند مرمت تأکید دارد و پایبندی به اصالت یک بنا را مهمترین وظیفه مرمتگر می‌داند و بر این باور است که آگاهی از سبک‌های معماری گذشته و تاریخ هنر، مرمت را به‌سمت درستی هدایت می‌کند و درصورت بی‌توجهی به این اصل آیندگان ما را متهم به تحریف تاریخ خواهند کرد. درنتیجه، ما باید تلاش کنیم میراث گذشتگان را به‌درستی به آیندگان بسپاریم.

نامش را طرح توسعه «امامزاده یحیی (ع)» گذاشته‌اند، طرحی که برای اجرا کردنش باید چیزی حدود ۱۴۰ خانه در مساحتی حدود دو هزار و ۸۰۰ مترمربع را آن‌هم درست در وسط بافت تاریخی «عودلاجان» صاف کنند تا به تقلید از حرم حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) یا حرم حضرت شاهچراغ(ع) صحن و سرا داشته باشد و شبستانی بزرگتر. شواهد می‌گویند پیگیری‌ها مدت‌هاست آغاز شده است؛ صحبت‌ با تعدادی از مالکان خانه‌ها و مغازه‌هایی که در طرح قرار گرفته‌اند، صورت و مجریان طرح در مرحله چانه‌زنی برای خرید خانه‌ها هستند. هرچند قبل از مطرح شدن رسمی کار یکی-دو پلاک در محدوده امامزاده خریداری شده و خانه واجد ارزش «نشیبا» در ضلع شمالی امامزاده هم تخریب شده و اهالی محله امامزاده از تغییر کاربری آن به سرویس بهداشتی خبر می‌دهند!

مدیرکل میراث فرهنگی البرز از ادامه پیگیری‌ها برای واگذاری بنای کاخ مروارید به میراث‌فرهنگی خبر داد.